Gayrimenkulünü 10 yıl içinde satanlar kazançtan gelir vergisi ödeyecek

Gayrimenkulünü 10 yıl içinde satanlar kazançtan gelir vergisi ödeyecek
Gayrimenkulünü 10 yıl içinde satanlar kazançtan gelir vergisi ödeyecek
Yeni Gelir Vergisi Kanunu tasarı taslağına göre gayrimenkulünü 10 yıl içinde satan 'değer artışı kazancı'ndan gelir vergisi ödeyecek. Bugünkü uygulamada kazançtan gelir vergisi, gayrimenkulünü beş yıl içinde satanlar için geçerliydi

ANKARA - Maliye Bakanı Mehmet Ali Şimşek’in açıklamalarıyla yeniden gündeme gelen kentsel rantlara gelecek verginin, yeni Gelir Vergisi Kanunu ile 2010 yılında devreye girmesi planlanıyor. Vergi taslağında yer alan yeni düzenlemeye göre, artık edindiği gayrimenkulü bir yıl içinde satanlar, elde edilen rant gelirinin yüzde 10’unu düşecek, geri kalan yüzde 90’ı için de beyanda bulunarak, gelir vergisi ödeyecek. Uygulama sadece arsaları değil, ev, dükkân, büro, mağaza, yazlık ya da arazi gibi gayrimenkulleri de kapsıyor.
Gayrimenkulünü ikinci yılda satanlar ise, değer artış kazancının yüzde 20’sini düşüp, yüzde 80’inin vergisini verecek. Bir yıl içinde elden çıkarılan gayrimenkulden elde edilen değer artış kazancının yüzde 90’ı, 9’uncu yılda ise kazancın yüzde 10’u vergilendirilecek. Bugünkü uygulamada, 1 Ocak 2007’den sonra alınan gayrimenkuller beş yıl,  1 Ocak 2006’dan önce alınan konutlar ise dört yıl içinde  satılırsa vergiye tabi bulunuyor. Bu verginin oranı ise yüzde 15 ile 35 arasında değişiyor.

Maliye Bakanı görüşecek
Maliye Bakanlığı 2010 yılı bütçesinin TBMM’ye sevk edilmesinin ardından yeni Gelir Vergisi Taslağı’na yoğunlaşacak. Daha önce Vergi Konseyi, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Gelir Politikaları Genel Müdürlüğü’nce ortaklaşa hazırlanan taslakla ilgili olarak önce Maliye Bakanı Mehmet Ali Şimşek’e brifing verilecek. Brifing sırasında ya da daha sonraki toplantılarda gelir vergisi oranları, kentsel rantların ve zirai kazançların vergilendirilmesi, esnafın durumu ve vergi güvenlik müesseseleri gibi kritik konulardaki alternatifler de masaya konulacak.
Maliye Bakanı’nın görüşüne bırakılan konular, Şimşek’le yapılacak görüşmeler sonucunda netleştirilecek ve taslağa da son şekli verilecek. Gelir Vergisi Kanun Taslağı, daha sonra da Başbakanlığa gönderilecek. Maliye Bakanlığı, yeni Gelir Vergisi Kanunu’nun Meclis’te bir an önce yasalaşmasını ve 2010 yılı başlarında yürürlüğe girmesini hedefliyor. 

Kentsel rantlara vergi
Gelir vergisine tabi gelirler, şimdi olduğu gibi ticari kazançlar, zirai kazançlar, ücretler, serbest meslek kazançları, gayrimenkul sermaye iratları, menkul sermaye iratları, diğer kazanç ve iratlar şeklinde düzenleniyor.
Veraset vergisi kaldırılırken, ivazsız intikaller gelir vergisine dahil ediliyor ve bu gelirlerin kentsel rantlarla birlikte diğer kazançlar içinde vergilendirilmesi planlanıyor. Taslak, yol, metro, köprü, park, okul, hastane gibi kamu hizmetleri sonucunda sahibine rant sağlayan gayrimenkullerden devletin pay almasının da yolunu açıyor. Kentsel rantlarda vergiden düşülecek tutar, 3’üncü yılda yüzde 30, 4’üncü yılda yüzde 40, 5’inci yılda yüzde 50, 6’ncı yılda yüzde 60, 7’nci yılda yüzde 70, 8’inci yılda yüzde 80, 9’uncu yılda yüzde 90 olacak.
Böylece bir yıl içinde elden çıkarılan gayrimenkulden elde edilen değer artış kazancının yüzde 90’ı, 9’uncu yılda ise kazancın yüzde 10’u vergilendirilecek. Ancak Gelir İdaresi, kentsel rantların vergilendirilmesiyle ilgili 10 yıllık süreyi, biraz daha uzatmayı düşünüyor. Bu çerçevede Maliye Bakanı’nın da görüşü doğrultusunda sürenin 15 hatta 20 yıla kadar çıkabileceği ifade ediliyor. 

