Fakir yerinde saydı, orta direk kımıldadı

Türkiye'de en yoksul yüzde 20'lik kesimin toplam kullanılabilir gelirden aldığı pay yüzde 6.1'de kalırken, en zengin yüzde 20'lik kesim yüzde 44.4 pay aldı. Bu dilimlerde zenginle yoksul arasında 7.3 kat gelir farkı bulunduğu hesaplandı.


Büyütmek için tıklayınız
ANKARA - Türkiye'de en yoksul yüzde 20'lik kesimin toplam kullanılabilir gelirden aldığı pay yüzde 6.1'de kalırken, en zengin yüzde 20'lik kesim yüzde 44.4 pay aldı. Bu dilimlerde zenginle yoksul arasında 7.3 kat gelir farkı bulunduğu hesaplandı. Kırsal kesimde bu fark 7.2, kentsel yerlerde ise 6.8 kat gelir farkı bulunuyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2005 Hanehalkı Bütçe Anketi sonuçlarından elde edilen gelir çalışmasının sonuçlarını açıkladı. Buna göre, 2005 yılında Türkiye'deki hanelerin toplam kullanılabilir geliri 255 milyar 639.7 milyon YTL olarak hesaplandı.
Toplamı 255.6 milyar YTL
2005 yılında 255 milyar 639.7 milyon YTL olarak hesaplanan Türkiye'deki hanelerin toplam kullanılabilir gelirinin 15 milyar 467.8 milyon YTL'sinin birinci yüzde 20'lik dilimde bulunduğu belirlendi. En zengin yüzde 20'lik dilimin aldığı pay ise bunun 7.3 katı düzeyinde 113 milyar 595 milyon YTL olarak gerçekleşti.
Türkiye'de en yoksul kesimle en zengin arasındaki gelir farkı 2004 yılında 7.7 kat olarak hesaplanmıştı.
Yoksula yılda 4.4 bin YTL
Geçtiğimiz yıl en fakir yüzde 20'lik grupta hane başına düşen yıllık gelir 4 bin 407 YTL düzeyindeyken, en zengin grubun geliri ise yıllık 32 bin 365 YTL oldu. 2005'te esas işten elde edilen yıllık gelir ortalaması 6 bin 264 YTL iken, en yüsek gelirin ortalama 16 bin 35 YTL ile mali aracı kuruluş faaliyetlerinden elde edildiği görüldü.
En düşük yıllık ortalama gelir ise 2 bin 467 YTL ile tarım, avcılık, ormancılık ve balıkçılıkta tespit edildi.
En zengin kesimle en yoksul kesim arasındaki gelir farkı kırsalda ise 7.2 kat oldu. Kırsal kesimde 2004'le yüzde 11.2 düzeyinde bulunan ikinci yüzde 20'lik dilimin payı yüzde 11.3'e, üçüncü yüzde 20'lik dilimin payı yüzde 15.8'den 15.9'a ve dördüncü yüzde 20'lik dilimin payı da yüzde 22.7'den yüzde 22.6'ya düştü.
Türkiye'de en yoksul yüzde 10'luk kesimin ise toplam kullanılabilir gelirden aldığı pay yüzde 2.19'da kalırken, en zengin yüzde 10'luk kesimin aldığı payın ise yüzde 28.65 olduğu belirlendi. 2005'te en zengin yüzde 10'luk kesimle en yoksul yüzde 10'luk kesim arasında 13 katlık bir fark bulunduğu hesaplandı.
Zenginle yoksul arasında kentlerde 11.7, kırsal kesimde ise 13.6 kat fark var. Bu arada 'ortadirek' sınıfına giren üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı yüzde 10'luk dilimlerin gelirden aldığı paylarda biraz da olsa artış görüldü.
Bu gelirin 5 milyar 589 milyon YTL'sini birinci yüzde 10'luk dilim alırken, en zengin yüzde 10'luk dilimin aldığı pay bunun 13 katı düzeyinde 73 milyar 242.4 milyon YTL.
En zengini nasıl geriledi?
2005'te 2004 yılına göre en yoksul kesimin yüzde 2.25 olan payı yüzde 2.19'a gerilerken, en zengin yüzde 10'luk kesimin payı ise yüzde 30.89'dan yüzde 28.65'e geriledi. En zengin kesimin payındaki bu gerileme ikinci yüzde 10'luk dilimden başlayarak diğer dilimlerin gelirden aldıkları paylarındaki artışından kaynaklandı. Buna göre, ikinci yüzde 10'luk dilimin payı 2005'te yüzde 3.78'den yüzde 3.86'ya, üçüncü dilimin payı yüzde 4.86'dan 4.98'e, dördüncü dilimin payı yüzde 5.84'ten yüzde 6.10'a, beşinci dilimin payı yüzde 6.95'ten yüzde 7.27'ye, altıncı dilimin payı yüzde 8.27'den yüzde 8.57'ye çıktı.
Yedinci yüzde 10'luk dilimin payının yüzde 9.90'dan yüzde 10.21'e çıktığı 2005 yılında 8'inci dilimin payı yüzde 11.98'den yüzde 12.40'a, 9'uncu dilimin payı ise yüzde 15.28'den yüzde 15.78'e yükseldi.
En yoksul kesimin 2004 yılında gelirden aldığı pay kentlerde yüzde 2.46'dan yüzde 2.39'a, kırda ise yüzde 2.33'ten yüzde 2.10'a geriledi. En zengin yüzde 10'luk kesimin gelirden aldığı pay ise kentlerde yüzde 31.29'dan yüzde 27.93'e düşerken, kırsal kesimde ise yüzde 27.94'ten yüzde 28.47'ye çıktığı belirlendi. Buna göre, zenginle yoksul arasındaki fark kentlerde 11.7, kırsal kesimde ise 13.6 kat olarak hesaplandı.
Ana kalem aylık maaş
Gelir dağılımı eşitsizliği ölçülerinden 'gini' katsayısı Türkiye geneli için 0.38, kentsel yerleşim yerleri için 0.37 ve kırsal yerleşim yerleri için ise 0.38 olarak hesaplandı. Sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, 1'e yaklaştıkça bozuk bir gelir dağılımını ifade eden gini katsayısı 2004'te 0.40, kentlerde 0.39 ve kırda 0.37 olmuştu. Hanelerin birbirlerine yaptıkları gelir transferleri düşülerek bulunan yıllık kullanılabilir fert gelirlerinin toplamı 2005'te 195.9 milyar YTL'den 228.1 milyar YTL'ye çıktı. Yıllık kullanılabilir fert gelirlerinin yüzde 39.2'sinin maaş ve ücret geliri, yüzde 28.8'inin müteşebbis, yüzde 23'ünün transfer, yüzde 5.6'sının mülk, yüzde 3.3'ünün ise yevmiye geliri olduğu belirlendi. 2004'te ise maaş ve ücret geliri yüzde 38.7, müteşebbis geliri yüzde 31.8, transfer gelirleri yüzde 21.2, mülk gelirleri yüzde 4.9 hesaplanmıştı. Fert gelirlerinin 89.3 milyar YTL'sini maaş ve ücret, 65.7 milyar YTL'sini müteşebbis, 52.6 milyarını transfer, 7.6 milyarını yevmiye, 6.7 milyarını gayrimenkul ve 6.2 milyarını da menkul kıymet gelirleri oluşturdu.