IMF 'nereden buldun'dan vazgeçti, çapraz denetim geliyor

IMF 'nereden buldun'dan vazgeçti, çapraz denetim geliyor
IMF 'nereden buldun'dan vazgeçti, çapraz denetim geliyor

Devlet Bakanı Mehmet Şimşek ?Gelir İdaresi güçlendirilecek, bir özerkleştirme sözkonusu değil? diye konuştu. FOTOĞRAF: VOLKAN FURUNCU / AA

Devlet Bakanı Şimşek IMF ile 'çapraz denetim' konusunda ilkesel anlaşmaya varıldığını belirterek 'Ne servet denetimi, ne nereden buldun var' dedi
Şimşek'e göre krizin Türkiye'ye teğet geçtiği tespiti doğru. Çünkü hanehalkı döviz krizinden etkilenmedi, hatta altından ciddi servet de edindi
Haber: MURAT YETKİN / Arşivi

ANKARA - Hazine’den sorumlu Devlet Bakanı Mehmet Şimşek IMF ile sıkıntı yaratan bazı konularda  ilkesel anlaşma sağlandığını belirterek ‘Nereden buldun yok’ yerine çapraz denetim devreye sokulacak. Vergi İdaresi özerkleştirilmeyecek, güçlendirilecek, IMF faiz dışı fazlanın artırılmasını istemeyecek’ dedi. Şimşek, küresel ekonomik krizin getirdiği kaygıların 29 Mart seçimleri üzerinde ‘belki bir nebze’ etkisinin bulunabileceği, ancak Başbakan Tayyip Erdoğan’ın ‘krizin Türkiye’ye teğet geçeceği’ tespitini doğru bulduğunu söyledi. Bakan Şimşek dün bir grup gazeteciye yaptığı değerlendirmede, “gelişmelere bakarsanız, teğet geçti diye de bakabilirsiniz” diye konuştu. Şimşek bu gelişmeleri şöyle sıraladı:
“Türk tahvillerinin sigorta primlerine bakarsanız teğet geçti diyebilirsiniz. İkincisi, hanehalkının durumu diğer ülkelere göre daha iyi. Hanehalkı döviz krizinden etkilenmedi, Hatta bu krizde altından ciddi bir servet de (edindi). Konut fiyatlarında da çok büyük çözülme yok. Kamu sektörü boyutuyla bir bozulma var, ama çözülme yok.”

IMF ile anlaşma yakın
IMF ile yakında anlaşma beklediğini açıklayan Şimşek şöyle konuştu: 
* IMF ile Londra’da fikir birliğine vardık. Tabii toplantılarda IMF’nin Türkiye heyeti yoktu. IMF Başkanı, yardımcıları, danışmanları vardı. Onlar teknik heyete talimat verecek. İlk diyalog kurulacak, biz davet edeceğiz, gelecekler, konuşacağız. Eğer yeni birtakım mülahazalar çıkmazsa, yeni program yakın bir dönemde bağlanır.
* Sürenin 18 ay mı, 36 ay mı olacağı önemli bir konu. Şahsi tercihim 36 ay olması. Bu sadece miktarla ilgili değil, yapısal tercihin güçlü, öngörülebilir vadesinin uzatılmış olması gibi faktörler var. IMF sadece ilgili bakanı değil, hükümeti ilgilendiren bir konu. Nihai kararı da bakan (yani Şimşek) vermeyecek, kararı Başbakan verecek.
* Miktar konusuna gelince, Türkiye’nin program süresince gelirinin dış finansman açığını karşılayacak şekilde olması lazım. Bir rakam veremem. Belki IMF, rahatlama sağlamak için Türkiye’nin ihtiyacı X milyar dolarsa, bunun üzerine bir Y koyup X+Y de diyebilir. Bu miktar, Türkiye’nin IMF’ye  8 milyar dolar civarındaki borcuna ek olarak gelecek. Mahsuplaşma (yani miktardan borç mahsuplaşması) olmayacak.

Bütçe gerçeklikten uzaklaştı
Bakan Şimşek, bütçeye krizin etkilerini şöyle anlattı:
* Kriz nedeniyle 2008 bütçesi gerçekçi olmaktan uzaklaştı. Gerçi bütçe görüşmelerinde müdahalelerle bazı adımlar attık, ama gelir konusunda bir şey yapamıyorsunuz. Bazı giderleri azalttık.
* Yaptıklarımız kâğıt üzerinde farklı görünüyor. (Şimşek’in dağıttığı resmi rakamlara göre, Türkiye milli gelir oranı olarak 54 ülke arasında tedbir adımları açısından yüzde 0.9 ile Şili’nin önünde 53’üncü sırada görünüyor) Ama mesela Ulaştırma Bakanlığı’nın harcamaları, bütçesini 3.5 kat aşmış. Sadece o milli gelirin yüzde 0.5’i. Güneydoğu Anadolu Projesi harcamaları yüzde 0.13’ü; mahalli idareler harcamaları yüzde 0.15’i. 2003-2006’da faiz dışı fazlanın yüzde 5 olup, bugün hiç olmamasına bakarsanız, yüzde 5 destek verilmiş diyebilirsiniz.

Bu üç konuda anlaşıldı
Bakan Şimşek, IMF ile bugüne kadar ilkesel anlaşma sağlanan konuları da şöyle açıkladı: 
* Birincisi, Gelir İdaresi’nin güçlendirilmesi konusunda uzlaşmaya vardık. Gerek personel, gerek gelir toplamanın teşvik unsurlarının kullandırılması ve bunun takviminde uzlaştık. Gelir İdaresi’nin Maliye dışında BDDK gibi özerkleştirilmesi söz konusu değil.
* İkincisi çapraz denetim. Hiçbir şekilde ne servet denetimi, ne de ‘nereden buldun’ yok. Geriye dönük denetim yok. İlgili cari yıl giderleriyle gelirleri arasında uyum aranacak. Diyelim restoranda kredi kartıyla ödeme yaptınız, fatura vermediler, verginin yine de tahakkuk etmesi için denetimi öne çıkarmaya çalışıyoruz. Bunun yasal altyapısı vergi reformu içinde olacak.Yeni vargi yasası taslağı hazırlanıyor. Çapraz denetim taslağını IMF ile de paylaşacağız.
* Üçüncüsü, bütün ülkeler ekonominin canlandırılması için adım atıyor, bütçe disiplini pek kalmadı. Ama bütçe disiplini, mali disiplin orta vadede itibarın korunması için önemli. Büyüklük, içerik ve orta vadeli perspektif içinde baz tedbirler alınacak.
Faiz dışı fazlanın artırılmaması üzerinde bir anlaşma var. Yine de ekonomiyi bozmayacak tedbirler olacak IMF ile konuştuğumuz aşamada, ki şimdi değişebilir, bu baz tedbirler, milli gelirin yüzde 0.8’i kadardı. O da 7.7 milyar dolara karşılık geliyordu. (‘Bu durumda büyüme yüzde 1 tahmin edilebilir mi?’ sorusuna) Şimdi o da değişebilir, konuşacağız.