Kazak petrolü BTC'ye akacak

Kazakistan, 2010'da 100 milyon tonu bulacak petrol üretiminin yüzde 30'a yakın kısmını Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ile Batı pazarlarına taşıyacak.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - Projenin gecikmesi nedeniyle sıkıntılı günler yaşayan Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı (BTC) Konsorsiyumu'na iyi haber Kazakistan'dan geldi. Kazakistan, 2010'da 100 milyon tonu bulacak petrol üretiminin yüzde 20 ile 30 arasındaki bölümünü BTC aracılığı ile Batı pazarlarına gönderecek. Bu da BTC'nin 50 milyon tonluk tam kapasite çalışması ve 'ekonomik' hat olabilmesi için yaşamsal önem taşıyor.
Azerbaycan ile BTC projesindeki hisse sahibi ve yönetici şirketler Kazakistan'la uzun zamandır Kazak petrollerinin BTC ile taşınması projesini görüşüyordu. Görüşmeler iki ay önce yeni bir aşamaya gelmiş, teknik detayları konuşulmaya başlanmıştı.
Rusya engellemişti
Taraflar Nisan 2005'te Hazar'ın Kazakistan kıyısından Bakü'ye uzanan, tanker destekli boru hattı sisteminin kurulması konusunda genel anlaşmaya varmış, 25 Mayıs'ta Sangaçal terminalindeki BTC'ye ilk petrolü pompalama töreni öncesinde imzaların atılması öngörülmüştü. Ancak, Hazar havzasındaki petrol endüstrisinin kontrolünde hâlâ 'söz sahibi' olduğunu ortaya koymaya çalışan Rusya, Hazar'ın statüsü gibi gerekçe öne çıkararak Kazakistan'a baskı yapmıştı. Rusya'nın baskısı nedeniyle Kazakistan, genel prensipte anlaşma sağlanmasına karşın imza atmaktan kaçınmıştı.
Kazak bakan açıkladı
Kazakistan'ın geri adım atmasının ardından ABD ile Kazakistan'da üretim yapan, aynı zamanda BTC'de hisse sahibi olan şirketler girişimlerini artırdı. Azeri yönetimi ile Kazakistan zorlu bir pazarlık süreci geçirdi. Türkiye ve Gürcistan da geçiş ülkeleri olarak Azerbaycan'ın taahhütlerini yerine getireceğini bildirdiler. İki ülke görüşmelerde imza aşamasına geldi. Caspian Investor dergisinde Vladimir Socor imzası ile yayımlanan makalede görüşlerine yer verilen Kazakistan Enerji ve Mineral Kaynaklar Bakanı Vladimir Shkolnik, Kazak petrollerinin BTC boru hattına bağlanması konusundaki görüşmelerin anlaşma ile sonuçlanmak üzere olduğunu açıkladı. Konuyla ilgili diplomatik bir kaynak metinlerin hazırlandığını, paraf edildiğini ve kısa sürede imzalanacağını söyledi. Gecikmeye rağmen büyük ölçüde tamamlanan BTC'nin 'ekonomik' olması için yılda 50 milyon ton petrol taşıması gerek. Ancak Hazar'daki projelerle bunun yarısına yakını karşılanabilecekti. Anlaşma gereği Kazakistan 2010'a kadar 20, 2015'ten sonra da 30 milyon ton petrolü BTC'ye pompalayabilecek. Bu BTC'nin tam kapasite çalışmasına neden olacak.
Kazakistan'ın anlaşmada ikna olmasının en önemli nedeni, ülkede üretilecek petrol miktarının 10 yılda yıllık 100 milyon tona çıkacak olması. Bu da petrolün Tengiz'den Rusya'nın Karadeniz kıyısındaki Novorossisk'te bulunan limana gönderilen petrolün beş katını buluyor. Kazakistan'da petrol üreten Agip/ENI (İtalya), Total (Fransa), ConocoPhillips (ABD) ve Inpex (Japonya) şirketlerinin BTC konsorsiyumunda da yer alması, Tengiz'de petrol üretiminin önemli kısmını yapan ChevronTexaco'nun da Unocal'ı alarak bu konsorsiyuma dahil olması BTC açısından önemli avantaj olarak nitelendiriliyor.