'Kriz çıkarmak maharet gerektirir'

Eski Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti, Türkiye'nin 30 yıllık dönemin ardından istikrarı zorlukla yakaladığını, şimdi bunun kalıcı hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.

ANKARA - Eski Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti, Türkiye'nin 30 yıllık dönemin ardından istikrarı zorlukla yakaladığını, şimdi bunun kalıcı hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye'de tartışmaların fazla endişeli yapıldığını söyleyen Serdengeçti, enflasyon hedefinin revize edilmemesi gerektiğini vurgulayarak, tek aya bakarak enflasyonda aşırı iyimser veya kötümser değerlendirmeler yapılmaması gerektiğini belirtti. Serdengeçti, piyasalardaki oynaklığa müdahale konusunda Merkez Bankası'nın şeffaf olmak zorunda olmadığını vurguladı.
TOBB bünyesindeki Türkiye Ekonomik Politikalar Araştırma Vakfı (TEPAV) bünyesinde, Serdengeçti başkanlığında İstikrar Enstitüsü kuruldu. Serdengeçti aynı zamanda TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi'nde ders verecek. Enstitü'nün kuruluşu dolayısıyla TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu ve Serdengeçti basın toplantısı düzenledi. Piyasalardaki son gelişmelerin endişe verici olup olmadığına ilişkin bir soru üzerine Serdengeçti şöyle konuştu:
"Sübjektif bir yaklaşım bu. Merkez Bankası, mesleki formasyonu itibarıyla endişeli olmayı gerektirir. Hiç kimse endişeli olmayacaksa bile, Merkez Bankası endişeli olur. Bu bütün dünyada böyledir ama onun ötesinde yine '2001 yılındaki gibi olur' derseniz, oraya gitmek çok özel maharet gerektirir. Böyle bir endişeyi paylaşmıyorum."
'İstikrarı zor yakaladık'
Döviz kurlarındaki dalgalanmayla ilgili bir soru üzerine Serdengeçti, 30 yıllık istikrarsızlığın ardından, son yıllarda yaşanan ilerlemeyi görmezlikten gelmenin mümkün olmadığını, 30 yıl süren istikrarsız dönemin de, hafızalarda derin izler bıraktığını ifade etti. Başka ülkelerde normal karşılanan gelişmelerin, bu izler nedeniyle Türkiye'de birdenbire büyütüldüğünü ve endişe konusu haline getirildiğini kaydeden Süreyya Serdengeçti sözlerine şöyle devam etti:
"Son zamanlarda faizlerde, döviz kurlarındaki gelişmelerin tartışılması normal bir yaklaşımdır. Ancak, biz tartışmaları geçmişin alışkanlığıyla biraz fazla endişeyle yapıyoruz. İstikrarı Türkiye'de zor yakaladık, kalıcı kılmak ve devam ettirmek zorundayız. Son zamanlarda bir takım çalkantıların olması, bunu hiçbir şekilde engellemez."
Hisarcıklıoğlu ise konuşmasında, İstikrar Enstitüsü'nün, kamu ile özel sektör arasında diyaloğa katkı yapacağını ifade etti.
'Amaç diyalog sağlamak'
Hisarcıklıoğlu, TOBB'un TEPAV bünyesinde yürüttüğü çalışmaların siyasi bir parti programına hazırlık gibi algılandığının belirtilmesi üzerine, istikrarın sadece istikrar programı uygulayıcılarına bırakılmayacak kadar önemli olduğunu belirtti. TOBB Başkanı Hisarcıklıoğlu, amaçlarının istikrarın kalıcı hale getirilmesi için bir yandan güncel gelişmeleri takip etmek, diğer yandan da politikalar üreterek iktidara ve bürokrasiye önermek olduğunu, bir anlamda özel sektör ile kamu arasında diyalog kurmayı amaçladıklarını, bunun altında siyasi amaç aranmaması gerektiğini vurguladı.
Hisarcıklıoğlu, Türkiye Ekonomik Politikalar Araştırma Vakfı bünyesinde çoğunlukla hükümetin görevden aldığı bürokratların çalıştığının belirtilmesi üzerine de, "Kamudaki makamlar sonsuza kadar devam edecek diye bir şey yok" diye konuştu. Eski Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti aynı soruya verdiği yanıtta, hiçbir siyasal iktidarın, hiç kimseyle çalışmak zorunda olmadığını söyledi.
'Bize de müdahale oldu'
Merkez Bankası'nın bağımsızlığına ilişkin önceki gün yaşanan tartışmalarla ilgili soru üzerine de Serdengeçti şöyle konuştu:
"Başkalarının çok uzun zaman önce kabul ettiği Merkez Bankası bağımsızlığını bir türlü mahçubiyetimizden kurtulup Meclisten geçiremediğimiz için, neler kaybettiğimizi biliyoruz. Bu bağımsızlığın faydalarının nasıl görüldüğünü de biliyoruz ve tabii bunun desteklenmesi gerekir. Müdahale her zaman olabilir. 2001 yılında yetkililer 'müdahale etmiyoruz' derken bile bize müdahale ediyorlardı. Önemli olan müdahaleye rağmen bağımsızlığın korunmasıdır.
Kur politikasının tasarımı ve uygulanması, Merkez Bankası'na aittir. Herkes bu konuda görüş belirtebilir, ama özellikle oynaklık yüzünden Merkez Bankası'nın bir müdahalesi söz konusu ise katiyen şeffaf olmak zorunda değildir."
'Revizyon gerekmez'
Serdengeçti, enflasyon hedefinde revizyon gerekip gerekmediğine ilişkin bir soruya da şu karşılığı verdi: "Merkez Bankası Yasası ve para politikalarına baktığınızda, enflasyon hedefleri tespit ediliyor ve ilan ediliyor. Ondan sonra, bu hedeflerden sapma olursa, sapma da illa gerçekleşme biçiminde değil, sapmanın tahmin edilmesi biçiminde olabilir. Bu durumda birtakım mekanizmalar çalıştırılıyor. Merkez Bankası, hükümete yazı yazıyor ve sapmadan düzgün patikaya gelmesi için nasıl tedbirler alınması gerektiğini bildiriyor. Hedef bir kere konduktan (bu yıl için konuşuyorum) sonra revizyon söz konusu değildir. Madem bu tür mekanizmalar yasanın içine konmuştur, revizyona gerek yoktur. Bunun yerine ne vardır? Hedeften sapılıyorsa yapılacak işler şunlardır gibi birtakım mekanizmalar çalıştırılır. Siz hedefi değiştirirseniz mekanizmaların o zaman bir önemi kalmıyor."