İkinci şok dalgası: Enflasyon beklenenin üstünde

Nisandan sonra mayıs ayı enflasyonu da beklentilerin üzerinde çıktı: ÜFE yüzde 2.77, TÜFE 1.88. Rakamlar, Ekim 2004'ten beri en yüksek aylık enflasyon oranları oldu. Yıllık bazda ÜFE yüzde 7.66'ya, TÜFE yüzde 9.86'ya ulaştı. Hükümetin yıllık enflasyon hedefi yüzde 5. Zam şampiyonları ise giysi ve ayakkabı.


Büyütmek için tıklayınız
ANKARA - Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre, bu yılın mayıs ayında döviz kurlarındaki hızlı yükseliş ve petrol fiyatlarının rekor seviyelerini koruması yüzünden tüketici fiyatları (TÜFE) yüzde 1.88, üretici fiyatları (ÜFE) ise yüzde 2.77 arttı. Böylelikle, enflasyondaki artış nisan ayından sonra geçen ay da beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Bu arada hem TÜFE, hem ÜFE'de Ekim 2004'ten bu yana en yüksek aylık enflasyon rakamına ulaşıldı. Ekim 2004'te TÜFE yüzde 2.22, ÜFE ise yüzde 3.23 düzeyinde gerçekleşmişti.
Enflasyonda hedef hayal oldu
TÜİK verilerine göre, mayıs itibarıyla yıllık enflasyon TÜFE'de yüzde 9.86, ÜFE'de yüzde 7.66 oldu. Bu rakamlar da yüzde 5'lik enflasyon hedefine ulaşmanın her geçen ay imkânsız hale geldiğini gösteriyor. İlk beş ayda fiyat artışları üreticide yüzde 4.53, tüketicide yüzde 7.36 olarak hesaplandı. Mayıs ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalara göre yıllık enflasyon ise tüketici fiyatlarında yüzde 8.21, üretici fiyatlarında yüzde 4.27 oldu.
Türkiye'de fiyatlar mayısta yıllık bazda TÜFE'de yüzde 9.86, ÜFE'de yüzde 7.66 arttı. Türkiye İstatistik Enstitüsü verilerine göre, mayısta aylık bazda TÜFE'deki artış yüzde 1.88, yıllık enflasyondaki artış da yüzde 9.86 olarak gerçekleşti. Geçen yılın mayıs ayında fiyatlarda aylık yüzde 0.92, yıllık yüzde 8.70 artmıştı.
Tarımda yüksek artış
Bu arada geçen ay endekste yer alan 442 maddeden, 87 maddenin ortalama fiyatı değişmezken, 254 maddenin fiyatında artış, 101 maddenin fiyatında ise düşüş gerçekleşti. Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) ise mayıs ayında yüzde 2.77, yıllık bazda da yüzde 7.66 artış gösterdi. Geçen yılın mayıs ayında fiyatlarda, aylık yüzde 0.20, yıllık yüzde 5.59 artış olmuştu.
Öte yandan geçen ay endekste yer alan toplam 762 maddeden, 238 maddenin ortalama fiyatı değişmedi, 409 maddenin fiyatı arttı, 115 maddenin ortalama fiyatı ise düştü.
Giyim zam şampiyonu
Mayıs ayında bir önceki aya göre imalat sanayi fiyatları yüzde 3.0, tarım fiyatları yüzde 2.72 oranında arttı. Geçen ay tüketici fiyatlarında ana harcama grupları itibarıyla en yüksek aylık artış yüzde 10.88 ile giyim ve ayakkabı grubunda ve yüzde 5.08 ile çeşitli mal ve hizmetlerde yaşandı. Endeks kapsamında yer alan 442 maddeden 254'ünün fiyatı arttı.
Erdoğan: Hedefe ulaşırız
Zonguldak'ta bir temel atma töreninde konuşan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan göreve geldiklerinde yüzde 30 olan enflasyonu 2005 sonu itibarıyla yüzde 7.7'ye düşürdüklerini belirterek şunları söyledi: "Bugünlerde konjonktürel ümitsizlikler var. Bugün geçen ayın enflasyon rakamı 9.8 olarak açıklandı. Şimdi buna da bazıları 'Geri gidiyoruz' diyor. Endişemiz yok, yine kendini toparlayacaktır. işallah hedefimizi bulacağız." (Radikal, aa)


'Kurun asıl etkisini haziranda göreceğiz'
Mahfi Eğilmez / Eski Hazine Müsteşarı
Türkiye zor bir yaz geçirecek. Çünkü mayıs ayının enflasyon rakamında kur etkisi tam anlamıyla yok. Kur etkisinin yüzde 25 olduğunu düşünüyorum. Yükselişin nedeni cari açık endişesi, siyasette istikrar kaybı, yani beklentilerin bozulması. Kur etkisini asıl haziran enflasyonunda göreceğiz. Enflasyon hedeflemesi de gitti. Beklenti bozulması olmasaydı, rakamlar böyle çıkmazdı.Bundan sonra faiz ve kur da birbirini besleyecek. Böylelikle birbirini besleyen bir sisteme giriyoruz. Normalde petrolün olumsuz etkisi yaz mevsimi nedeniyle ortadan kalkacaktı.
Ancak biz onun yerine beklenti bozulmasını ikame ettik ve dert yaratmada ustalığımızı gösterdik. Bu gidişi durdurmak için para politikası cephesinde yapacak bir şey yok. Kamuda tasarruf yapılıyor.
O zaman maliye politikalarına yönelmek gerekiyor.
Yani talebi kısmak için vergi koymak lazım. Bu da iç ekonomideki dengeleri değiştirecek bir iş. İçinde bulundumuz ortamda bunu yapmak da mümkün değil. Önümüzde beklentileri düzeltecek bir şey de yok. İşimiz kolay değil, yazın zor geçeceği anlaşılıyor.


'Dönüm noktasındayız'
Fatih Özatay / Eski Merkez Bankası Başk.Yard.
1. Enflasyona 2006 ve 2007 hedefleri açısından bakmakta yarar var. 2007 hedefine ulaşılabilmesi cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinin ve bundan sonra uygulanacak programın nasıl şekilleneceğine bağlı.
2. Bunlarda oluşabilecek olumsuzluklar enflasyonda bugüne kadar gözlediğimiz azalma eğilimini değiştirme potansiyeline sahip. Dolayısıyla, nisan ve mayıs rakamlarından bağımsız ana eğilimde değişme potansiyeli var; dönüm noktasındayız.
3. Son günlerdeki kur artışı ise 2006 açısından önemli. Bu artışın kalıcı olması halinde, yılın geriye kalanında enflasyonda bir yükselme göreceğiz. Kur artışı olmadan yıl sonu enflasyonu açısından en olası senaryo yüzde 5.5 ve biraz üzeriydi. Kur artışı bu rakamı yukarı çekecek.
4. Birinci maddedeki unsurlarda olumsuz bir gelişme olmazsa, gelen yeni bilgiler ışığında hem TCMB'nin verebileceği tepki hem de bütçede alınması düşünülen ek önlemler, enflasyonda gözlenebilecek bu artışın 2006 ile sınırlı kalmasını sağlayacak. 2007 hedefi tutturulabilecek.
5. Bu satırları mayıs enflasyonu belli olmadan kaleme aldım. Mayıs rakamları yüksek. Çekirdek enflasyon göstergeleri de yüksek. Birinci madde belirtilen unsurlarda olumlu gelişmeler yaşanacağından emin olsaydık, bu değerlere çok da fazla önem vermeyecektik. Emin değiliz oysa.
Ayrıntılı değerlendirmeyi pazar günü yapacağım.