Japon meclisi feshedildi

Özelleştirme kavgası Japonya'da parlamentonun sonunu getirdi. Japon Posta
İdaresi'nin özelleştirilmesine yönelik tasarı üst kanatta 108'e kaşı 125 oyla reddedilince, Başbakan Koizumi parlamentoyu feshederek 11 Eylül'de seçim kararı aldı.

TOKYO - Özelleştirme kavgası Japonya'da parlamentonun sonunu getirdi. Başbakan Juniçiro Koizumi, Japon Posta İdaresi'nin özelleştirilmesine yönelik yasa tasarısının üst kanatta 108'e kaşı 125 oyla reddedilmesi üzerine parlamentoyu feshederek 11 Eylül'de seçime gitme kararı aldı.
Koizumi'nin parlamentoyu fesih ve erken seçim kararına katılmayan bir bakan da istifa etti. Başbakan Koizumi'nin liderliğindeki kabineden yapılan açıklamada, seçim kampanyasının 4 Eylül'de başlayacağı belirtildi. Koizumi, seçimlerde lideri olduğu Liberal Demokratik Parti'nin, koalisyon ortağı New Komeito Partisi ile birlikte çoğunluğu sağlayamaması durumunda istifa edeceğini açıkladı.
İktidardaki ve diğer partilerdeki muhalifleri, tasarının kabul edilmemesi halinde Başbakan Koizumi'nin istifa etmesi gerektiğini söylemişlerdi. Tasarının mimarlarından Ekonomi Bakanı Heizo Takenaka bu tür reformların ülkenin büyük bir hükümetle mi yoksa etkin ancak küçük bir hükümetle mi yönetilmek istediği konusunda bir yol ayrımı olduğunu belirterek "Parlamentonun üst kanadının kararı Japonya'nın geleceği ve ekonomisi için büyük darbedir" dedi. Muhalefetteki politikacılar ise parlamentonun üst kanadının verdiği oyla kararlılığını gösterdiğini belirterek "Başbakan Koizumi'nin kendine gelmesini bekliyoruz" dedi.
Tasarıda ne vardı?
Dünyanın en büyük bankası ve sigorta şirketi olan Japon Posta İdaresi yan iş olarak posta dağıtıcılığı da yapıyor. Asıl işlerinden birisi de mevduat kabul etmek ve çeşitli finansal ürünler satmak. Posta İdaresi bu sayede oluşan ve 2.9 trilyon dolara ulaşan fonlarıyla Hazine bonosu satın alarak kamuya önemli miktarda borçlanma olanağı sağlıyor. Bu da Japonya'da sorumsuz politikacıların mali disiplini bir kenara bırakarak savurganlık yapmalarına neden oluyor.
Posta İdaresi'nin sağladığı borçlanma olanaklarıyla yollar, köprüler yapılıyor ve özellikle kırsal alanlarda siyasi amaçlı yatırımlar gerçekleştiriliyor. Japonya'da Posta İdaresi'nin 25 bin şubesi olmasına karşın ülkenin yedi ulusal bankasının şube sayısı 2 bin 500 civarında. Parlamentonun üst kanadının reddettiği tasarıya göre Posta İdaresi 2007'de posta dağıtımı, bankacılık, sigortacılık ve gişe hizmetleri veren dört şirkete ayrılacaktı. İlk başta bu şirketler mülkiyeti devlete ait bir holding çatısı altında bulunacaktı. 2017 yılında ise bankacılık ve sigortacılık yapan şirketlerin varlık satışı yoluyla özelleştirilmesi gerçekleştirilecekti. Yalnızca tasarruf mevduatı büyüklüğıü 1.9 trilyon olan Japon İdaresi'nin özelleştirilmesi durumunda ortaya aktif büyüklüğü 1.48 trilyon dolar olan Amerikan Citigroup'tan büyük bir finans devi ortaya çıkmış olacak. Bu iki şirketin satışına kadar geçecek sürede Posta İdaresi'nin fonları akılcı yatırımlara kanalize edilecek ve özel sektörün fonlardan kredi olarak yararlanması sağlanacaktı. Tasarı geçen ay parlamentonun alt kanadında Koizumi'nin partisinden bazı milletvekilerinin muhalefetle birlikte hareket etmesine rağmen az farkla geçmişti.
Tasarı karşıtlarına göre Posta İdaresi'nin özelleştirilmesi durumunda kırsal bölgelerde posta hizmetleri aksarken 400 bin kişi işinden olacak. Bu arada ortaya çıkacak dev bankanın birçok mali kuruluşun ve bankanın iflasına neden olmasından korkuluyor. Muhalifler arasında Koizumi'nin tavrından yakınanlar ve bu rahatsızlıklarını "Başbakan parlamentoyu fesih silahıyla tehdit edemez. Ederse cevabını böyle alır" diyenlerin sayısı da hayli fazla. Muhalefetteki Demokrat Parti lideri Katsuya Okada, iktidar partisindeki görüş ayrılıkları nedeniyle yıllardan beri ilk kez seçimlerde şanslı olduğunu açıkladı. (aa, bbc, Reuters)