Gaz el yakacak gibi

Fiyat gizli tutuluyordu
Gazprom yetkilisi Medvedev, 2006'da Türkiye'ye doğalgazın 1000 metreküpünü 260 dolardan satacaklarını açıkladı. Gizli tutulan fiyatın yüksekliği şok etkisi yarattı. Botaş ve Enerji Bakanlığı yetkilileri, "Bu rakam yanlış" dedi. Üst düzey bir Türk yetkili: "Fiyatın 245 doları aşması mümkün."
Olan tüketiciye olacak
Türk yetkili, artışın nedenini petrol fiyatlarındaki artışlara bağladı. Kiev'in yapmayı düşündüğü zam miktarının 100 doların üzerine çıktığı dile getirildi. Bakanlık yetkilileri, 'ticari sır' niteliği taşıdığı için zam hakkında konuşmadı. Özet: Gazprom'un açıkladığı rakam doğruysa tüketici yandı.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - Rusya'nın Gazprom şirketinden alınan doğalgazın fiyatının 2006'da 260 dolar olacağı bilgisi şok etkisi yarattı. Botaş ve Enerji Bakanlığı yetkilileri bu rakamın doğru olmadığını savunurken, Gazprom'dan yönetim kurulu başkan yardımcısı Aleksander Medvedev'in açıklamasına herhangi bir yalanlama gelmedi. Üst düzey bir Türk yetkili de petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle doğalgazın 1000 metreküpünün fiyatının 245 doların üstüne çıkmasının beklendiğini söyledi. Fiyat artışının Gazprom ile imzalanan protokoldeki petrole bağlı değişkenli formül ile mümkün olduğuna dikkat çekilirken, Enerji Bakanlığı milletvekillerinin kutularına koyduğu broşürde bu formülü savundu.
Gazprom'un yönetim kurulu başkan yardımcısı Medvedev, önceki gün Moskova'da basına Türkiye'ye 2006 yılında doğalgazın 1000 metreküpünü 260 dolardan satacaklarını açıkladı. Ukrayna ve Ermenistan'ın "Türkiye'ye bizden ucuz satıyorsunuz" iddialarını yanıtlarken ticari sır olduğu gerekçesiyle saklanan fiyatı açıklayan Medvedev, Türkiye'de şok etkisi yarattı. Çünkü, Türkiye'de Mavi Akım boru hattıyla gelen doğalgazın fiyatının 110'dan 130 dolara çıktığı gerekçesiyle bile büyük tartışma başlamıştı. Medvedev'in verdiği rakam, gazın fiyatının son protokolün ardından 100 dolardan fazla arttığını ortaya koyuyor.
Rakam doğru mu?
Medvedev'in açıklamasının dün basında yer almasının ardından ilgili kurumlardaki trafik hızlandı. Botaş ve Enerji Bakanlığı, resmi olarak olmasa da rakamın 260'tan çok daha düşük olduğunu iddia etti. Buna karşın 'ticari sır' uygulamasına bağlı kalarak rakamı açıklamadılar. Açıklamanın ardından duyulan rahatsızlık Gazprom'a iletilse de rakam hakkındaki açıklama Gazprom'un inisiyatifine bırakıldı. Ancak üst düzey bir Türk yetkili, formüldeki 'petrole bağlı değişken' nedeniyle petrol fiyatlarındaki olağanüstü artışın fiyata yansıdığını ve Avrupa'nın genelinde 200 dolar sınırının aşıldığını söyledi. Aynı yetkili, bu çerçevede Türkiye'nin 2006 yılının ilk faturasını 245 dolardan karşısında bulabileceğini ifade etti.
Enerji Bakanlığı'nın Milletvekillerine dağıttığı 'Mavi Akım'la ilgili gerçekler' başlıklı broşürde "Uygulanacak fiyat, formülde endeks olarak kullanılan ürün (petrol) fiyatı arttığında artan, azaldığında azalan formülle belirlenir" görüşü yer aldı. Bu da Gazprom ile Botaş arasındaki son protokolle petrol fiyatlarının doğrudan doğalgaz fiyatına yansıtıldığını ortaya koyuyor. Fiyatı bugüne kadar 'sır' diye açıklamayan Bakanlık, uygulamanın Türkiye'ye özgü olmadığını ve yaygın kullanılan formül olduğunu iddia etti. Gazprom ile Botaş'ın söz konusu protokolü imzaladığı tarihten bu yana petrolün varil fiyatı 60 doları bulmuştu. Medvedev'in önceki günkü açıklamasıyla, 130-150 dolar civarında olan doğalgaz alım fiyatının 200 doları geçtiği ortaya çıkmış oldu. Bu arada, Bakanlıktan yapılan açıklamada fiyatla ilgili haberlerin gerçek dışı olduğu ifade edildi.
Yüksek zam kapıda
Gazprom'un açıkladığı fiyat, Ukrayna'nın Rusya ile kriz yaşamasına neden olan fiyattan daha yüksek bir fiyat. Dolayısıyla Türkiye en yüksek fiyatla doğalgaz alacak ülkelerin başında gelecek. Fiyat artışı, zincirleme bir etki yaratacak. EPDK'nın maliyet artışı durumunda BOTAŞ'tan gelecek zam taleplerini geri çevirmekte zorlanacağı kaydediliyor.
Botaş, Gazprom'dan alacağı ilk zamlı faturayı, dağıtım şirketlerine, otoprodüktörlere, çevrim santrallarına ve serbest tüketicilere gönderdiği faturalara ekleyecek. Bu da sanayide üretim maliyetlerini, konutlara giden faturalarını artıracak. En büyük artış ise elektrikte olacak. Halihazırda 'alım garantili' elektrik üreten doğalgaz çevrim santralları doğalgaz faturasını direkt olarak elektrik faturasına yansıttığından bu elektrik faturalarının da kabarmasına neden olacak.
Erdoğan'a enerji brifingi
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, doğalgaz krizinin olası etkileri konusunda Enerji Bakanı Hilmi Güler ve bürokratlardan sürpriz bir brifing aldı. Edinilen bilgiye göre, önceki gece geç saatlere kadar bazı AKP miletvekilleriyle genel merkezde görüşen Erdoğan, gündeminde olmamasına karşın, Güler ve enerji bürokratlarını sürpriz bir kararla partiye çağırdı. Güler ve bürokratlarla görüşen Erdoğan'a doğalgaz krizinin nedenleri, boyutları ve Türkiye'yi etkileme olasılığı üzerine brifing verildi.
Brifingde, Türkiye'nin yeni krizlerden en az kayıpla çıkması ve doğalgaz sevkıyatının sürdürülebilmesi için yapılması gerekenler değerlendirildi.
Kutan uyardı
Saadet Partisi Genel Başkanvekili Recai Kutan, düzenlediği basın toplantısında hidroelektrik santralları yapımına hız verilmemesi durumunda 2007'den itibaren enerji kriziyle karşı karşıya kalınabileceğini söyledi.
Kutan kendi bakanlığı döneminde Botaş'a doğalgazda hiçbir ülkeye yüzde 30'dan fazla bağımlı kalınmaması talimatını verdiğini belirterek "O dönemde İran ile alım anlaşması yaptığımız için hem Türkiye'den, hem de ABD'den büyüt tepki gelmişti" diye konuştu.