Kredi kartları taslağı tamam

BDDK Başkanı Bilgin, "Kredi kartlarına dair yasa taslağını 15 Mart tüketici gününde Bakan Şener'e sunacağız. Amaç potansiyel kaosu önlemek" dedi.

ANKARA - Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Tevfik Bilgin, kredi kartları yasa tasarısı taslağını açıkladı. Tasarının ruhunun 'sınırlama' getirmek değil, potansiyel bir kaosu önlemek olduğunu söyleyen Bilgin, taslakla ilgili 10 gün internet ortamı ve yazılı olarak her kesimden görüş alacaklarını, 15 Mart Tüketiciler Günü'nde de Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener'e sunacaklarını açıkladı.
Bilgin taslağı açıkladığı toplantısında Ocak 2005'te kart sayısının 27 milyona, harcamanın GSMH'ya oranının yüzde 25'e, kart başına harcamanın 700 milyona çıktığını söyledi. Takibe alınan 64.4 trilyon kredinin 37.8 bin kişinin olduğunu vurgulayan Bilgin, Türkiye'nin kart adedinde Avrupa'da 3., kullanımda 10. olduğunu açıkladı.
'Hayatı idame aracı oldu'
Kredi kartı hacminin büyüklüğü ve kuruma gelen şikâyetler dikkate alınarak hazırlandığını belirten Bilgin, kredi kartının 'hayatı kolaylaştırmak için değil, hayatı idame etme aracı' olarak görülmeye başlandığını, bankalar açısından ise 'irrasyonel pazarlama ve rekabet ortamı' yarattığını vurguladı. Bilgin amaçlarının bankalara müdahale olmadığını da kaydetti.
Bilgin BDDK'da çalışan özel temizlik şirketinin bir elemanının kart borcu nedeniyle intihar etmesinin de taslak hazırlığında etkili olduğunu vurguladı.
'Taksit bankaların işi'
Taksitli kartlar, kredi kartına taksit ve mağaza kartlarıyla ilgili düzenleme kanunda yer almıyor. Bilgin, eleştirilen 'gıdaya, benzine taksit' ile ilgili, bankaların aralarında düzenleme yapacaklarını, yapmazlarsa BDDK'nın değerlendireceğini söyledi. Bilgin, yıl sonuna kadar 'güvenlik' amacıyla çipli karta geçileceğini, artık harcama yaparken kartın pin kodunun isteneceğini de söyledi. Kurulca belirlenecek derhal nakde dönüşecek işlemlere nakit faizi uygulanabileceğini söyleyen Bilgin şu örneği verdi; "Söz gelimi bir kumarhanede kredi kartınızla fiş aldınız ve kumar oynuyorsanız, aslında fiş burada nakite benzer. Ya da kuyumcularda ya da cep telefonu satan mağazalardan 1 milyarlık alım yaptınız. Altını kuyumcuya 900 milyona satıyorsunuz, bu size bir nakit yaratıyor. Bu gibi işlemler de faizin o tarihten itibaren yürütülmesini gerektiren işlemdir" dedi.
Bilgin, sahte harcama belgesi düzenleyip çıkar sağlayanlara, kartını kaybettiğine ya da çaldırdığına dair beyan yapıp kartı kullandıranlar, kart veya üye işyeri sözleşmelerinde sahte belge kullananlara 2 ile 5 yıl arası hapis cezası, 5 bin güne kadar adli para cezası verileceğini açıkladı. Tasarıya göre kişilerin isteği dışında kart gönderen bankalara da 10 bin YTL idari para cezası verilecek.
Sokakta kredi kartı dağıtmaya son

