İhalelerin 'sağlığı' bozuk

Kamu İhale Kurumu'nun 2004 yılı ihale istatistikleri açıklandı. Geçen yıl 95 bin 105 ihale yapılırken, kamuda tüm mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için 16 milyar YTL harcandı.

ANKARA - Kamu İhale Kurumu'nun 2004 yılı ihale istatistikleri açıklandı. Geçen yıl 95 bin 105 ihale yapılırken, kamuda tüm mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için 16 milyar YTL harcandı. En çok ihaleyi MEB yaparken, ihalelerine en çok şikâyet gelen kurum Sağlık Bakanlığı oldu. Yabancılar ise 184 ihale aldı.
Kamu İhale Kurumu Başkanı Sener Akkaynak'ın verdiği bilgiye göre, doğrudan temin yöntemiyle 738 bin 355 adet kamu ihalesi yapıldı. Kamu alımlarının yüzde 66'sını mal, yüzde 24'ünü hizmet alımı, yüzde 10'unu ise yapım işleri oluşturdu. Parasal açıdan da 6.3 milyar YTL ile mal alımları ilk sırayı aldı. Geçen yıl tüm mal, hizmet alımları ve tüm yapım işleri için 16 milyar YTL'lik kamu harcaması yapıldı.
Kamu harcamalarının yüzde 87'sinde 'açık ihale usulü', yüzde 12'sinde 'pazarlık usulü', yüzde 1'inde ise 'belli istekliler arasında ihale usulü' kullanıldı.
En çok ihaleyi, 17 bin 979 adetle Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) yaptı. MEB'i 15 bin 567 ihaleyle Sağlık Bakanlığı, 12 bin 300 ihaleyle Çalışma Bakanlığı, 11 bin 336 ihaleyle Milli Savunma Bakanlığı, 8 bin 545 ihaleyle Yerel Yönetimler izledi. Akkaynak, MSB'nin geçen yıllara göre, istatistiklerde gerilediğini belirtirken, "Bakanlık tasarrufta" dedi.
Parasal açıdan ise en büyük ihaleleri 2.9 milyar YTL ile KİT'ler, fonlar ve bağımsız bütçeli kuruluşlar yaptı. Bunu yerel yönetimler, yükseköğretim kurumları, Sağlık Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı izledi. Tüm ihalelerin yüzde 27'sini gerçek, yüzde 73'ünü tüzel kişiler aldı.
Verilere göre, en çok ihale yapan bölge ise İç Anadolu Bölgesi oldu. İç Anadolu Bölgesi'ni Marmara ve Ege Bölgesi izledi.
Geçen yıl yapılan 95 bin 105 adet ihalede yabancı yüklenicilerin payı yüzde 4'te kaldı. Sadece 184 ihaleyi yabancılar aldı. Bu alımların toplam tutarı ise 520 milyon YTL olarak gerçekleşti. Sener Akkaynak, kanundaki 'yerli firmaları koruyan' madde hatırlatılarak, "Bu nedenle mi yabancı payı az" sorusuna şu yanıtı verdi: "İdareler ihaleye çıkarken, yerli istekliler ile ilgili bir avantaj sağlayacaksa bunu şartnameye koymak zorunda. Ancak eşik değer üstündeki ihalelerde zaten bu korumayı kullanamıyorlar. Bu bizim AB'ye girmeden önceki koruma duvarımız. AB'ye tam üye olduktan sonra bu değişebilir".
274 ihale iptal oldu
Geçen yıl kuruma gelen şikâyet başvuruları sonrasında alınan kararlar çerçevesinde, 274 adet ihale iptal edilirken, 155 ihaleye ilişkin olarak idarelerin düzeltici işlem yapması kararı alındı.
Öte yandan, kurul, 29 ihaleyle ilgili olarak 'hukuka aykırı fiil ve davranışları tespit edilen kamu görevlileri ve/veya ihaleye katılan istekliler hakkında soruşturma açılması' için Cumhuriyet Savclığı'na suç duyurusunda bulundu. 2002 yılından bu yana kurumla ilgili olarak yargı süreci devam eden 229 dava açıldı.
İhalelerile ilgili en çok şikâyet edilen kurum Sağlık Bakanlığı oldu. Sağlık Bakanlığı'na 429 adet şikâyet başvurusu gelirken, bunu 188 başvuru ile Milli Eğitim Bakanlığı izledi. Üçüncü sırada yükseköğretim kurumları, dördüncü sırada yerel yönetimler, beşinci sırada ise Bayındırlık ve İskân Bakanlığı var.
İstisnalar 'yumuşak karın'
Sener Akkaynak, ''BOTAŞ'ın bazı ihaleleri özellikle Bakü-Ceyhan hattı ile ilgili bazı ihaleleri bize geldi. Bazı kararlar verdik, bu kararlardan bazıları yargı aşamasında'' dedi.
İstisna kapsamında bulunan kuruluşların neler olduğu sorusuna ise Akkaynak, şu cevabı verdi: "İstisna kapsamında bulunanlar kim, mesela THY gibi'' yanıtını verdi. AB direktifleri çerçevesinde enerji, su, telekomünikasyon ve posta hizmetlerinin ayrı bir kanunla düzenlenmesinin istendiğini belirten Akkaynak, "İstisna bizim kanunumuzun yumuşak karnıdır. İstisnaya alındığı zaman bizim denetimimiz olamıyor. O nedenle biz istisnaların dar tutulmasını istedik. Ancak her yıl kanun değişikliği yaşadık. Dolayısıyla burada üzerinde hassasiyetle durduğumuz istisnalar konusu. Onun dışında Kamu İhale Kanunu kamunun oldukça önemli bir bölümünü kapsayan bir kanun olacak.''