Gelir vergisinde köklü değişim

Vergi Konseyi'nin 'Gelir Vergisi Sisteminin Yeniden Oluşturulması Çalışmalarına İlişkin Ara Raporu'nun ardından, Maliye Bakanlığı bürokratları, yeni Gelir Vergisi Kanunu'nun yazımı için kolları sıvadı.

ANKARA - Vergi Konseyi'nin 'Gelir Vergisi Sisteminin Yeniden Oluşturulması Çalışmalarına İlişkin Ara Raporu'nun ardından, Maliye Bakanlığı bürokratları, yeni Gelir Vergisi Kanunu'nun yazımı için kolları sıvadı.
Yeni Gelir Vergisi Kanunu taslağının, bir ay içinde hazırlanarak, ekim ayı içinde Başbakanlığa sevk edilmesi ve 2007 bütçesinden önce TBMM'de yasalaşması planlanıyor. Hayat standardı ve nereden buldun müessesesinin kaldırılmasının ardından gelir vergisinde hiçbir güvenlik sistemi kalmadığını belirten Maliye yetkilileri, şu değerlendirmede bulundu: "Mükellefler, gönüllerinden ne koparsa onun vergisini veriyor. Gelir vergisinde mesleklere göre ortalama kazançlar da bunu gözler önüne seriyor. Birçok meslek grubunda, beyan edilen ortalama kazanç, asgari ücretin bile altında kalıyor. Biz, yeni düzenlemeyle gönülden ne koparsa değil, gerçekte ne ise onun vergisinin verilmesini hedefliyoruz. Taslakta da buna yönelik hükümlere yer vereceğiz."
Maliye Bakanlığı'nda yazımına başlanan yeni taslakta yer verilen bazı düzenlemeler şöyle:
VERGİ DAİRELERİNE YENİ GÖREV: Maliye bürokratlarının 'Vergi Daireleri sokağa iniyor' dediği yeni sistemle her vergi dairesi, ticaret odaları, belediyeler ve ilgili meslek kuruluşlarıyla birlikte, kendi bölgesindeki çeşitli meslekler için standart kazanç tespitinde bulunacak. Vergi dairelerinin, kendi bölgelerine ilişkin standart kazanç listeleri, daha sonra merkezde tek liste haline getirilecek.
GEÇİM FORMLARI DOLDURULACAK: Vergi daireleri, standart kazancın altında beyanda bulunanlardan 'Geçim Bildirimi Formu'nu doldurmalarını isteyecek. Mükellefin ev, yazlık, taşıt gibi sahip olduğu mal varlıklarıyla gelir ve harcamalarını gösterecek Geçim Bildirimi Formu, söz konusu kişinin beyan ettiği gelir ile yaşayıp, yaşayamayacağını da ortaya koyacak. Geçim Bildirimi Formu'nun ilgili vergi dairesince değerlendirilmesinin ardından beyan edilen gelirle bildirimi arasında tutarsızlık bulunanlar, hemen incelemeye sevk edilecek.
SOKAK TARAMALARI: Vergi daireleri, yeni sistemde, sürekli olarak sokak taraması da yapacak. Bu şekilde vergi dairesinin kendi bölgesinde açılan yeni işyerlerinin mükellefiyet tesis ettirip ettirmedikleri anlaşılacak. Maliye Bakanlığı yetkilileri, yeni kanunda vergi dairelerine yeni görevler verileceğini belirterek, "Vergi dairelerindeki personelin dörtte biri, eski dosyaların tasfiyesiyle uğraşacak. Dörtte üçü ise bundan sonra vergi kayıp ve kaçağının azaltılmasına dönük sokak çalışması yapacak" dediler.
YABANCIYA OECD KRİTERLERİ: Gayrimenkul satış kazançlarının değer artışı yoluyla vergilendirilmesindeki dört yıllık süre beş yıla çıkarılacak. Yabancıların vergilendirilmesinde tümüyle OECD kriterleri geçerli olacak. Dar mükellefiyet ve yurtdışında yerleşik sayılmaya ilişkin tanımlar, OECD kriterleri çerçevesinde genişletilecek. Yerleşik sayılmadaki altı aylık süre de OECD ülkelerinde olduğu gibi 183 gün olarak düzenlenecek.
Maliye yetkilileri, Vergi Konseyi'nin ara raporunda yer alan Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarının birleştirilmesi önerisine sıcak bakmadıklarını bildirdi. İki kanunun Gelirler Kanunu olarak birleştirilmesinin çok titiz bir çalışma gerektirdiğini ve bunun zaman alacağını kaydeden Maliye yetkilileri, beyin amortismanını da şu aşamada uygulanabilir bulmadıklarını söylediler. Büyük yatırımcıya yönelik özel teşviklere de yeni düzenlemede yer vermeyeceği ifade edildi.
VERGİ İADESİ KALKIYOR: İşçi ve memurların gider indirimi olarak adlandırılan vergi iadesi kalkacak. Bunun yerine, çalışanların eş ve çocuklarının durumlarını da dikkate alan özel indirim uygulamaya girecek. Yetkililer, özel indirimle ücretlilere yapılacak katkının, vergi iadesiyle sağlanan getirinin altında olmayacağını söyledi.



Taksicilere özel uygulama
Yeni dönemde, şehiriçi yolcu taşımacılığında bulunan taksiciler ve dolmuşçular için de özel bir vergileme rejimi uygulanacak. Bu modelde, Vergi Dairesi, Belediye, Ticaret Odası ve ilgili Meslek Odası temsilcilerinden oluşacak bir komisyon, her hat ve durak için tek tek ortalama kazanç belirleyecek. Kazanç tespitinde, ilgili durak ve hattın yanısıra plaka değerleri de dikkate alınacak. Bu tespitin ardından da şoför esnafının beyan ettiği gelirlerin, Komisyonun hesapladığı ortalama kazancın altında kalması önlenecek.


Basit usul vergiye son
Basit usulde vergileme son bulacak. Halen 800 ile 900 bin arasında esnafı ilgilendiren basit usulde vergileme, yerini üçlü bir yapıya bırakacak. Buna göre, belirlenecek limitlerin üzerinde yer alan büyük mükellefler, gerçek usule geçirilecek. Daha çok el emeğiyle geçinenler ise gelir vergisinden muaf tutulacak. Bu durumdaki küçük mükellefin belirlenmesinde asgari ücret kriteri getirilecek. Yıllık geliri, asgari ücretin 2-2.5 katını aşmayanların oluşturacağı bu gruba, vergi rairelerince 'Vergiden Muaf Esnaf Belgesi' verilecek. Hiçbir defter ve kayıt tutmayacak olan bu gruptaki esnaf ve sanatkârdan yılda 2 taksitte cüzi miktarda, standart vergi alınacak. Söz konusu vergi tutarı da, 100-200 YTL gibi bir rakam olacak. Gerçek usule geçirilen ve gelir vergisinden muaf bırakılanlar dışındaki basit usul mükellefleri ise işletme hesabına tabi tutulacak. Bakkal, manav, ayakkabı tamircisi gibi mükelleflerden oluşacak bu gruba dahil olanlar, sadece gelir ve giderlerinin yer aldığı işletme defteri tutacak. Bu deftere göre oluşan gelir rakamı üzerinden de vergi verilecek.