Habur Gümrüğü yol geçen hanı gibi

Akaryakıt Kaçakçılığını Araştırma Komisyonu'na bilgi veren Irak, Mayıs 2003-Nisan 2005 arasındaki sürede Türkiye'ye 3.2 milyon ton 'yakıt yağı', 'nafta' ve 'ham petrol' gönderdiğini açıkladı.
Haber: ZİHNİ ERDEM / Arşivi

ANKARA - Akaryakıt Kaçakçılığını Araştırma Komisyonu'na bilgi veren Irak, Mayıs 2003-Nisan 2005 arasındaki sürede Türkiye'ye 3.2 milyon ton 'yakıt yağı', 'nafta' ve 'ham petrol' gönderdiğini açıkladı. Habur'da araştırma yapan komisyon, 1 litrelik dahi kayıt bulamadı. TPİC'in Tüpraş ve TPAO'ya sattığı ham petrolün 84 bin tonluk bölümü de kayboldu.
Komisyon raporuna göre, Türk şirketleri, Mayıs 2003-Nisan 2005 arasında Türkiye'den Irak'a motorin, benzin, gazyağı ve LPG olarak toplam 5 bin 856 milyon 552 ton akaryakıt sevk ettiklerini beyan etti. Irak'ın ulusal petrol şirketi Somo'dan komisyona gönderilen yazıda ise söz konusu tarihler arasında Türkiye'den teslim alınan akaryakıt miktarının 3 milyon 261 bin 392 ton olduğu ve karşılığında 1.6 milyar dolar ödeme yapıldığı belirtildi. Irak'a sevk edildiği bildirildiği halde, gönderilmeyen yaklaşık 2.6 milyon tonluk akaryakıtın yurtiçinde satıldığı ifade edildi. Ancak, Somo, iki yıllık dönemde Irak'tan Türkiye'ye 'esas yağı', 'yakıt yağı', 'nafta' ve 'ham petrol' olarak toplam 3 milyon 151 bin 187 ton petrol ihraç edildiğini bildirdi.
Ürünün Türkiye'ye giriş yapabileceği tek sınır kapısı olan Habur Gümrüğü'nde araştırma yapan komisyon, söz konusu tarihlerde Habur'dan hiç giriş yapılmadığı yanıtını aldı. Komisyon başkanı Vahit Kiler de, gümrüklerde 14 kuruluşun görev yaptığını belirterek, kargaşanın büyük ölçüde koordinasyonsuzluktan kaynaklandığını ifade etti. İki kalemdeki kaçakçılığın Türkiye'nin tüketiminin yüzde 15'i olduğu belirtilen raporda, Irak yoluyla gerçekleşen kaçakçılığın vergi zararının 7.9 milyar YTL olduğu vurgulandı.
Komisyon, son iki yılda Irak'a akaryakıt sevk eden veya petrol alan şirketlerle taşıma şirketlerinin yanı sıra bunların ortakları ve ortaklarının ortak olduğu şirketleri kapsayacak şekilde, inceleme ve soruşturma yapılmasını istedi.
4 bin tanker petrol kayıp
Komisyon, TPAO yurtdışı işlemleri için kurulan TPIC'in Irak'tan aldığı ham petrolün Tüpraş ile TPAO'ya teslimi sırasında da 4 bin tanker dolusu ham petrolün kaybolduğunu belirledi. Üç kuruluşun 1998-2003 arasındaki verilerini karşılaştıran komisyon, 84 bin 314 tonluk petrolün arada kaybolduğu sonucuna vardı. TPIC farkın nedenini doğal fire, nakliye firmasınca yol açılan zayiatlar ve ölçüm farkları olarak açıkladı. Komisyon ayrıca, akaryakıt dağıtım şirketlerinin kâr payı maksimum yüzde 11 olmasına karşın, kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan akaryakıt satışlarında bazı bayilerin yüzde 42'ye varan oranlarda fiyat indirimine gitmesinin de araştırılmasını istedi.