Esnafa vergi istisnası
Taslakta küçük esnafa da istisna geliyor. Bir işyeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan doğruya tüketiciye iş yapmak kaydıyla hallaç, kalaycı, lehimci, çilingir, boyacı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, badanacı, çamaşır yıkayıcısı ve hamal gibi kimselerin veya küçük tamirat ve tadilat işleriyle uğraşan küçük sanat erbabının bu işlerinden elde ettikleri kazançlar gelir vergisinden istisna olacak.
Aynı şekilde dışarıdan işçi almamak şartıyla oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, halı, kilim, dokuma mamulleri, örgü, dantel işleri, süpürge, paspas, fırça, sepet, yapma çiçek ve turistik eşyayı dükkân açmaksızın satanlar ile pazar takibi suretiyle gıda, bakkaliye ve temizlik maddelerini satanlar ile sabit işyerlerinin önünde sergi açmak suretiyle o işyerlerinde satışı yapılan türden malları satanlar da bu kapsamda değerlendirilecek. Gezici piyango bayileri ve hurdacılar da istisnadan yararlanacak.

Taksiciye yeni sistem
Çalışmalarda, istisna kapsamına giren küçük esnafın her yıl ocak ayında vergi dairesine giderek, belli bir ücret karşılığında istisnaya ilişkin küçük esnaf belgesi alması, temmuzda da onay işlemini yenilemesi üzerinde duruluyor.
Bu arada taslakta, taksiciler gibi meslek gruplarına yönelik yeni bir vergi sistemi getiriliyor. Düzenlemede, Gelir İdaresi Başkanlığı ve ilgili meslek odasınca oluşturulacak komisyonların, bölgeler ve işkolları itibarıyla asgari ücretin altı aylık tutarından az olmamak üzere, bu tür mükellefler için yıllık kazanç tutarları belirlemesi öngörülüyor. Taslakta, verimliliğin artırılmasına dönük arazi birleştirme işlemlerinin teşviki için arazilerini birleştirerek üretim yapan çiftçilere düşük oranlı vergi uygulanması hükmü de bulunuyor.
Bu arada Vergi Konseyi’nin hazırladığı ilk taslakta gelir vergisinde halen yüzde 15, 20, 27 ve 35 olarak düzenlenen vergi tarifesi de değiştirildi. Yüzde 15’lik ilk oran yüzde 10’a çekilirken, diğer oranlar yüzde 20 ve 25 olarak belirlendi.
Ancak, Maliye Bakanlığı’ndaki gözden geçirme çalışmalarında taslağın bu oranlarla mı, yoksa halen uygulanmakta olan oranlarla mı hükümete sevk edileceği konusunda mutabakat sağlanamadı ve oranlarla ilgili karar hükümete bırakıldı. (aa)

‘Bu lüksü neyle finanse ediyorsun?’
Taslak ayrıca, vergi kayıp ve kaçağıyla mücadeleye dönük yeni güvenlik müesseselerine de yer veriyor. Taslakta şunlar sıralanıyor:

* Beyanname ön kontrolü: Mükelleflerin beyanname vermelerinden sonra, Vergi İstihbarat Merkezi devreye girecek. Beyandaki rakamlar, mükellefe ilişkin bilgiler, aynı bölgedeki diğer mükelleflerin beyanları ve sektör ortalamalarıyla karşılaştırılacak.
Mükellefin beyan ettiği rakam, sektör ortalamalarının ciddi oranda altında kalıyorsa, mükellef uyarılacak. Haklı bir gerekçe ve düzeltme yoksa, mükellef incelemeye alınacak.

* Gider bildirimi: Mükellefin yıl içindeki harcamalarıyla beyan ettiği gelir, çapraz kontrole tabi tutulacak. Lüks içinde yaşayıp da, düşük gelir bildirenlerin önüne yıl içinde aldığı yat, kat, araba gibi varlıklar ile kredi kartıyla yaptığı harcamalar konulacak. Mükellefe “Bunları neyle finanse ediyorsun?” diye sorulacak.  

* Asgari gayri safi hasıla: İşletmelerin belli dönemdeki hasılatına göre, bir yıllık tahmini hasılata ulaşılacak ve kâr marjının düşürülmesinin ardından, bu hasılata uygun beyanda bulunulup bulunulmadığına bakılacak.