Fındıkta fiyat savaşları

Türkiye'nin en önemli ihraç ürünlerinden fındıkta Avrupalı alıcılarla düşük fiyattan anlaşan ihracatçı tüccarın (alivreci) oyunu boşa çıkıyor.

İSTANBUL - Türkiye'nin en önemli ihraç ürünlerinden fındıkta Avrupalı alıcılarla düşük fiyattan anlaşan ihracatçı tüccarın (alivreci) oyunu boşa çıkıyor. Fındık fiyatlarında ihracatçı tüccarın planladığı düşüş durdu. Son haftada iç piyasada başlayan fiyat artışının önümüzdeki haftalarda ihracata da yansıması bekleniyor. Fiskobirlik (Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği) Yönetim Kurulu Başkanı Salih Erdem üreticinin son dönemde piyasaya bol miktarda fındık sürmekten vazgeçtiğini belirterek "Biz de önümüzdeki günlerde bankalardan ve Destekleme Fiyat İstikrar Fonu'ndan sağlayacağımız kaynakla alıma başlayıp, ihracatçı tüccarın fiyatı düşürme oyununu bozacağız" dedi.
Fiskobirlik'in ağustos ayı sonunda kentali (100 kilo) 940 dolardan ihraç bağlantısı yaptığını söyleyen Erdem şöyle konuştu:
"Ancak fiyatın düşmesini isteyen ihracatçı tüccar, fındığımızı alacak şirkete 50 dolar daha düşük fiyatla mal teklif etti. Bunun sonucunda da fiyatlar düşmeye başladı. Operasyonun ağustos sonunda ihracatçı tüccarın İstanbul'da yaptığı ve yüksek fiyatın ihracata zarar vereceğine ilişkin görüşlerin gündeme geldiği toplantının ardından gerçekleştirilmesi ilginç bir tesadüf. Fiyatların düşmeye başlamasındaki bir diğer etken de üreticinin piyasaya mal sürmesiydi.
Tüccar ne istiyor?


Büyütmek için tıklayınız

İç piyasada fiyatlar düşünce, bunun ihracat fiyatlarına yansıdığına dikkat çeken Erdem şöyle devam etti: "Sezonun ilk haftasında iç fındığın kentalinin ortalama ihraç fiyatı 951 dolardı. İkinci hafta 949, üçüncü hafta 931, dördüncü hafta 906, beşinci hafta 885, altıncı hafta ise 871 dolara geriledi. İç piyasada Levant kalite kabuklu fındığın fiyatı 5000 liraya düştü. Daha sonra fiyat Fiskobirlik'in alım yapacağı beklentisiyle tüccara gelen mal azalınca 5 bin 600 liraya kadar çıktı. Giresun fındığı ise 5 bin 600 liradan 6 bin 200 liraya kadar tırmandı. Bu ihracat fiyatlarına da iki hafta içinde yansır."
Fındıkta dünya piyasalarında fiyatı 'teorik' olarak Türkiye belirliyor. Çünkü toplam üretimin yüzde 75'i Karadeniz Bölgesi'nde gerçekleşiyor. Ancak pratikte fiyat belirleme işinde Avrupalı alıcılar ve onların Türkiye'deki uzantıları büyük tüccarlar çok etkili. Avrupalı alıcı, Türk tüccarla bir sene öncesinden fındık fiyatı konusunda anlaşıp kapora veriyor. Örneğin kentali (100 kilo) 500 dolardan anlaştıklarını kabul edelim. Bu işleme 'alivre' ve bu işlemi yapan tüccara da 'alivreci' tüccar, deniyor. Alivreci tüccarlar genelde fiyatın beklenmedik artışından zarar ettiği için fiyatın düşmesini ister. Örneğimizden gidersek alivreci, fiyat 550 dolara çıktığında zarar, 450 dolara indiğinde büyük kâr eder. Bu nedenle de fiyatta hızlı yükselişi istemezler.
Fiyatın yükselmesini istemeyenlerin en büyük savı ise çikolatanın vazgeçilmez katkı maddesi olan fındığın yerini bademin alacağı. Ancak yıllardır yaşananlar bu savın da doğru olmadığını gösterdi. Türkiye'de fındık fiyatlarının yükseldiği yıllarda çok büyük ihracat geliri elde etti.
Fiskobirlik'in kredileri yolda
Bu arada fındığı gerçek fiyatına getirmek isteyen Fiskobirlik'in özel bankalarla sürdürdüğü 75 trilyon liralık kredi görüşmeleri son aşamaya geldi. Kulislerde de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın, tarımsal birliklere yüzde 12 faizle finansman desteği sağlayan ve Hazine bünyesindeki Destekleme Fiyat İstikrar Fonu'ndan 100 trilyon lira aktarılması yolunda talimat verdiği konuşuluyor. Fiskobirlik Yönetim Kurulu Başkanı Erdem, fındığın önümüzdeki günlerde gerçek değeri üzerinden piyasada işlem görmeye başlayacağını söyledi.
Yapılan kredi bağlantılarının bozulmaya ve fiyatın düşürülmeye çalışıldığını öne süren Erdem, şöyle devam etti:
"Son 5 yıl ortalamasına göre dünya fındık tüketimi 700 bin ton. Türkiye rekoltesi bize göre 450, Ziraat Odaları'na göre 457, çok mal var diyen tüccara göre de 500 bin tondur. Bu yıl ihraç etmeye fındık bulamayacağız. Ne yaparlarsa yapsınlar, fındık önümüzdeki günlerde gerçek değerinden işlem görecek.