Kaplan, kuyruğunu bankalara kaptırdı

Kaplan, kuyruğunu bankalara kaptırdı
Kaplan, kuyruğunu bankalara kaptırdı
Kriz başında ayakta durmayı başaran İrlanda, bankaları kurtarayım derken bütçeyi bozdu ve yardıma muhtaç duruma düştü.
Haber: OSMAN ŞENKUL / Arşivi

Avrupa Birliği ’nin (AB), yeni bin yıl ile birlikte “Kelt Kaplanı” payesiyle piyasaya sürdüğü başarı öyküsü İrlanda’nın çöküşü, tırmanışından çok daha hızlı oldu. Krizin başında sarsılsa da ayakta durmayı başaran İrlanda, bankaları kurtarmak için bütçenin ağzını açınca yardıma muhtaç duruma düştü. 

Ancak, ülkenin en büyük bankası Anglo Irish Bank’ın sürüklediği bankacılık sistemi çatırdamaya başlayınca, devlet kesenin ağzını açtı. Toplam GSYH’ı 160 milyar euro dolayında olan İrlanda, 23 milyar eurosu Anglo Irish Bank’a olmak üzere, cepten 33 milyar euroyu bankalara aktarınca, dengeleri de alt-üst oldu; bütçe açığının GSYH’ya oranı yüzde 14’ten yüzde 32’ye fırladı. Hal böyleyken, İrlanda’nın borçlarını ödeme yeteneğinin üzerine gölge düşmüş oldu. Çünkü, bütçe açığının büyüklüğü yama tutacak gibi görünmüyordu. 

‘Toksik bankalar’a tepki 
Piyasalar ülkenin borçlarını ödemesi için “yardıma ihtiyacı” olduğunu yüzlerine vurmaya başlandı. İrlanda Başbakanı Brian Cowen ise, her fırsatta yardımın ülkeye değil, bankalara yapılması çağrısında bulunsa da, söz dinletemedi ve sonunda AB ve Uluslararası Para Fonu (IMF) kaynaklı 90 milyar euro dolayında bir yardım paketine boyun eğmek zorunda kaldı. 

İrlanda halkı ise, devletin kasasını bankalar için boşaltmakla suçladığı hükümete oldukça öfkeli. Paranın bankalara aktarıldığı sıralarda bir protestocu İrlandalı, üzerine “toksik banka” yazdığı kocaman bir harç kamyonunu parlamentoya sürerek bahçe kapısını parçaladı. Ancak, İrlanda Merkez Bankası Başkanı Patrick Honohan’a göre ise operasyon doğru, ancak alınan sonuç “yanlış”tı. Honohan, “Bankaları kurtarma çabalarımız teoride doğruydu, ancak yabancı yatırımcıların güvenini sağlamada başarısız oldu” dedi. 

Honohan’a göre, planın uygulamasında çok yavaş hareket edildiği için umulan sonuç alınamadı. İrlandalı yetkililere göre, hükümet bir diğer sorunlu banka Bank of Ireland’ı tam olarak kamulaştırmaktan kaçınsa da büyük hissedar olma yolunda ilerliyora. Hükümetin bu planı uygulamaya koyması halinde şu anda Bank of Ireland’da yüzde 36 olan hissesi yüzde 80’e kadar yükselebilecek ve Allied Irish Banks (AIB), kamulaştırılan Anglo Irish Bank ile birleşebilecek. 

Gurbet yolcuları
 
İrlandalılar İngilizlere karşı ayaklandıkları günlerden beri, Amerika kıtası başta olmak üzere dünyanın dört bir yanına göç verdiler. İrlandalılar’ın bu “göçebe” özellikleri kriz süreçlerinde de oldukçe işlerine yarıyor. Kriz ile birlikte işsizlik yüzde 14’e sıçrayınca, her ay ortalama 5 bin kişi ülkeyi terketmeye başladı. Yalnızca son kriz patladığından bu yana 4.5 milyonluk ülkeden göç edenlerin sayısı 65 bini aşmış durumda.
 
Gerçi, bunların yaklaşık yarısını AB’ye girdiklerinde akın eden Doğu Avrupalıların “sılaya dönüş”leri oluşturuyor, ama diğer yarısı da Kanada ve Avustralya’nın yanında, kendilerini Türkiye dahil Ortadoğu ülkelerine “İngilizce öğretmeni” olarak atamış durumdalar. 


Kemer sıkma planında neler var?
Borç krizini aşmaya çalışan İrlanda hükümeti, bütçe açığını AB’nin belirlediği seviyeye indirebilmek için bir süredir üzerinde çalıştığı 4 yıllık tasarruf planının ayrıntılarını açıkladı. Başbakan Brian Cowen’ın, Maliye Bakanı Brian Lenihan ve Çevre Bakanı John Gormley ile birlikte kamoyuna duyurduğu plan çerçevesinde, İrlanda 4 yıl içinde 15 milyar euro tasarruf edecek. 

Plan, 10 milyar euro harcama kesintileri, 5 milyar euro vergi artırımlarından oluşuyor. 4 yıl için öngörülen toplam tasarrufun yüzde 40’ının gelecek yıl için düşünüldüğü belirtiliyor. Sağlık harcamalarından 1.4 milyar euro kesinti öngören planda, katma değer vergisi standart oranının 4 yıl içinde kademeli olarak yüzde 21’den, yüzde 23’e yükseltilmesi öngörülüyor. Asgari ücretin de düşürüleceği plan çerçevesinde, İrlanda’nın “kırmızı çizgisi” olarak bilinen yüzde 12,5’lik kurumlar vergisi oranının değişmeyeceği ifade ediliyor.

bigPara.com