KİT'lerden 5.4 katrilyonluk kâr

Hazine açıkladı: 2004'ü 5.4 katrilyonluk kârla kapatan KİT'ler 683 trilyon liralık görev zararı üstlendi. KİT'lerin borç stoku ise 32.2 katrilyon liraya ulaştı.

ANKARA - Kamu finansman dengesinde negatif etkileri ile eleştirilerin odağı olan KİT'ler, son birkaç yılda kârlılıklarını artırırken, bu olumlu seyri 2004'te de sürdürdü. Ancak, son üç yıl içinde elde edilen yüksek büyümeye ayak uydurumayan KİT'lerin kârlarının gayri safi milli hasıla içindeki payı geriledi.
Hazine Müsteşarlığı KİT Genel Müdürlüğü, KİT'lerin 2004 yılı performanslarına ilişkin bilanço verilerini açıkladı. Buna göre, 2001 yılına kadar kârlılıkta zayıf olan ve 2002'den itibaren durumlarını düzelten KİT'ler 2004 yılını da kârla kapattılar. Derin mali krizin yaşandığı 2001'de 613 trilyon lira kâr eden KİT'ler, kârlarını 2002'de 4 katrilyon 145, 2003'te 5 katrilyon 158, geçen yıl ise 5 katrilyon 397 trilyon liraya yükseltti.
KİT'lerin olumlu performansı, yüksek büyüme hızları ve enflasyon ile gölgelendi. KİT kârlarının gayri safi milli hasıla (GSMH) içindeki payları azaldı. Bu gerilemede, özelleştirme yoluyla kamunun ekonomideki payının küçültülmesi politikası da etkili oldu. KİT'lerin toplam hasılatlarının GSMH içindeki payı yüzde 26.6 iken, bu oran 2004 yılında yüzde 19.7'ye kadar geriledi, kârların gayri safi milli hasılaya oranı ise 0.35'ten yüzde 1.26'ya çıktı. Ancak, KİT kârlarının GSMH içinde en yüksek paya sahip olduğu yıl yüzde 1.52 ile 2002 yılı oldu. KİT finansman gereği ise 2003 yılına göre yüzde 10 seviyesinde azalarak 3 katrilyon 93 trilyon liradan 2 katrilyon 786 trilyon liraya düştü.
Borç erteleme etkili oldu
KİT bilançolarındaki olumlu seyirde, borç ertelemelerinin de olumlu etki yarattığı gözlendi. KİT'lerin 2004 yılında 270 trilyon vergi, 1.8 katrilyon diğer KİT'lere olan borçlar, 4.6 katrilyon tahakkuk etmiş borçlar, 611 trilyon özel şahıslara olan borçlar ve 245 trilyon lira da diğer kamu kuruluşlarına olan borçları erteleyerek kaynak sağladı.
KİT'lerin borç stoku ise 32.2 katrilyon liraya ulaştı. Bu borçların 10.5 katrilyon lirası 'KİT'in KİT'e borcu' özelliği taşırken, vergi borçları 2.4 katrilyon lira, Hazine'ye borçlar 3.1 katrilyon lira, özel şahıslar 5.2 katrilyon lira, üretici ve çiftçilere ise 570 trilyon lira borcu bulunuyor. KİT'lerin dış borcu ise 8.4 katrilyon lira seviyesinde.