Kârlılığı sekiz yıl geriye giden sanayici 'Bu yıl 2008'i bile aratacak' diyor

İSO 500 listesinde ilk sırayı yine Tüpraş aldı. İSO 500 raporu, 2008'in sanayici için 2001'den bu yana en kötü yıl olduğunu gösterdi. İSO Başkanı Küçük, 'Sanayi her yıl kan kaybediyor. 2008 rakamlarını arayacağız' dedi



İSTANBUL - İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) hazırladığı ‘Türkiye’nin En Büyük Sanayi Kuruluşu 2008’ araştırmasının sonuçları 2008 yılının sanayi kuruluşları açısından 2001 sonrasının en kötü dönemi olduğunu gösterdi. İSO 500 araştırmasında, sanayi kuruluşlarının kârlılığının 2001’den beri en düşük seviyede olduğu ortaya çıktı.
İSO 500 raporunda ilk sırayı, 2005’ten bu yana olduğu gibi yine Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (Tüpraş) aldı. Tüpraş, 2008 yılında 27.7 milyar liralık net üretimden satışla birinci oldu. Tüpraş’ı 6.25 milyar liralık net üretimden satışla Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) izlerken, üçüncü sırayı 6 milyar 6 milyon lirayla Ford Otomotiv aldı.

Reel sektör etkilendi
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük tarafından açıklanan raporda, küresel mali krizin, tüm ülkeler gibi Türkiye’yi de olumsuz etkilediği, ancak Türkiye ekonomisindeki etkilenmenin mali sektörden çok reel sektör boyutunda ortaya çıktığı belirtildi. Raporda, krizin şiddetini artırmasıyla üretim, ihracat ve istihdamda büyük çaplı düşüşler yaşandığı ifade edildi.
Sanayi üretiminde 2008 yılının ağustos ayında yüzde 3.6 ile başlayan düşüşün, eylül, ekim ve kasım aylarında artarak devam ettiği, aralık ayında yüzde 17.8’e ulaştığı kaydedilen raporda, ikinci yarıda başlayan düşüşün etkisiyle 2001 sonrası dönemde ilk kez 2008’de sanayi üretiminin yüzde 0.9 oranında azaldığı kaydedildi.

Kârda erozyon yaşandı
2008 yılında İSO 500 büyük sanayi kuruluşundan en olumsuz sonuçların çalışmanın kârlılıkla ilgili parametrelerinde ortaya çıktığına dikkatin çekildiği raporda, “Özellikle vergi öncesi dönem kârında büyük bir erozyon söz konusu” denildi. İSO 500 büyük sanayi kuruluşu genelinde 2007 yılında vergi öncesi dönem kârı cari fiyatlarla yüzde 22.7 oranında artarken, geçen yıl ise yüzde 13.3 oranında küçüldüğü, özel sanayi kuruluşlarında ise vergi öncesi dönem kârında küçülmenin cari fiyatlarla yüzde 21.3 sabit fiyatlarla da yüzde 30.4 olduğu belirtildi.

Zarar yüzde 450 arttı
Raporda, şöyle denildi: “2008 yılında İSO 500 kapsamındaki sanayi kuruluşlarında zarar rakamları önemli ölçüde büyüdü. 2008’de İSO 500 genelinde zarar tutarı 2007’ye göre cari fiyatlarla yüzde 450 oranında artarken, bu artış özel kuruluşlarda yüzde 339.6 ve kamu kuruluşlarında da yüzde 7.336 ile çok yüksek düzeyde olmuştur. Geçen yıl dönem kâr ve zarar toplamında da büyük bir düşüş var. İSO 500 genelinde dönem kâr ve zarar toplamı 2007’ye göre cari fiyatlarla yüzde 36.4, sabit fiyatlarla da yüzde 43.7 oranında küçül-müştür. Özel sanayi kuruluşlarında ise kâr ve zarar toplamındaki düşüş cari fiyatlarla yüzde 40.1 sabit fiyatlarla da yüzde 47’dir.”
500 büyük sanayi kuruluşu arasında 352 şirket kâr ederken, 2007’de 50 olan zarar eden şirket sayısı geçen yıl 148’e yükseldi. Rapora göre 2008 yılında İSO 500 genelinde borçlar yüzde 38.3 oranında artarken, özkaynaklar sadece yüzde 2.7 arttı. 2007 yılında borçlardaki artışın yüzde 9.4, özkaynaklardaki artışın ise yüzde 17.2 olduğu hatırlandığında, 2008 yılında sanayi kuruluşlarının kaynak yapısının ne kadar bozulduğunun daha iyi anlaşılacağı ifade edildi.
Geçen yıl kârlılıktaki düşüş, katma değerin de düşmesine neden oldu. 2008’de İSO 500 genelinde net katma değer cari fiyatlarla yüzde 3.7 ve sabit fiyatlarla da yüzde 11.7 oranında küçüldü. Özel kuruluşlarda ise net katma değerdeki düşüş cari fiyatlarla yüzde 2.2 sabit fiyatlarla yüzde 10.3 oldu.

