Kriz, şirketlerdeki usta-çırak ilişkisini yeniden canlandırmaya başladı

Kriz, şirketlerdeki usta-çırak ilişkisini yeniden canlandırmaya başladı
Kriz, şirketlerdeki usta-çırak ilişkisini yeniden canlandırmaya başladı

?Yıllık Global CEO Değişimi Araştırması?, dünya çapında en büyük 2 bin 500 halka açık şirkette yaşanan liderlik değişikliklerinin yapısını ve coğrafi dağılımını incelemek amacıyla gerçekleştirildi.

2 bin 500 şirketi kapsayan 'Yıllık Global CEO Değişimi Araştırması', global krizde şirketlerin deneyimli ve yaşlı CEO'lara teslim edildiğini ortaya koydu. Atanan CEO'lardan yarısının selefleri yönetim kurulu başkanlıklarına yükseldi

İSTANBUL - Booz&Company’nin ‘Yıllık Global CEO Değişimi Araştırması’na göre, krizle birlikte şirketlerde ‘usta-çırak’ modeli yeniden canlandı. Atanan CEO’lardan yarısının selefleri yönetim kurulu başkanlıklarına yükseldiği belirtildi. Bu trendin özellikle Kuzey Amerika’da geçen yıla göre 20 puanlık artışla çarpıcı şekilde yaygınlaştığı ifade edildi.
Dünya çapında en büyük 2 bin 500 halka açık şirkette yaşanan liderlik değişikliklerinin yapısını ve coğrafi dağılımını inceleyen araştırmada, bu yıl ilk defa göreve başlayan CEO’ların kariyer geçmişleri de daha detaylı şekilde incelendi. Araştırma sonuçları, ekonomideki daralmanın Batılı ülkelerde şirket yönetim kurullarını, tanıdıkları liderlerle yola devam etmeye yönelttiğini ortaya çıkardı. CEO ayrılmalarının yüzdesi, 2007 sonuçlarıyla karşılaştırıldığında Kuzey Amerika’da 0.5 Avrupa’da ise 1.9 puan düştüğü gözlendi. Global rakam ise, 0.6 puan arttı. 

Yaşlı CEO’lar revaçta

2008 CEO Değişimi Anketi sonuçları, Büyük Buhran’dan bu yana tarihinin en büyük krizini yaşayan Amerikalı ve Avrupalı şirketlerin liderlik tercihlerini mevcut ve tecrübeli CEO’larından yana kullandığını gösterdi. Bu iki bölgedeki sonuçların, üst düzey yöneticilerin ayrılmasında yaşanan global artışla çelişmesi de dikkat çekici olarak nitelendirildi.
Krizde şirketler deneyimli ve görece daha yaşlı CEO’lara sığındı. Daha önce genç CEO’lar tercih edildiği için ortalama CEO yaşı düşerken, son veriler bu gelişmenin tersine döndüğünü, ortalama CEO yaşının 51’den 52.9’a çıktığını ortaya koydu. Özellikle 2008 yılının ikinci yarısındaki düşüşten çok etkilenen enerji ve finans sektörlerinde, performansın haricinde devlet müdahalesi ve emtia piyasalarındaki dalgalanmadan kaynaklı görevden ayrılmalarda da çok büyük oranda artış gözlendiği vurgulandı.

Her 100 CEO’dan 18’i gitti

2 bin 500 şirketin incelendiği araştırma döneminde, krizin adresi olarak gösterilen finans sektöründe her 100 CEO’dan 18’i gitti. 
Bu dönemde, krizden ağır şekilde etkilenen sektörlerde zor zamanları daha olgun ve deneyimli CEO’ların liderliğinde atlatma eğilimi de dikkat çekiyor.
Booz&Company’nin Chicago’daki ortaklarından Gary Neilson, araştırma sonuçlarıyla ilgili olarak, “Yönetimler bu dönemde kumandayı tecrübeli kaptanlarına emanet etmeyi tercih etseler de, bu ekonomik fırtına aynı zamanda bir liderlik testi olarak da görülüyor” dedi.

