İran bastırıyor: Doğalgazı alın

İran, Türklere giden ihalelere izin için, Türkiye'nin aldığı doğalgazı artırmasını istiyor. Bu nedenle ertelenen Hatemi'nin Ankara gezisi yine ufukta yok.
Haber: SERKAN DEMİRTAŞ / Arşivi

ANKARA - İran, Türk şirketlerinin kazandıkları ihalelerin yaşama geçirilmesi için Türkiye'nin satın aldığı doğalgaz miktarını artırması koşulunu öne sürüyor. Türkiye'nin geçen sene 6 milyar metreküp doğalgaz yerine 2.7 milyar metreküp aldığını, ancak aynı süreçte Rusya'dan doğalgaz miktarını 8 milyar metreküpe çıkardığını savunan İran, Turkcell ve Tepe Akfen şirketlerinin kazandıkları milyar dolarlık ihaleler için meclis onayını hâlâ vermedi. İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin geçen sene yapması gereken ancak ihale sorunları nedeniyle ertelenen ziyaretinin gündemde olmadığı öğrenildi.
Türkiye ile Rusya arasında son dönemde giderek artan enerji işbirliği, bölgenin bir diğer önemli doğalgaz üreticisi olan İran'ı sıkıntıya soktu.
Türkiye ile İran, 1996 yılında 22 yıllık bir doğalgaz anlaşması imzalamışlardı. Bu anlaşma kapsamında 2001 yılından başlayan doğalgaz alımı 2003 yılında 3.5 milyar metreküpe ulaştı. İranlı yetkililer, söz konusu rakamın 2004 yılında 6 milyar metreküpü bulması gerektiğini, ancak yılın ilk üç çeyreğinde ancak 2.7 milyar metreküp doğalgaz alındığını belirterek, Türkiye'nin siyasi nedenlerden dolayı "İran yerine Rus doğalgazını tercih ettiğini" savunuyor. Türkiye'nin Rusya'dan aynı dönemde aldığı doğalgaz miktarı ise yaklaşık 8 milyar metreküp olarak ölçülüyor.
İran'a yatırım uyarısı
Doğalgaz konusunda yaşanan söz konusu sorun, iki ülke arasındaki diğer ticari ve yatırım alanlarını da önemli biçimde etkiliyor. İran'ın ilk yabancı özel GSM operatörü olması beklenen Turkcell ve Tepe-Akfen'in İmam Humeyni Havalimanı'nı işletme haklarına ilişkin kazandığı ihalelerin henüz İran Meclis'inde gereken onayı alamamasına dikkat çekiliyor.
Edinilen bilgilere göre İran, doğalgaz satım anlaşması ile özel firmaların yatırımına aynı çerçeveden yaklaşıyor ve Türkiye'ye "karşılıklı adım atılması" mesajını veriyor.
Türk yetkililer ise doğalgaz alımının ticari bir konu olduğunu , Türkiye'nin gereksinimlerini en uygun pazardan karşılama arayışının doğal bir hak olduğunu kaydediliyorlar. Turkcell ve Tepe Akfen şirketlerinin kazandıkları ihalelerin yaşama geçirilmemesinin en çok İran'a zarar vereceğini belirten bir yetkili, "Turkcell'in yapmayı planladığı yatırımın mali değeri yaklaşık 3 milyar dolar. İran, yabancı yatırım çekmeye çalışan bir ülke. Türk şirketlerine gösterilen bu tavır İran'ın çekiciliğine gölge düşürür" değerlendirmesini yaptı.
Hatemi gelemeyecek
İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin geçen sene yapması gereken ancak ihalelerdeki sıkıntı nedeniyle ertelenen ziyaretin artık gündemden düşürüldüğü kaydediliyor. 17 Haziran'daki seçimlerde görevi bırakacak olan Hatemi'nin Türkiye'ye gelmesine ilişkin hazırlık yapılmadığı öğrenildi. Görevinde ikinci dönemi dolduracak olan Hatemi'nin tekrar aday olması İran Anayasası'nca olanaklı değil. Diplomatik kaynaklar, İran Meclisi'nin seçime kısa süre kala İran'da hâlâ tartışma yaratan ihalelere ilişkin karar almasının düşük olasılık olduğunu belirtiyor. Kaynaklar, Türkiye'nin her düzeyde girişimini sürdürdüğünü vurguluyor.