En çok elektrik düştü
2008 yılında İSO 500 kapsamında dönem kâr ve zarar toplamında en fazla düşüş yaşayan sektörün yüzde 347.7 ile elektrik sektörü olduğu, bu sektörü yüzde 272.7 ile diğer imalat sanayi, yüzde 137.2 ile dokuma, giyim eşyası, deri ve ayakkabı sektörünün izlediği ifade edilen raporda, dönem kâr ve zarar toplamında artış sağlayabilen tek sektörün ise yüzde 18.7 ile madencilik sektörü olduğu aktarıldı.
Raporda, 2008 ekonomisindeki olumsuzluklar, kârlılıktaki düşüş ve de özellikle yılın sonuna doğru kurdaki yükselişin İSO 500’deki sanayi kuruluşlarının kaynak yapısında önemli ölçüde bozulmaya yol açtığı vurgulanarak, şöyle denildi: “2008’de borçlarda çok hızlı bir artış söz konusudur. İSO 500 kapsamındaki özel kuruluşlarda 2007’de yüzde 47.9 olan kaynak yapısı içinde toplam borç oranı 2008’de yüzde 54.4’e yükselirken, özkaynak payı yüzde 52.1’den yüzde 45.6’ya gerilemiştir. 2001 sonrası dönemde kaynak yapısı ilk kez bu boyutta bozulmaktadır.”

İhracatçılar özelden
Raporda, son yıllarda olduğu gibi 2008’de de en fazla ihracat yapan ilk 10 sıralamasının tamamının özel sektör kuruluşlarından oluştuğu, üretim ve katma değerde olduğu gibi ihracatta da ilk sırada Tüpraş’ın yer aldığı, 2007’de ihracatta ikinci sırada olan Tüpraş’ın geçen yıl ilk sıraya yükseldiği, 2007’de ilk sırada bulunan Ford Otomotiv’in ikinci sıraya gerilediği, üçüncü sırada ise bir sıra yükselen Oyak Renault’nun olduğu belirtildi.
500 büyük sanayi kuruluşunun ihracatının 2008’de yüzde 24.2 oranında arttığı, aynı yılda Türkiye ihracatındaki artış oranının ise yüzde 23.1 olduğu hatırlatılan raporda, geçen yıl İSO 500 ihracatı içinde taşıt araçları sanayi ve ana metal sanayinin yüzde 26.5’lik paylarla ilk sırada yer aldığı ifade edildi.
İSO 500’ün yarattığı brüt katma değerin Türkiye GSYH içindeki payının 2007’de yüzde 9.3 olduğu, geçen yıl ise yüzde 8.4’e gerileyerek 2001 yılındakine çok yakında bir oranda gerçekleştiği kaydedildi.

Kârda lider kamu
İSO’nun raporuna göre 2008 yılında en fazla kâr eden ilk 10 kuruluş sıralamasında önemli değişiklikler gerçekleşti.
2007’de 7. sırada bulunan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), 1 milyar 772 milyon lira kârla 2008 yılında ilk sıraya yerleşti. 2008’deki en önemli değişim, bir kamu kuruluşunun kârda ilk sıraya yerleşmesi oldu. İkinci sırada, geçen yılın dördüncüsü Philsa Philip Morris Sabancı 729 milyon 201 bin lira ile yer aldı. Üçüncü sırada yer alan Ford Otomotiv geçen yılki konumunu korudu. Ford Otomotiv’in kârı 616 milyon 510 bin lira çıktı. Dördüncü sırada, 2007 yılının birincisi Tüpraş 517 milyon lira ile yer alırken, 5. sırada Çolakoğlu Metalurji yer aldı. Bu kuruluşun 53. sıradan 5. sıraya yükselmesi dikkati çekti. Listenin 6. sırasında Unilever, 7. sırasında Mercedes-Benz, 8. sırasında Habaş, 9. sırasında Anadolu Efes Biracılık, 10. sırasında ise Karabük Demir Çelik yer aldı.

İlk 10’un beşi Koç’tan
İSO 500 araştırmasında ilk 10 içinde, Koç Topluluğu’na bağlı beş şirket bulunuyor. Koç Topluluğu’ndan yapılan yazılı açıklamada, Tüpraş, Ford Otomotiv, Tofaş, Arçelik ve Aygaz şirketleriyle ilk beşte yer alan topluluğun, 14 şirketiyle ciro, kâr, ihracat ve çalışan sayısı olarak Türkiye’nin en büyük sanayi grubu olma başarısını sürdürdüğü kaydedildi. Koç Holding İcra Kurulu Başkanı Bülent Bulgurlu, İSO 500 listesinde yer alan Koç Topluluğu şirketlerinin 49.9 milyar lira ile Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’nun cirosunun yüzde 21’ini, özel sektörün ise yüzde 22’sini temsil ettiğini belirtti.
Sıralamaya giren Koç Topluluğu şirketlerinin ihracatının 2008 yılında 13.8 milyar dolar ile özel sektör ihracatının yüzde 21’ini oluşturduğunu ifade eden Bulgurlu, şunları kaydetti:
“Küresel piyasalarda 2008’in başından itibaren başlayan daralmaya rağmen, aldığımız tedbirler ve odaklanma stratejimiz sayesinde, listede yer alan şirketlerimiz 1.6 milyar lira kâr ile toplam özel sektörün yüzde 16’sını, brüt katma değerde ise 21.5 milyar lira ile toplam özel sektörün yüzde 29’unu teşkil etti.”
Öte yandan Hürriyet Gazetecilik listede 536 milyon TL’lik net satışla 92’nci sıraya otururken, Doğan Gazetecilik ise, 292 milyon liralık net satışla 176’ncı sırada yer aldı.

