İSO: Kriz KOBİ'leri daha çok vurdu önlem alınmazsa 2008'i mumla ararız

İSO: Kriz KOBİ'leri daha çok vurdu önlem alınmazsa 2008'i mumla ararız
İSO: Kriz KOBİ'leri daha çok vurdu önlem alınmazsa 2008'i mumla ararız

Türkiye?nin ?İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu?nu açıklayan İSO Başkanı Tanıl Küçük, ?Son 10 yılın en kötü sonuçlarını aldık? dedi. FOTOĞRAF: ŞEBNEM COŞKUN / AA

İSO'nun açıkladığı 'Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2008 Yılı Raporu'a göre, Samsunlu Ulusoy Un Sanayi, 104 milyon liralık net üretimden satışla, Türkiye'nin 501'inci büyük sanayi kuruluşu oldu. Krizden 'ilk 500'den daha fazla etkilenen ikinci 500'deki şirketlerin dönem zararı yüzde 150.4 arttı

İSTANBUL - Türkiye’nin ikinci 500 büyük sanayi işletmesi, ilk 500’e göre krizden daha çok etkilenmiş. İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) ‘Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2008 Yılı Raporu’nda ilk sırada Samsun’da faaliyet gösteren Ulusoy Un San. ve Tic. A.Ş. yer aldı.
Sıralamada 2007 yılından 2008 yılına 176 sıra birden atlayan Uludağ Un, geçen yıl 177’nci sırada yer alıyordu. İSO, ‘Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2008 Yılı Raporu’nu açıkladı.

Üçüncü adını açıklamadı
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük’ün katıldığı basın toplantısıyla açıklanan rapora göre, Ulusoy Un San. ve Tic. A.Ş 104 milyon 39 bin 438 liralık net üretimden satışla birinci olurken, bunu 104 milyon 12 bin 123 lira ile Selçuk İplik San. ve Tic. A.Ş izledi. Sıralamada üçüncü olan şirket adının açıklanmasını istemezken, dördüncü sırayı 103 milyon 782 bin 307 lira ile Norm Cıvata San. ve Tic. A.Ş, beşinci sırayı 103 milyon 721 bin 596 lira ile Setaş Kimya Sanayi A.Ş aldı.
Rapora göre, sıralamada üretimden satışlara göre birinci olan Ulusoy Un Sanayi 2007 yılında 177’nci sırada, 2008’de ikinci olan Selçuk İplik 2007’de ilk 500 içinde 478’inci sırada, dördüncü olan Norm Cıvata 2007’de 57’nci sırada, beşinci olan Setaş Kimya ise 86’ncı sırada yer almıştı. 

2001 sonrası en kötü sonuç
Ekonomik krizden ikinci 500’de yer alan sanayi kuruluşlarının çok daha fazla etkilendiğini belirten İSO Başkanı Tanıl Küçük, “2008’i kaybettik, 2009 yılını da kayıp hanesine yazmamak için önlemleri mutlaka artırmalıyız. Yoksa 2008’i mumla arayabiliriz” dedi.
Tanıl Küçük, bu önlemlerin başında da iç piyasanın mutlaka desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi. Bu yıl 2001’den bu yana yaşanan en kötü sonuçlarla karşılaştıklarını belirten Küçük, “Ekonomik durum tespit anketimiz de, 2009’un ilk yarısının son 10 yılın en olumsuz dönemi olduğunu ortaya koymuştu” dedi. 

Kârda Eti Elektromet birinci
İSO’nun raporuna göre, 2008 yılında vergi öncesi en fazla kâr eden kuruluş da Eti Elektrometalurji A.Ş oldu. İkinci sırada Erikli Su ve Meşrubat Sanayi ve Ticaret A.Ş yer aldı. Rapora göre, vergi öncesi dönem kârlılığında 2008 yılında üretimden satışlara göre 121’inci sırada bulunan Eti Elektrometalurji A.Ş. 40 milyon 926 bin 135 liralık vergi öncesi kâr rakamı ile ilk sırayı aldı.
Bunu üretimden satışlara göre 75’inci sıradaki Erikli Su ve Meşrubat Sanayi ve Ticaret A.Ş. 34 milyon 473 bin 157 liralık kârlılık düzeyi ile izlerken, üretimden satışlara göre 201. sıradaki Yozgat İşçi Birliği İnşaat Malzemeleri Ticaret ve Sanayi A.Ş (YİBİTAŞ) 30 milyon 529 bin 218 lira ile kârlılıkta üçüncü oldu.

