İran'ın Türkiye'ye 'al ya da öde' faturasına 'reeksport' ayarı

İran'ın Türkiye'ye 'al ya da öde' faturasına 'reeksport' ayarı
İran'ın Türkiye'ye 'al ya da öde' faturasına 'reeksport' ayarı

Yıldız, enerjide asıl hedefin büyüme hızına da denk gelecek premier enerji kaynaklarına ulaşılması olduğunu vurguladı. FOTOĞRAF: BÜLENT UZUN / AA

Türkiye, İran'a ödeyeceği doğalgaz faturasının daha fazla kabarmaması için, aldığı fazla gazı başka ülkelere satmayı önerecek. İran, 'al ya da öde' hükmüyle, kriz ortamında BOTAŞ'a 850 milyon dolarlık fatura çıkarmıştı
Haber: SONGÜL SELVİ / Arşivi

ANKARA - Küresel kriz nedeniyle doğalgaz tüketimi düşüşe geçen Türkiye, ‘al ya da öde’ anlaşmasıyla İran’a ödeyeceği faturanın daha da kabarmaması için ‘reeksport’ yani aldığı fazla gazı başka ülkelere pazarlama önerisinde bulunacak. Böylece Türkiye, İran’dan tüketim tahmininin üzerinde doğalgaz alması durumunda, ‘al ya da öde’ kapsamında İran’a yüklü miktarlarda para ödemek yerine fazla doğalgazı başka ülkelere satarak finansmanı sağlayacak.
Türkiye’nin kriz nedeni ile doğalgaz tüketiminin azalış göstermesiyle İran’dan taahhüdünden daha az doğalgaz alımı gerçekleştirdi. Bu kapsamda İran alınamayan 2.6 milyar metreküp doğalgazda  ‘Al ya da öde’ hükmünü işleterek, BOTAŞ’a 850 milyon dolarlık alacak çıkardığı belirtilmişti. Bunun üzerine BOTAŞ’ın, ekonomik krizi ‘mücbir sebep’ göstererek itiraz etmesine karşın, İran anlaşmada al ya da öde yükümlülüğünün olduğunu anımsatarak böyle bir itirazın olamayacağını dile getirilmişti. 

İran’la görüşme yapılacak
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, reeksport hakkının sadece Azerbaycan ve Türkmenistan ile yapılan anlaşmada olduğuna ancak İran ve diğer ülkelerle anlaşmalarda böyle bir maddenin yer almadığına dikkat çekti. Bu kapsamda İran ile yeni bir yol haritasının belirleneceğini dile getiren yetkililer, enerji talebi kriz nedeniyle düşüşte olması nedeniyle Türkiye’nin önümüzdeki günlerde yüksek faturalarla karşılaşmaması için bu düzenlemelerin yapılması gerektiğine dikkat çekti.
Mahsuplaşma yapıldı
Türkiye, 8 Ağustos 19996’da İran ile 25 yıllık doğalgaz alım anlaşması imzaladı. Ancak, İran son üç yılda kendine yetmediğini gerekçe göstererek tüketimin üst seviyeye çıktığı kış mevsiminde Türkiye’ye doğalgaz akışını kesintili olarak gerçekleştirdi.
Bu kapsamda Türkiye Uluslara-rası Tahkim Mahkemesi’nde İran’a karşı açtığı ve yıllardır süren davayı geçtiğimiz günlerde kazandı ve  Türkiye’nin de İran’dan 700 milyon dolarlık bir alacağı ortaya çıktı. BOTAŞ ve İran Milli Doğalgaz Şirketi bu yılın başından itibaren yaptıkları görüşmelerde mahsuplaşmaya gitti ve sonuçta Türkiye’nin 70 milyon dolar alacaklı olduğu konusunda mutabakata varıldı. 

Rusya’da da gündemde
Rusya ile Türkiye arasında tazelenecek olan yeni anlaşmada da reeksport’un gündeme gelecek. Bu kapsamda geçtiğimiz günlerde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız’da Rusya ile yapılacak olan yeni anlaşmada Türkiye’ye ‘al ya da öde’ kapsamında gelen fazla doğalgazın pazarlanmasına yönelik maddenin yerleştireceğinin işaretini vermişti.
Yıldız akaryakıt fiyatlarına ‘tavan fiyat’ koyulması gibi bir durumun söz konusu olup olmadığıyla ilgili, değerlendirmeleri EPDK kurul üyelerinin yaptığını belirterek, “Kesin bir şey söylemeyiz. 20 Haziran’a kadar kurula getirilecek cevabı gözlememiz lazım” dedi.

Nabucco anlaşmasında gecikme sinyali 
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, 26 Haziran’da imzalanması beklenen Nabucco projesinde ülkeler arası anlaşmanın temmuz ayına kalabileceğini açıkladı.
Bakan Yıldız, Enerji Uzmanları Derneği tarafından TOBB-ETÜ’de düzenlenen ‘Elektrik Dağıtım Şirketleri Bilgilendirme Toplantısı’na katıldı. Toplantı öncesi basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Yıldız, “Anlaşmanın temmuza kalma ihtimali var mı?” sorusuna ise, “ Evet olabilir” dedi.
Ayrıca, Yıldız’a Nabucco Projesi’nden Türkiye’nin doğalgazdan yüzde 15’lik pay talebine ilişkin soru üzerine de asıl amacın Türkiye’nin arz güvenliğiyle alakalı önümüzdeki dönemde büyüme hızına da denk gelecek premier enerji kaynaklarına ulaşması olduğunu vurguladı. “İlla Nabucco gibi proje adı koymaya gerek yok” diyen Yıldız, “Bunu ister Nabucco aracılığıyla ister başka kaynak ülkelerle görüşmeler, anlaşmalar yapmak suretiyle yapalım, önemli olan bu hedefe ulaşmak” dedi

Elektrikte zam olabilir
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın doğalgaz fiyatlarında bu yıla dönük zam olmayacağına ilişkin söyleminin anımsatılarak, otomatik fiyatlandırma unsurlarının mı değiştirileceğinin sorulması üzerine Bakan Yıldız, “Sayın Başbakanımızın kastı, doğalgaz özellikle petrol ve döviz fiyatları çerçevesinde ümit ettiği ve beklentide bulunduğunu belirtti” dedi. Yıldız, otomatik fiyatlandırma doğrultusunda elektrikte fiyatlarında önümüzdeki günlerde bir revizyon yapılabileceğini dile getirdi. Bakan Yıldız, toplantıda yaptığı konuşmada, elektrik faturası ödemelerine ilişkin karşılaştığı bir olayı anlattı. Bir abonenin faturayı garsonluk yaparken topladığı bahşişlerle ödemek istediğini, ancak gişedeki memurun bozuk paraları kabul etmediğini belirten Yıldız, “Gişedeki memur aboneye ‘bunu tümlet gel’ demiş.
Buna 1956’dan kalan bir kanundaki, ‘aynı cinsten paranın 20 katından daha fazlası alınamaz’ düzenlemesini gerekçe göstermiş.
Bu bize şikâyet olarak ulaştı. Soruşturma başlattık” diye konuştu.
Elektrik fiyatlarına dönük bir soru üzerine de Yıldız, çalışmaların yapıldığını, fiyat tarifeleriyle alakalı mekanizmada yalnızca, döviz, doğalgaz unsurlarının bulunmadığını belirterek, “Zam... bunu önümüzdeki günlerde belirleyeceğiz. Neticedeki fiyatı hep beraber paylaşacağız” dedi.