'Kart Yasası'na sevinen yok

Kredi kartlarıyla ilgili sorun, son olarak TBMM binası içinde bir polis memurunun intiharına, cinnet geçiren borçlu bir kişinin de evini yakmasına yol açarken...
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Kredi kartlarıyla ilgili sorun, son olarak TBMM binası içinde bir polis memurunun intiharına, cinnet geçiren borçlu bir kişinin de evini yakmasına yol açarken, bu hafta Genel Kurul'da görüşülecek Banka Kartları ve Kredi Kartları Yasası tasarısı ne bankaları, ne de tüketicileri memnun etti.
Tüketici Dernekleri Federasyonu Başkanı Turhan Çakar, tasarının mevcut durumu daha da kötüleştirdiğini ileri sürdü. Yeni düzenleme öncesi kredi kartı limitlerini yükseltme yarışına giren bankaların toplam kart limitleri, aktif toplamlarının yüzde 10'una ulaştı. Bir yabancı bankanın kredi kartlarına sağladığı limit ise toplam aktiflerinin yüzde 39'unu aştı. Kredi kartlarına ilişkin yeni yasal düzenlemenin bu perşembe Genel Kurul'da görüşülmesi planlanıyor.
Kredi kartı borçlularının mağduriyetini önleme gereksiniminden doğan yasa tasarısının Meclis'e sevk edildiği Kasım 2005'te 1 milyar 248.9 milyon YTL olan yasal takibe alınan kredi kartı anapara borcu toplamı 10 Şubat itibarıyla 1 milyar 372.4 milyon YTL'ye ulaştı.
Türkiye genelinde 30 milyona ulaşan kredi kartı kullanımına düzen getirmeyi amaçlayan yasa tasarısına göre, umutla beklenen birikmiş borçlarla ilgili ödeme kolaylığı 31 Aralık 2005 tarihinden önce haklarında 'icra takibi' başlatılmış olanları kapsayacak. Kart borçluları, yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 60 gün içinde bankaya yazılı olarak başvurarak, borçlarını taksitle ödemek istediğini bildirecek. İcra takibi, dava masraf ve harçları ile avukatlık vekâlet ücretlerini de içeren icra takip talebinde belirtilen toplam alacak tutarı anapara olarak kabul edilecek. Bu şekilde hesaplanan anaparaya, borç tamamen tahsil edilinceye kadar yıllık yüzde 22 faiz uygulanacak ve borç 12 eşit taksitte tahsil edilecek.
'Eskisinden kötü' iddiası
Tüketici Dernekleri Federasyonu Başkanı Turhan Çakar, TBMM Genel Kurulu gündeminde bulunan yasa tasarısının icra takibine uğramış olanlar dışında hiçbir kredi kartı kullanıcısına çözüm getirmediğini, icra takibine uğrayanlar için getirilen çözümün ise sınırlı kaldığını söyledi. Hakkında icra takibi başlatılmamış ama kredi kartı ödemelerini, asgari ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeye çalışarak sürdüren milyonlarca kişi açısından tasarının hiçbir faydası olmadığını savunan Çakar, "Temerrüde düşmüş ama hakkında icra takibi başlatılmamış olanlar bile getirilen sözde ödeme kolaylığından yararlanamıyor" diye konuştu.
Çakar, kredi kartı borçlularının mağduriyetinin giderilebilmesi için anapara borcuna, devlet iç borçlanma senedi ortalama faizinin iki katını aşmayacak şekilde yıllık faiz uygulanması gerektiğini savundu. Kart borcunu ödeyemeyen mağdurların mevcut durumda bankayla uzlaşma yoluyla faizi üçte bir veya yarı oranında indirtebildiklerini anlatan Çakar, bu tasarı yasalaştıktan sonra tüketiciler açısından bu kapının da kapanacağını belirterek, "Yeni düzenleme eskisinden kötü oldu" iddiasında bulundu. Tüketiciler ödeme kolaylığının yetersizliğinden yakınırken, bankacılık çevreleri, kredi kartı sözleşmesinin banka ile müşterisi arasındaki ikili bir sözleşme olduğu için Meclis tarafından da olsa müdahale edilmesini doğru bulmuyor. Bankacılar, kredi kartı alacaklarının silinmesi yönündeki düzenlemenin, bankaların bilançolarında ciddi tahribata yol açabileceğini belirtiyor.
Bankaların limit yarışı
Tasarı yasalaştığında bankalar yeni kredi kartı verirken kart limitini, aylık gelirin iki katı ile sınırlamak zorunda olacak. Kart sahiplerinin yazılı izni olmadan da limit artırımına gidemeyecek. Bu nedenle bankalar yasa yürürlüğe girmeden mevcut kredi kartlarında limit artırma yarışına girdi. Kimi banka limit artırmadan önce müşteriyi telefonla ararken, kimi bankalar hiç sormadan artırıma gidiyor. Bankalar Birliği'nin verilerine göre, 2005 Eylül itibarıyla dokuz büyük bankanın kartlar için müşterilerine tanıdığı limit 22.1 milyar YTL ile aktiflerinin yüzde 10'una ulaştı.
Kart limitleri bankanın müşterisine taahhüdü olduğu için bankanın riskini oluşturuyor. Aktif toplamı 57 milyar YTL olan Ziraat Bankası'nın kart limiti taahhütleri 751.9 milyon YTL'de kalırken, aktif büyüklüğü 24.6 milyar YTL olan özel bir bankanın kart limitleri 5.8 milyar YTL'yi buldu. Aktifleri 1.9 milyar YTL olan yabancı bir bankanın limiti 753.2 milyon YTL ile aktiflerinin yüzde 39'unu aştı.