İlk 500’den 37 şirket katıldı
İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu kapsamında 2007’de 495 olan özel kuruluş sayısı 2008’de 496’ya çıktı. Buna karşılık kamu kuruluşların sayısı beşten dörde geriledi.
2007’de Birinci 500 kapsamında yer alan 37 kuruluş 2008’de ikinci 500 sıralamasına gerilerken, listeye 135 yeni şirket katıldı. 2007’de İkinci 500’de yer alan 365 kuruluş 2008’de yine İkinci 500 kapsamında yer aldı, 98 kuruluş ise 2007’deki 1000 kuruluşun dışından 2008’de sıralamaya girebilmeyi başardı. İkinci 500’de üretimden satışlardaki sabit artışlara bakıldığında 2007’de sabit fiyatlarla yüzde 7.6 oranında artan üretimden satışların 2008’de yüzde 2.2 oranında küçüldüğü görülüyor. İkinci 500’de satış hasılatı, cari fiyatlarla 2007’de yüzde 10.3 artarken, 2008’de yüzde 7.5 ile daha küçük düzeyde artış gösterdi.
2008 yılında ikinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu sonuçları, gerek satış hasılatı, gerekse üretimden satışlar açısından ‘Birinci 500’ sonuçlarına göre, daha ‘olumsuz bir gelişme’ gösterdi. 2008’de İkinci 500 kapsamında yer alan ilk 10 kuruluşun beşi 2007 yılında Birinci 500 arasında yer alırken, 2008’de bu kuruluşlar İkinci 500’e geriledi. Söz konusu beş kuruluştan ikisi tekstil sektöründe faaliyet gösteriyor.

İhracat yüzde 14.9’a geriledi
İkinci 500’de ihracat artışı 2007’de dolar bazında yüzde 24.6 iken, 2008’de yüzde 14.9’a geriledi. İSO İkinci 500’de yer alan kuruluşların 119’u olan yüzde 23.8’i dokuma, giyim eşyası, deri ve ayakkabı sanayiinde faaliyet gösterirken, istihdamın yüzde 38.7’si, yaratılan katma değerin yüzde 18.7’si ve ihracatın yüzde 29.4’ü bu sektörler tarafından gerçekleştirildi. ‘İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’ kapsamında yer alan 288 kuruluş, çalışan sayısı 250’nin üzerinde olduğu için büyük ölçekli işletme niteliğine sahip olarak değerlendirildi. 

GSYİH’deki payları arttı
İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu kapsamındakilerin Türkiye GSYİH’sı içindeki payı 2007’de yüzde 0.8 iken, bu rakam 2008 yılında yüzde 0.9’a yükseldi.
Böylelikle 2008’de 1000 büyük sanayi kuruluşunun yarattığı üretici fiyatlarıyla brüt katma değerin Türkiye GSYİH’sı içindeki payı yüzde 9.3 oldu. Bu değer, 2007 yılında yüzde 10.1 ile karşılaştırıldığında 1000 büyük sanayi kuruluşunun ülke ekonomisindeki ağırlığının 0.8 puan azaldığı dikkat çekiyor.

Dönem zararı rekor kırdı
Rapora göre, İkinci 500 kapsamında vergi öncesi dönem kârı 2007’de yüzde 36 oranında artarken, 2008 yılında yüzde 16.5 azaldı. 2008’de vergi öncesi dönem zararında ise önemli artış yaşandı. 2007’de İkinci 500 genelinde dönem zararı yüzde 32.3 oranında küçülürken, 2008 yılında yüzde 150.4 oranında artış gösterdi.
Özel kuruluşlarda 2007 yılında yüzde 47.1 oranında küçülen dönem zararında, 2008’de yüzde 319.2 düzeyinde oldukça yüksek oranlı bir artış yaşandı. Vergi öncesi dönem kâr ve zarar toplamında ise 2007 yılında ‘İkinci 500’ genelinde yüzde 98.2 olan artış 2008’de yüzde 68.4’lük azalışa dönüştü.