Yeni CEO’ya yedi adım

Araştırmada ayrıca yeni CEO’ların mevcut türbülansı aşmak ve uzun dönemli başarı için atması gereken adımlar tanımlandı. Bu adımlar arasında, işleyişle ilgili beklentileri yeniden düzenlemek, yönetim kadrosunu 60 gün içerisinde netleştirmek, müşteri ve tedarikçiler vasıtasıyla gerekli pazar bilgilerini edinebilmek, yönetim kurulunun beklentilerini yönetebilmek gibi öneriler yer alıyor.
Kuzey Amerika’da CEO görev süreleri de 2000 yılından beri en yüksek seviyesine ulaştı. Görevden ayrılan CEO’ların görev süresi ortalaması 7.9 yıl olarak gerçekleşirken, bu rakamın araştırmanın yapıldığı yılların genel ortalaması olan 7.2’nin üzerinde oluşuna da dikkat çekildi. 

Türk CEO’lar daha şanslı

Türkiye pazarıyla ilgili değerlendirmeler yapan, İstanbul Ofisi Yönetici Ortağı Burak Altınbaşak ise, kriz sürecinde Türkiye’deki yöneticilerin önceki krizlerden edindikleri tecrübelerinin büyük avantaj sağlayacağını belirtti.
Altınbaşak, şöyle devam etti: “Türkiye’de her beş yılda bir kriz yaşayan ve şirketlerini bu ortamda ayakta kalmak üzere yapılandıran Türk CEO’lar, her ne kadar global ve farklı ölçeklerde bir krizden bahsetsek de, daha donanımlı ve daha aşılı vaziyetteler. Bu seferki fark, iç pazardaki daralmanın üstesinden gelecek ihracat imkânlarının da sınırlı olması. Bu da CEO’larımızın ve şirketlerimizin dünyayla ne kadar yakın bağlantılı olduklarının bir testi olacak.” (Radikal)

CEO’larda tecrübenin önemi daha da arttı
Booz&Company’nin raporundaki temel bulgular şöyle:
* Şirketlerde gerçekleşen toplam 361 değişiklikten 180’i planlı (emeklilik, hastalık), 127’si yönetim kurulu kararıyla (performans düşüklüğü, etik problemler), yüzde 54’ü de birleşmelerden kaynaklandı
* Finansta CEO’ların yüzde 18’i işlerini kaybetti. Zorunlu ayrılmalar yüzde 8.8’lik rekor oranla geçmişteki yüzde 3.4’lük oranın iki katı olarak kaydedildi. Enerji de yüzde 5.6’lık zorunlu ayrılma oranıyla rekor kırdı 
* Bu yıl göreve yeni başlayan CEO’ların yaş ortalaması 52.9 olarak belirtilirken, bu rakamın son 10 yılın istikrarlı yaş ortalaması olarak nitelenebilecek 51’den neredeyse 2 yaş daha fazla olduğuna dikkat çekildi 
* CEO’lardan yaklaşık yüzde 20’sinin daha önce de CEO pozisyonunda bulunduğu ortaya çıktı. Daha önce bu rakam yüzde 9.8’di. Bu gelişme tecrübeye verilen önemi gösterdi 
* Asya’da da zorunlu ayrılıkların yüzde 6.1 ile daha önceki yüzde 3.8’lik oranı ikiye katladı. Japonya’da oran yüzde 0.8’den yüzde 3,1’e yükselerek dört kat arttı 
* CEO’ların yüzde 76’sı terfi yoluyla içeriden atandı
* CEO’ların yüzde 52’si daha önce uluslararası bir deneyiminin olduğu gözlendi
* Gelişmiş ülkelerde işgücünün yarısını kadınların oluşturmasına rağmen 361 yeni CEO’dan sadece 4’ünün kadın olduğu tespit edildi. Yani kadınların son dönemde üst yönetimde bulunma oranı azaldı
* Öte yandan, altyapı hizmetleri, temel gıda ve sağlık gibi talep duyarlılığı daha az olan sektörlerde liderliğin daha istikrarlı olduğu ve değişim oranlarının tarihi seviyelerinden aşağıda gerçekleştiği gözlendi.