Fortune’a girecekler
İSO 500 ile ABD Fortune 500 sıralaması karşılaştırıldığında, 2008 yılında yedi şirketin ABD Fortune 500 sıralamasına girebilecekleri görüldü. 2008’de İSO 500’de toplam satışlarda ilk sıradaki Tüpraş’ın, ABD Fortune 500’de 115. sıraya, 2. sıradaki Petrol Ofisi’nin 206. sıraya, 4. sıradaki Ford Otomotiv’in 438. sıraya, 6. sıradaki EÜAŞ’ın 479. sıraya, 7. sıradaki Arçelik’in de 493. sıraya girebildiği belirlendi. (Radikal)

Tanıl Küçük: Maalesef küresel kriz bizim krizimiz haline geliyor
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük, krizin reel sektöre sıçramasının önlenmesi gerektiğini belirttiklerini ifade ederek, “Şimdi bu, maalesef bizim krizimiz haline gelebilme riskini taşıyor” dedi.
Raporun açıklandığı toplantıda gazetecilerin sorularını yanıtlayan Küçük, İSO olarak, uzun zamandır dövizle borçlanmanın reel sektör için bir risk olduğunu söylediklerini ifade etti.

‘Vergi indirimi yapılmalı’
Küçük, üretimden kârlılığın, katma değerin düştüğünü belirterek, “2009’un rakamları maalesef 2008’i aratır nitelikte olacak. ’Sektörlerin canlanması için vergi indirimine gidilmesi gerektiğini’ ifade ediyoruz. İstihdam üzerindeki vergi ve prim yükümüz çok ağır. OECD ortalamasını hedef alarak istihdam üzerindeki prim ve vergi yüklerinin dengelenmesinin Türk sanayisinin rekabet gücü açısından yeterli olmadığına
inanıyoruz” diye konuştu.
Dikkatlerin ekonomide olması gerektiğini, güçlü bir ekonomi yaratılması halinde bugün tartışılan birçok sorunun da tartışılıyor olmaktan çıkacağına inandıklarını ifade eden Küçük, “Hele bu süreçte, bu kriz ortamında reel sektörün yaşamını devam ettirecek tedbirlerin kararlılıkla alınması gerektiğine inanıyoruz. Bunların geçici değil, kalıcı, plana, programa ve karşılıklı diyaloğa dayanan tedbirler olması gerekir” dedi.

‘Enstrümanlar bir bir tükeniyor’
2008’de faaliyet dışı gelirlerin düşmesine ilişkin bir soru üzerine, üretimden satışların artıyor gözükmesini ham madde fiyatlarındaki artışın yansıması olarak değerlendirdiklerini ifade eden Küçük, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Maalesef kârlılık düşüyor. Sanayici, maliyetteki artışı kârlılığa yansıtamıyor. En azından sanayicinin üretimini yeterli boyutta yapamadığı ortamlarda sığındığı bir limandı. Bir şekilde kârlılığını öyle sürdürebiliyordu. Ama bunun 2008’de gerçekleşmediğini görüyoruz. 2008, sanayicinin hayatiyetini devam ettirmek için yarattığı enstrümanları ya da piyasa koşullarını kaybettiği bir yıldı. Sanayicinin kullanacağı enstrümanların bir bir tükendiğini görüyoruz.”

‘İkinci 500 de aynı olacak’
Krizden en çok etkilenenin Türk sanayisi, reel sektör olduğunu belirten Tanıl Küçük, “Maalesef 2008 yılı rakamları ilk 500 için, ki ikinci 500’de de bunun böyle olacağı gözüküyor, Türk sanayisi için zor bir yıl oldu. 2009 ve 2010 yıllarından sonrası için Türk sanayisinin üretimini, rekabet gücünü devam ettirebilmesi için planlı, programlı, diyalog içinde çözümlerin mutlaka ortaya konulması gerekmektedir” şeklinde konuştu.
Birtakım tedbirler alındığını, ancak alınan tedbirlerin ya geç kaldığını ya da daha sonra birtakım değişikliklere gidildiğini, kalıcı, nefes almayı devam ettirici olmadığını savunan Küçük, “Türk sanayisinde çok ciddi bir sıkıntı var. Bunu görebilmemiz lazım” dedi.

bigPara.com