İkinci 500’de farklar küçük
İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışmasında ilk sıralarda yer alan kuruluşların yıllar itibarıyla Birinci 500’de ‘görülmeyen boyutlarda’ çok farklı sıralarda yer aldığı dikkat çekerken, ‘İkinci 500’deki kuruluşların çok farklı sıralarda yer alması, kuruluşların üretimden satışları arasındaki farklarının oldukça küçük olmasından kaynaklanıyor.
Yine üretimden satışlar sıralamasında 2008’de 6’ncı sıradaki Kipaş Denim İşletmeleri A.Ş, 2007 yılının listesinde 156’ncı sırada, 7’nci sıradaki Seval Kablo Aydınlatma Cihazları İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş 2007’de 220’nci sırada, 2008’de 11’inci sırada yer alan Memişoğlu Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti. 2007’de 285’inci sırada, 13’üncü sıradaki Linde Gaz A.Ş ise 2007 yılında 336’ncı sırada bulunuyordu. (Radikal)

Ulusoy’un hedefi ilk 500
Ulusoy Un Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Fahrettin Ulusoy, birinci sıraya yükselmelerinde ihracatın etkili olduğunu söyledi. İSO çalışmasında bir şekilde konjonktürün yardımcı olmasıyla böyle bir ‘sıçrama’ yapma olanağı yakaladıklarını ifade eden Ulusoy, “Irak da dahil Orta Doğu ve Uzak Doğu’da birçok ülkeye ihracat gerçekleştiriyoruz. 35 milyon dolarlık bir ihracat rakamımız var” dedi. Ulusoy, 2009’da 40 milyon dolarlık ihracat beklediklerini de belirtti. Şirketin Genel Müdürü Günhan Ulusoy da, 2009’da da ihracat odaklı çalışacaklarını ve İSO’nun 2009 sıralamasında ‘İlk 500’e girmeyi hedeflediklerini vurguladı. 

Başkanın şirketi de listede
‘Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’ listesine bu yıl ilk kez İSO Başkanı Tanıl Küçük’ün gıda sektöründe faaliyet gösteren şirketi Elit Çikolata ve Şekerleme de girdi.
Şirket, 51 milyon 307 bin 198 liralık net üretimden satışla ‘İkinci 500’ listesinde 388’inci sırada yer alıyor.
İSO Başkanı Tanıl Küçük, bu yıl gerçekleşen olumsuz tabloya karşın listeye girmeyi nasıl başardıklarıyla ilgili bir soru üzerine, “Kendi şirketimle ilgili konuşmak istemiyorum ama gıda sektörü krizde şanslı sektörler arasında yer alıyor, özellikle de çikolata-şekerleme” yanıtını verdi. 

Toplam borçlar yüzde 14.3 arttı
İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışması sonuçlarına göre, 2007’de yüzde 4.9 oranında artış gösteren toplam borçlar 2008’de yüzde 14.3 oranında arttı. 2008’de kısa vadeli borçlar İkinci 500 genelinde ve özel kuruluşlarda yüzde 16.2 oranında artarken, uzun vadeli borçlar İkinci 500 genelinde yüzde 8.8, özel kuruluşlarda yüzde 8.9 oranında büyüdü.
Öz kaynaklar İkinci 500’de 2007 yılında yüzde 13.2 artarken, 2008 yılında kuruluşların kaynak yaratamaması nedeniyle sadece yüzde 0.6 oranında büyüdü. 2007 yılında yüzde 1.7 oranında artan ödenen faizler, 2008’de yüzde 53.8 ile yüksek oranda arttı. İkinci 500’de yabancı sermaye paylı kuruluş sayısı 2007’de 68 iken bu rakam 2008’de 70’e yükseldi. 2008’de İSO üyesi kuruluşların sayısı ise 16 adet azalarak 193’e geriledi.