Hayali ihracat iddialarına Meclis araştırması

İhracat kaydıyla indirimli fiyattan ihracatçılara verilen buğday ve şekerin bir kısmının iç piyasada satıldığı iddiaları, Meclis'i harekete geçirdi. AKP ve CHP Meclis tatile girmeden önce ayrı ayrı önerge vererek, konunun araştırılmasını istedi.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - İhracat kaydıyla indirimli fiyattan ihracatçılara verilen buğday ve şekerin bir kısmının iç piyasada satıldığı iddiaları, Meclis'i harekete geçirdi. AKP ve CHP Meclis tatile girmeden önce ayrı ayrı önerge vererek, konunun araştırılmasını istedi.
CHP'nin önergesi Adana Milletvekili Kemal Sağ ve 25 arkadaşı, AKP'nin önergesi ise Kütahya Milletvekili Abdullah Cantimur ve 27 arkadaşı tarafından imzalandı. Önergelerde, ihracatı teşvik için ihracatçılara dünya fiyatlarından hammadde sağlamayı amaçlayan Dahilde İşleme Rejimi'nin (DİR) hem suiistimalinin önlenmesi, hem sistemin külfetinin, getirdiği faydaya değip değmediğinin araştırılması istendi.
Tabela şirketleri
AKP'li Abdullah Cantimur tarafından hazırlanan önergede, ihraç sonrası dahilde işleme rejimi kapsamında alınan hammaddenin, yurtiçinde serbest dolaşıma tabi olduğu, bu şekilde mal alan ihracatçıların, yeterli denetim yapılmadığı durumlarda bu malları yurtiçinde pazarlayarak piyasa dengelerini olumsuz etkiledikleri belirtildi. İhracat öncesi temin edilen hammaddenin belge sürelerinin uzun ve sık sık süre uzatımı verilmesinden dolayı, belge kapatılana kadar iç piyasaya verildiği kanaatinin yaygın olduğu ifade edilen önergede, bunun kontrolünün ve kanıtlanmasının mümkün olmadığı dile getirildi.
Avantaj sağlamadı
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'nce zaman zaman, belge kapatıp teminat iadesinden sonra firma ihracatının gerçeği yansıtmadığının bildirildiği ifade edilen önergede, DİR sistemi ile ihracattan beklenen avantajların elde edilemediği görüşü savunuldu. Önergede, "DİR kapsamında Toprak Mahsulleri Ofisi ve Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin mal teslimi yaptığı bazı firmaların tabela firması olduğu tespitleri yapılmıştır" denildi. CHP'li Kemal Sağ tarafından hazırlanan önergede ise, DİR kapsamındaki buğday ve şeker satışlarından dolayı 2004-2005 sezonunda Toprak Mahsulleri Ofisi'nin 500 milyon YTL, TŞFAŞ'nin de 100 milyon YTL olmak üzere toplam 600 milyon YTL görev zararı olduğu tahmininde bulunuldu.
Görev zararı sorun oldu
Bu iki kuruluşun görev zararının finansmanının geçmişte büyük bir sorun oluşturduğu, kimi zaman yurtdışından borçlanmak zorunda kalındığı ifade edilen önergede, 2004 ve 2005 yıllarında DİR kapsamında özellikle buğday teslimatlarına dikkat çekildi.
"Katlanılan bu büyük külfete karşılık, yapılan ihracattan sağlanan avantajların bilinmesi" gereğine işaret edilen önergede, sağlanan teşvikin tarımsal üretime mi, yoksa aracı ihracatçı şirketlere mi yaradığının araştırılması gerektiği kaydedildi. DİR kapsamında yapılan satışlarda gerek şirket sayısındaki artışlar, gerekse miktar bazındaki artışların, ilgili mevzuata uymayan ya da ihracat yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi durumunu beraberinde getirdiği ifade edilen önergede, tüm bu iddiaların Meclis'te kurulacak komisyon tarafından araştırılması gerektiği belirtildi.
Kemal Sağ, dış ticaret mevzuatına aykırı tutumların her geçen gün arttığını belirterek, "Bu konuda detaylı bir araştırma yoluyla bu işin önü alınmazsa önceki yıllardan daha kötü sonuçlarla karşılaşabiliriz. Buna bir son vermek lazım" diye konuştu. İki partinin önerge verdiği konularda genellikle araştırma komisyonu kurulduğunu vurgulayan Kemal Sağ, "Meclis araştırması gerekliliği, KİT Komisyonu'ndaki incelemelerimiz sırasında ortaya çıktı. AKP'li arkadaşlarımız da bizim taşıdığımız endişelerimizi paylaştılar. Önerge konusundaki ısrarlarının devamını umarım" dedi.
İhracat teşvik ediliyor
Dahilde işleme rejimi, Türkiye'nin ihracatını teşvik etmek amacıyla gerekli hammaddelerin vergisiz olarak ithal edilip, ürün işlendikten sonra ihraç edilmesi anlamına geliyor. Rejim, iharacatı teşvik amacıyla buğday, şeker gibi yurtiçinde üretimi bol, fiyatı yüksek ürünlerin, dünya fiyatlarından ihracatçılara satılmasını da sağlıyor. Örneğin, iç piyasada tonu 350 YTL olan buğday, uluslararası borsa değeri olan 104 avroya (yaklaşık 170 YTL) ihracatçıya teslim ediliyor.