Esnaf yeni kuruşa hasret

Yılbaşında paradan altı sıfır atılarak YTL'ye geçişle birlikte, fiyatların yukarı doğru yuvarlanmasını engellemek için basılan bol miktarda kuruşlar piyasada bulunamıyor.

İSTANBUL - Yılbaşında paradan altı sıfır atılarak YTL'ye geçişle birlikte, fiyatların yukarı doğru yuvarlanmasını engellemek için basılan bol miktarda kuruşlar piyasada bulunamıyor.
Paranın değişiminde en önemli noktalardan birisinde bulunan bakkallarda alışveriş TL. olarak yapılmaya devam ediliyor. TL. cinsinden piyasadaki en küçük para da 100 bin lira olduğu için fiyatlar da yukarı yuvarlanıyor.
Türkiye Bakkallar ve Bayiler Federasyonu Başkanı Bendevi Palandöken, YKr piyasaya çıkmadan önce Merkez Bankası yetkilileriyle konuştuklarını ve 21 Merkez Bankası şubesinin yanı sıra Ziraat Bankası şubelerinin yeterli miktarda kuruş bulundurma konusunda anlaştıklarını söyledi.
'Elimize para geçmiyor'
Palandöken, küçük esnafın bu bankalardan kuruş alması gerektiğini de belirterek, "Bakkallarımıza yazılı bildirimde bulunduk. Bakkallardan sıkıntı olduğuna dair şikâyet almadık. Ancak bakkallar kuruş bulamasalar bile kibritle, cikletle paranın üstünü ödemeyi sürdürüyor. Fiyatın yuvarlandığını düşünmüyorum" dedi.
Bakkalların önemli kısmı ise, yeni kuruşu olmadığını ifade ederek, günde bir ya da iki kez ellerine kuruş geçtiğini ve kısa sürede ellerinden çıktığını vurgulayarak, "Bize müşteriden gelecek ki biz de piyasaya girmesine yardımcı olacağız. Bize gelmezse biz nasıl kuruş verelim" diye konuşuyor. Organize perakendeciler ise kuruş sıkıntısı yaşamıyor. Ancak büyük alışveriş merkezlerinde harcamanın bedeli çoğu zaman kredi kartıyla ödendiği için kuruşların piyasaya çıkması da zor oluyor.
Eski paralar sorun oldu
Tansaş İcra Kurulu Üyesi Naci Başerdem, YKr açısından sıkıntı çekmediklerini dile getirip şunları söyledi: "Bugüne kadar Merkez Bankası'ndan 1.5 milyon YKr aldık. Bu değişimin önemli bölümünü ilk hafta içinde gerçekleştirdik. Bozuk paraların 300 bin YTL'lik bölümü madeni 1 YTL idi. Ancak biz eski madeni paraların iadesinde sıkıntı yaşıyoruz. Bankalar bu paralar ağır çektiği için lojistik sorunuyla karşılaşmamak için bu paraları geri alma konusunda fazla istekli değiller."
YTL'nin devreye girmesiyle birlikte Tansaş'ta nakit kullanımının arttığını da sözlerine ekleyen Başerdem, "Diğer organize perakandecilerde de bu durumun geçerli olduğunu duyuyoruz. Büyük alışveriş merkezlerinden alınan YTL'nin sahte olmaması ve eski paraya karşı YTL verilmesi bunun en önemli nedeni. Geçen yılın ilk haftasında toplam harcamalarda kredi kartının oranı yüzde 56, nakdin ise yüzde 44 idi. YTL'den sonraki ilk hafta kredi kartı ile nakdin oranı yüzde 50'şer oldu. İlk 17 gündeki ciromuz beklentinin yüzde 7-8 üzerinde gerçekleşti" dedi.
Geçen yılın eylül ayında aşağı yuvarlama konusunda mesaj veren Migros'un yöneticileri ise, "Migros'ta 10 milyonluk banknota 11 YTL'lik alışveriş çeki verdik. 1 Ocak itibarıyla tüm kasalar YTL ve YKr ile dolu olarak açıldı. Müşteriler YTL'yi ilk kez Migros'larda eline aldı. Mağazalara TL olarak gelen paralara, para üstünü YTL ve YKr olarak vermeyi kural edinen Migros, YTL'nin hayatın içine girmesini kolaylaştırmaya çalışmaktadır" açıklamasını yaptı.
Darphane'nin yardımı
Migros'un önce 2 milyon YTL değerinde 10 Ton YKr ve sonra 5 Milyon YTL değerinde YKr'yi çeşitli partilerde mağazalara gönderdiklerini sözlerine ekleyen yetkililer, çalışmada darphanenin kendilerine yardımcı olduğunu dile getirdi.
Liranın ağırlığı ürkütüyor
Perakende sektörüne yakın kaynaklar, piyasadaki Ykr sıkıntısının bir bölümünün eski madeni paraların fazla ağır olmasından kaynaklandığı görüşünde birleşiyor. Kaynaklar, ağırlığı nedeniyle eski madeni paraları almakta bankaların çekinceli davrandığını vurgulayarak, "Bankalar bu paraların yaratacağı lojistik sorundan kaçınmak için Ykr vermiyorlar. Özellikle Türkiyenin en büyük bankalarından birinin bu konuda kesin tavrı var" iddiasında bulundu.
Merkez Bankası'nın (MB) eski madeni paraları nisana kadar toplamak istemediğini de dile getiren kaynaklar, "MB bozuk para sıkıntısı olur diye eski paraları nisana kadar almıyor. Bu nedenle paraları sadece darphaneye veriyoruz" dedi.