  • Bankalar kartı verirken müşterilerini bilgilendirecek. Sözleşmeleri okunur biçimde düzenleyecek. Yazılar en az 12 punto olacak. Faiz artırımı 30 gün önceden kart sahibine bildirilecek. Bildirimden itibaren en geç 60 gün içinde tüm borcunu ödeyen, artırımdan etkilenmeyecek.
  • Müşteri talep etmezse adına kredi kartı çıkarılamayacak. Kredi kartı çıkarmak isteyenler bankaya, yazılı, elektronik ortamda veya telefon ile talepte bulunacak.
  • Kartlar hamiline teslim edilecek. 18 yaşından küçüklere verilecek ek kartın teslimi ilk önce asıl kart sahibine yapılacak.
  • Kredi kartı veren kuruluşlar genel müdürlük ve şubeleri dışında kredi kartı talebi toplamayacak.
  • Kişiye bir bankadaki kredi kartı nedeniyle tanınacak limit, aylık ortalama gelirin 3 katını aşamayacak. Aylık 1 milyar liraya kadar olan limitlerde gelirin belgelendirilmesi istenmeyecek. Bunun üzerindeki limitlerde, kişinin aylık ortalama gelirini bankalara ibraz etmesi gerekiyor.
  • Mevcut kartlarda, kartların üzerindeki son kullanma tarihinden itibaren gelirin belgelendirilmesine bağlı limit uygulaması başlatılacak. Kart hamilinin talebi olmadan, kart limiti artırılamayacak. BDDK, gerektiğinde bu konuda limitlere alt-üst sınır getirecek. Bir banka, kişilerin yasaklılık ve engel durumunu, ekonomik ve sosyal durumunu, aylık veya yıllık gelirini, diğer bankaların tahsis ettiği kredi limitlerini dikkate alarak, bir skorlama yaparak kredi kartı kullanım limitini belirleyebilecek.
  • Bankalar, hesap özetinde faizi, dönem borcunu, asgari tutarı, kart sahibinin işlemlerini, son ödeme tarihi koyu renk ve farklı karakterdeki yazılarla yazacak. Asgari ödeme tutarının ödenmesi halinde, kalan miktar için ne kadar faiz ödeneceği hesap özetinde gösterilecek.
  • Bankalar kart sahibinin şikâyetlerini 20 gün içinde gerekçeli yanıtlayacak.
  • Bankalar faiz, gecikme faizi, yıllık ücret gibi komisyon oranlarını haftalık olarak kuruma iletecek. Bunlar BDDK'nın aylık bültenlerinde yer alacak.
  • Bir hesap dönemine ilişkin toplam borç tutarı veya hesap bakiyesi üzerinden, o döneme ilişkin hesap kesim tarihinden önceki bir tarih itibarıyla faiz yürütülebileceğine ilişkin kayıtlar hükümsüz olacak. Nakit kullanıma ilişkin borçlar hakkında bu hüküm uygulanmayacak. Yani nakit para çekildiğinde faiz uygulaması o paranın çekildiği gün itibarıyla başlayacak.
  • Dönem borcu 1 milyar lira olan bir kişi borcunun 100 milyonluk asgari ödemesini yapması durumunda, gelecek ay faiz 900 milyon lira üzerinden olacak ve akti faiz yani sözleşmede ilan edilen faiz oranı üzerinden hesaplanacak. 100 milyon liranın altında bir tutar ödenirse, gecikme faizi ödeyecek. Gecikme faizi de sözleşmede belirlenen faiz oranının yüzde 30'undan fazla olamayacak. Temerrüt hali de dahil, kart borçlarına bileşik faiz uygulanmayacak.
  • Hesap kesim tarihi ile son ödeme tarihi arası 10 günden az olmayacak.
    Müşteri ne yapacak?
  • Üst üste 3 defa kartının asgari ödemesini yapamayanlar veya yılda
    4 kez bu tutarı ödeyemeyenlere 1 ay süre tanınacak. Yine ödeyemeyenlerin tüm kartları iptal edilecek ve 2 yıl kredi kartı verilmeyecek.
  • Kart sahibi kartını veya sözleşmeyi istediği zaman iptal etme hakkına sahip olacak.
  • İnternet üzerinden alışverişlerde yapılan dolandırıcılıklardan kart hamili sorumlu tutulamayacak.
  • Kart hamili, kendine verilen kartın kaybolması veya çalınması durumunda hemen kartı çıkaran kuruluşu bilgilendirmek zorunda. Kart kaybolduğunda veya çalındığında kart hamili, yazılı, elektronik ortamda veya telefon ile yapacağı bildirim anına kadar hukuka aykırı kullanımdan doğan zararlardan 150 YTL ile sınırlı olmak üzere sorumlu olacak. Hukuka aykırı kullanımın, hamilin ağır kusuruna veya kastına dayanması veya bildirimin derhal yapılmaması halinde bu sınır uygulanmayacak. Banka, talep eden kişilerin sigorta primi ödemek koşuluyla 150 YTL tutarındaki sorumluluğunu sigortalayabilecek.
  • Kart sahipleri, kredi kartı ile yapılan işlemlere son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde itiraz edebilecek. Süresinde itiraz yapılmazsa hesap özeti kesinleşecek.
    Çalıntı kartta üye işyeri de sorumlu
  • Üye işyerleri kart ile ödemenin yapıldığı anda harcama belgesi düzenleyecek. Bu hükme aykırı halde satılan hizmet veya mal bedelleri üye işyeri ile anlaşma yapan kuruluştan alınamayacak.
  • Üye işyerleri talep etmediği zaman kimlik gösterme zorunluluğu yok. Ancak işyeri kimlik talep etmediği işlem sonucunda herhangi bir sorun yaşanıyorsa, bundan üye işyerleri sorumlu olacak.
  • Üye işyerleri kredi kartını kullandıracağını ilan etmiş ise kredi kartını kabul etmek zorunda. Bu zorunluluk, indirim dönemlerinde de geçerli olacak. Kartın kullanımı nedeniyle ilave bir ödeme istenemeyecek.
  • Harcama belgesi düzenlenmeden, çeşitli iletişim araçları kullanılarak yapılan mal ve hizmet alımındaki zararlardan kart sahibi sorumlu tutulamayacak.