Gaz kesintisi krizin provası oldu

İran ve Rusya'nın Türkiye'ye verdikleri doğalgazı azaltması ve Nijerya'dan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) getiren geminin kötü hava şartları nedeniyle...
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - İran ve Rusya'nın Türkiye'ye verdikleri doğalgazı azaltması ve Nijerya'dan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) getiren geminin kötü hava şartları nedeniyle terminale zamanında ulaşamaması nedeniyle yaşanan sorun dün büyük ölçüde halloldu.
Türkiye'ye dün 95 milyon metreküp doğalgaz giriş yaptı. Ancak söz konusu kriz, Türkiye'nin yanlış doğalgaz stratejisini ortaya çıkardı. Doğalgaz yerine fuel oil kullanan çevrim santralları bunu doğrudan maliyetine yansıttı.
Doğalgazı kesilen sanayi kuruluşlarının ortaya çıkan bu zararları Botaş'tan tazmin etme hakkı yasal olarak mevcutken, Botaş'ın az gelen doğalgazın yarattığı zararı kaynak ülkelerden tazmini yasal olarak mümkün değil.
Yüzde 30 azaldı
Türkiye'ye en soğuk günlerde gelen doğalgaz miktarı günlük 70 milyon metreküpe düşmüştü. İhtiyacın 100 milyon metreküp olması nedeniyle sanayi kuruluşları ve otoprodüktörlere verilen doğalgazın büyük bölümü önceki gün kesilmişti. Dün doğalgaz miktarı yeniden 95 milyon metreküpe çıktı. Cezayir gemisinin yükünü boşaltması, Mavi Akım hattının kapasitesinin 6 milyon metreküp artması ve İran'ın 6 milyon metreküp fazla doğalgaz göndermesi, açığı büyük ölçüde kapattı. Bu da sanayi kuruluşlarına doğalgaz verilmesini sağladı.
Kritik hafta
Türkiye, gelecek haftayı da diken üstünde geçirecek. Pazar günü yeni bir LNG gemisi gelecek. Hafta boyunca LNG halinde gelecek doğalgazın miktarı 75 milyon metreküp olacak. Rusya ve İran'ın dünkü miktarı koruması halinde önemli bir kriz yaşanmamış olacak. Hava sıcaklığının artması ve 50 milyon metreküpe çıkan konut tüketiminin de düşmesi, Botaş'ın elini rahatlatacak. Yetkililer, yaşanan doğalgaz krizinin nedenlerini ve doğurabileceği sorunları şöyle sıraladı:

  • En önemli sorun doğalgaz deposunun bulunmayışı. Türkiye yazın doğalgaz fazlası ile uğraşırken, kış ın doğalgaz sıkıntısı yaşıyor. Tuz Gölü altında yapılacak depo ile Silivri'deki depo bu sorunu büyük ölçüde halledecek.
  • Çevrim santralları elektriğin fiyatlandırmasını 'yakıt(+)fiyat' olarak yapıyor. Bu nedenle doğalgaz kesintisi sırasında bu santral başka yakıtlarla elektrik üretmeye devam edebiliyor. Aradaki fark da tüketiciye yansıtılıyor.
  • Doğalgazı kesilen 'kesintisiz sözleşmeli' sanayiciler ve otoprodüktörler, alamadıkları doğalgaz için Botaş'ı dava edebilecek. Gerçekleştirilen sözleşmelerde tazminat hükümleri mevcut. Ancak Botaş'ın gelmeyen doğalgazın yarattığı zararı satıcı ülkeden tazmin etme şansı yok. Bu da Botaş'ın zarara uğramasına neden olacak.
  • Doğalgaz krizi, Botaş'ın Türkiye çapına yaymak istediği doğalgaz kullanımı çabaları da bu krizle önemli bir yara almış oldu.
    Birçok sanayici, kriz söz konusu nedeniyle doğalgaza geçmeyi planlayan sanayicilerin iki kere düşüneceklerini açıkladı. Bu nedenle doğalgaz abonesi olacakların sayısı önemli oranda azalacak.