İşçilere zorla imzaya son

Borçlar Kanunu'nda yapılan değişiklikle, işçiye zorla imzalattırılan ve işvereni ibra eden sözleşme hükümleri geçersiz kılınacak.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Borçlar Kanunu'nda yapılan değişiklikle, işçiye zorla imzalattırılan ve işvereni ibra eden sözleşme hükümleri geçersiz kılınacak. İşçi, işini kaybetmemek için imzalamak zorunda kaldığı ve hak kaybına yol açan sözleşme hükümlerini, işten ayrıldıktan sonraki iki yıl içinde dava konusu yapabilecek. Adalet Bakanlığı'nca hazırlanarak tartışmaya açılan Türk borçlar kanunu tasarısıyla, Borçlar Kanunu'nun 'Hizmet Sözleşmeleri' bölümüne, işçi-işveren ilişkilerini düzenleyen yeni hükümler konuldu. Tasarı, işçileri, işverene karşı koruyucu hükümler getirirken, işverene de işçi karşısında yeni bazı haklar öngörüyor.
İşçiler, çalışırken ya da işten ayrıldıktan sonraki bir ay içinde işveren tarafından imzalattırılan ve haklarını aşırı ölçüde sınırlayan ibra anlaşmalarını, hizmet ilişkisinin sona erdiği tarihten başlayarak iki yıl içinde mahkeme aracılığıyla iptal ettirebilecek. Uygulama yasal düzenleme olması anlamında ilk özelliğini taşıyor. Tasarıya göre, işçi ile işveren arasında imzalanacak hizmet sözleşmelerine tek taraflı ceza maddesi konulamayacak. Sözleşmelerdeki, her iki taraf için de öngörülmeyen ceza maddeleri geçersiz sayılacak. İşveren işçiye tek taraflı cezai yaptırım dayatamayacak. İşveren, bilgisayar ortamında saklanabilen işyeri kayıt ve belgelerindeki işçiye ait kişisel verileri, ancak işin gerektirmesi halinde işleyebilecek.
İşçi, kanunun veya toplusözleşmenin emredici hükümlerinden doğan yıllık izin, fazla mesai parası gibi alacaklarından, isteğiyle bile feragat edemeyecek. Bu yöndeki sözleşme geçersiz sayılacak.
İşverene de koruma
İşçi haklı sebep olmaksızın işe başlamazsa veya aniden işi bırakırsa, işveren, aylık ücretin dörtte birine kadar tazminat isteyebilecek. İşveren ayrıca zararlarının karşılanmasını da talep edebilecek. İşverenin tazminat alabilmesi için, 30 gün içinde dava veya noter aracılığıyla talepte bulunması gerekecek. Ancak, işveren zarara uğramamışsa veya uğradığı zarar işçinin aylık ücretinin dörtte birinden az ise, hâkim tazminat miktarını indirebilecek. İşçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, bir ücret karşılığında başka işverene hizmette bulunamayacak ve özellikle kendi işvereni ile rekabete girişemeyecek.
İşçi iş gördüğü sırada öğrendiği, özellikle üretim ve iş sırları gibi bilgileri, hizmet ilişkisinin devamı süresince yararına kullanamayacak, başkalarına açıklayamayacak. İşçi işten ayrılmış olsa bile, işverenin menfaatini korumak amacıyla, öğrendiği sırları açıklayamayacak. Bir şirket adına pazarlamacılık yapanlar ile evinde kendi veya aile bireyleriyle şirket adına ücret karşılığı iş yapanlar da yasal güvenceye kavuşturuluyor. Buna göre, pazarlamacılar ve evinde ücret karşılığı parça başı iş yapanlarla şirket arasında sözleşme imzalanacak.