Kapasite kullanımı nisanda kımıldadı 'Tünelin ucunda ışık var' umudu yarattı

'Sanayide ibre terse dönüyor' yorumunu güçlendiren bir başka veri de nisan ayı kapasite kullanımından geldi. Sanayi üretiminin öncü göstergesi kapasite kullanım oranı mart ayına göre 2.1 puanlık artışla yüzde 66.8 oldu. Ancak buna rağmen kapasite kullanımı geçen yılın aynı ayının 14.9 puan altında bulunuyor

İSTANBUL - Ekonomide mart ayı sanayi üretim rakamlarıyla ortaya çıkan ‘dipten dönülmeye başlandığı’ yolundaki umutlara bir destek de nisan ayı kapasite kullanım oranlarından geldi.
Nisan ayında kapasite kullanım oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 14.9 puanlık düşüşle yüzde 66.8’e inerken, mart ayına göre 2.1 puanlık artış görüldü. Nisan ayının kapasite kullanım oranı son beş ayın en yüksek kapasite kullanım oranını gösteriyor. 2008 yılının kasım ayında ise kapasite kullanım oranı yüzde 72.9 idi.

Martta hafif artış vardı
Kapasite kullanımı mart ayında da şubat ayına göre 0.9 puan artmış ve bu gelişme de daha sonra açıklanan sanayi üretimi rakamlarında kendini göstermişti. Nisan ayı ka-
pasite kullanım oranındaki artış, sanayi üretim endeksindeki umut verici gelişmenin süreceğini kanıtlıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nisan ayı için Aylık İmalat Sanayi Eğilimi Anketi’ne cevap veren 4 bin 936 işyerinden derlenen analiz sonuçlarını yayımladı. 

En düşük büroda
Buna göre, imalat sanayinde iktisadi faaliyet kollarına göre kapasite kullanımı en düşük sektör, yüzde 45 ile büro, muhasebe bilgi işlemleri makine imalatı oldu. Bunu, yüzde 58.2 ile kok kömür rafineri edilmiş petrol ürünleri imalatı, yüzde 58.4 ile taşıt araçları ve karoseri imalatı, yüzde 59.9 ile derinin işlenmesi bavul, çanta vb. izledi. 

Sektörlere göre durum
Nisan ayında kapasite kullanım oranları, gıda ürünleri ve içecek imalatında yüzde 67.7, tütün ürünleri imalatı yüzde 75.4, tekstil ürünleri imalatı yüzde 70.7, giyim eşyası imalatı yüzde 74, ağaç ve mantar ürünleri imalatı (mobilya hariç) yüzde 75.1, kâğıt ve kâğıt ürünleri imalatı yüzde 77.3, basım ve yayım imalatı yüzde 72.7, kimyasal madde ürünleri imalatı yüzde 69.7, plastik-kauçuk ürünleri imalatı yüzde 69.2, metalik olmayan diğer mineral madde imalatı yüzde 68.8, ana metal sanayi imalatı yüzde 68.7, metal eşya sanayi yüzde 64.3, makine ve techizat imalatı yüzde 67.1, elektrikli makina cihazları imalatı yüzde 62.9, radyo, TV haberleşme cihazları imalatı yüzde 83.7, tıbbi, optik hassas alet imalatı yüzde 80.7, diğer ulaşım araçları imalatı yüzde 86.1, mobilya imalatı yüzde 66.6 oldu.

18 faaliyet kolunda artış
Kapasite kullanım oranlarının belirlendiği İmalat Sanayi Eğilimi Anketi’nde incelenen 22 iktisadi faaliyet kolundan 18’inde kapasite kullanım oranının arttığı görüldü. 16 Mart’ta vergi indirimi yapılan taşıt araçları ve karoseri imalatın da bunlarodan biri.
Kapasite kullanım oranını mart ayına göre 4 puan artırarak yüzde 58.4’e çıkartan bu faaliyet kolunda fabrikaların talebe yetişebilmek için üretimi arttırdıkları gösteriyor. Tütün ürünleri imalatı, giyim eşyası imalatı, kimyasal madde ürünleri imalatı ve ana metal sanayi imalatı kapasite kullanımının düştüğü iktisadi faaliyet kolları oldu.

İşyerlerinde üretim arttı
Ankete verilen yanıtlara göre işyerlerinde nisan ayı üretim miktarı bir önceki aya göre yüzde 8.5 arttı. Mayıs ayında üretim miktarının yüzde 9 artacağı öngörülüyor. Nisan ayı satış miktarı yüzde 10.9 artarken, mayıs ayında yüzde 4.8 artacağı bekleniyor.
Nisan ayı satış fiyatları bir önceki aya göre yüzde 0.9 yükselirken bu ay yüzde 0.2 artacağı öngörülüyor. Geçen ay hammadde fiyatları yüzde 0.1 azalırken mayısta ise yüzde 0.3 artış bekleniyor.

Talep yetersiz kaldı
2009 nisanda, işyerlerinin, tam kapasite ile çalışmamasının nedenleri arasında talep yetersizliği ilk sırada yer aldı. İç pazarda talep yetersizliği yüzde 55.4 ve dış pazarda talep yetersizliği yüzde 31.4 oranında etkili oldu.
Mali imkânsızlıklar yüzde 3.5, yerli mallarda hammadde yetersizliği yüzde 3.1 ve ithal mallarda hammadde yetersizliği yüzde 1.4, işçilerle ilgili meseleler ise yüzde 1.3 oranında etkiledi. (Radikal)

‘Haziranda ekonomiye destek şart’
Ekonomik büyümenin öncü göstergesi niteliğindeki sanayi üretiminde mart ayında şubata göre gözlenen yüzde 13.4’lük artış ‘krizde dibi gördük, dönüş başladı’ umutlarını doğurmuştu. Devlet Bakanı Zafer Çağlayan ile Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün de rakamların ‘Türkiye’de krizin etkilerinin dibi gördüğünü ve bir çıkış trendinin başladığını gösteriyor’ demişti.
 Nisan ayı kapasite kullanım rakamlarından sonra nisan ayı sanayi üretim rakamları da yüksek çıkacak. Bu trend büyük bir olasılıkla mayıs ayında da sürecek. Ancak ‘tünelin ucunda görüldüğü’ söylenen ışığın ‘tünelin çıkışı mı’ yoksa ‘üzerimize gelen treninin ışığı mı’ olduğunu anlamak açısından haziran ayı kritik öneme sahip. 

Vergi indirimi bitiyor
Çünkü 16 Haziran’da hem kapasite, hem de sanayi üretim artışına büyük katkısı olan otomotivde ve elektronik eşyada vergi indirimleri sona eriyor. Otomotivciler vergi indiriminin sağladığı fiyat avantajı, elektronikçiler ise daha çok moral destekle satışlarının arttığını gördüler.
Ancak haziran sonrası için bu iki sektörde de bir endişe var. Eğer hükümet ekonominin geneline ve özelde de bu iki sektöre destek sağlamazsa sonuçlar canlanmayı bir saman alevi haline getirecek ve Türkiye yaz aylarını zor geçirecek.

‘Sanayide düşüş hız kesecek’
Yatırım Finansman Menkul Değerler Baş Ekonomisti Levent Durusoy, verilerin nisan ayında geçen yılın aynı ayına göre sanayi üretimindeki daralmanın hız keseceğini belirterek şunları söyledi:
“TÜİK tarafından nisan ayı için açıklanan yüzde 66.8’lik kapasite kullanma oranı,hem piyasa beklentisi olan yüzde 65.9’un hem de bizim daha iyimser olan yüzde 66.3’lük beklentimizin üzerinde gerçekleşti. Açıklanan oran önceki aya göre 2.1 puanlık toparlanmaya, bir yıl öncesine  göre ise 14.9 puanlık düşüşe karşılık geliyor. Ancak bunun kasım ayından beri gerçekleşen en düşük gerileme olduğunu ve ilk çeyrekte ortalamada 16.2 puan olarak gerçekleşen düşüşün altında kaldığını not etmekte fayda var. Bu verinin, yılın ikinci çeyreğinde ekonomik daralmanın ilk çeyreğe göre daha düşük bir hızla gerçekleşeceği görüşümüzü desteklediğini söyleyebiliriz. Ancak unutulmamalı ki, halihazırdaki kapasite kullanım oranı seviyeleri imalat sanayinde toplam üretim kapasitesinin kabaca üçte birinin atıl olduğuna işaret ediyor. Hesaplamalarımıza göre, açıklanan kapasite kullanım oranları nisanda da sanayi üretimindeki düşüşün, önceki aylara kıyasla göreceli olarak daha sınırlı olsa da, yüzde 15 civarında nisan ayında devam ettiğini gösteriyor.”