Külliyen kayıt dışıyız

AB'ye uyum projesi
AB sürecinde ekonomiyi kayda alma projesi başladı. AB Temsilcisi Kretschmer, "Kayıt dışı yüzde 50" dedi. Maliye Bakanı Unakıtan: "Hesapladık, 2004'te yüzde 26 çıktı. 2004-2005'te 94 bin mükellef, 27 milyar YTL matrah izlendi, 28 milyar fark çıktı. Gelir vergisi farkı 2.4 milyarda 6.5 milyar."
KDV'de bile var
Unakıtan, 'Kayda girin' çağrısı da yaptı: "Kurumlar vergisinde 4.8 milyar YTL matrah incelendi, fark 2.5 milyar. KDV'de 13.7 milyar YTL matraha karşı, 2.5 milyar eksik bildirim var. 30 milyarı aşan alımlar denetlenecek. 2007'de AB'yi yakalayacağız."

ANKARA - Maliye Bakanlığı, AB'ye uyum için kolları sıvadı ve ilk adımlardan biri kayıt dışı ekonominin kayda alınması ve gelir idaresinin kapasitesinin güçlendirilmesi projesi start aldı. Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, "Kayıt dışı projesinden yüzümüzün akıyla çıkmak mecburiyetindeyiz. Çürük elmaları sepetten atma zamanı geldi" dedi ve 7'den 70'e herkesi kayda girmeye çağırdı. Unakıtan, AB Türkiye Temsilcisi Krestchmer ile Türkiye'deki kayıt dışılık oranında uzlaşamadı. Krestchmer'in yüzde 50'nin üzerinde olduğunu söylediği kayıt dışı için Unakıtan, "Bizim tespitimiz yüzde 30-35" diye konuştu.
Türkiye-AB mali işbirliği çerçevesinde Almanya Maliye Bakanlığı ve İngiltere Gelir ve Gümrükler İdaresi tarafından ortak yürütülecek 'Vergi İdaresinin Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesi' başladı. Unakıtan, bu kapsamda 'kayıt dışı stratejisi'ni açıkladı. Toplantıya, AB Türkiye Temsilcisi Krestchmer de katıldı. Krestchmer, 1.6 milyon avro bütçeye sahip projenin, önemli sonuçlar doğuracağını söyledi.
Herkes bir şey söylüyor
Krestchmer, Türkiye ekonomisinin büyük mesafe kaydettiğini, ancak ekonominin dinamizmi kadar vergi gelirlerinin artmadığına işaret ederken, bunun Türkiye ekonomisinin yüzde 50'sinden fazlasının kayıt dışı olmasından kaynaklandığına dikkat çekti. Unakıtan, Kretschmer'in kayıt dışı oranını yüzde 50'nin üzerinde ifade etmesinin ardından, 'herkes bir şey söylüyor ama' diye başladığı konuşmasında Maliye Bakanlığı araştırmalarında bu oranın yüzde 30-35 civarında saptandığı bilgisini verdi. Unakıtan, 1998-2003 dönemini kapsayan oranın 2003 yılında yüzde 29, 2004'te de yüzde 26 civarında saptandığını kaydetti. "Bizdeki rakamlar bunlar" diyen Unakıtan, bakanlığın ölçümlere devam edeceğini sözlerine ekledi.
Unakıtan, 'AB Sürecinde Kayıtlı Ekonomiye Geçiş' olarak adlandırdığı projeyle Türkiye'nin kayıt dışı ile mücadelede aşama kaydedeceğini ve 10 yılda gelişmiş ülkelerin yakalanmasının hedeflendiğini ifade etti. Unakıtan konuşmasında şu mesajları verdi.
ÖDEVİMİZİ YAPMALIYIZ: Türkiye katılım sürecinde kendi ödevlerini yapmak mecburiyetinde. Kayıt dışı mücadeleyi mükellefle kavga ya da mükellefin direnmesi olarak görmemeliyiz. AB'ye katılım sürecinde kayıtlı ekonomiye geçişi başarıyla tamamlamamız, alnımızın akıyla çıkmamız lazım. Buna, evlatlarımızın geleceği için mecburuz.
KAYIT DIŞILIĞIN SEBEPLERİ: Türkiye'de bu sebepleri üç ana başlıkta toplayabiliriz. Yapısal, psikolojik ve vergi sisteminden kaynaklanan unsurlar. Yapısal unsurlar; kişi başına düşük gelir, kronik enflasyon, hızlı kentleşme, adaletsiz gelir dağılımı. Psikolojik unsurlar; vergi sisteminin adil olmadığı yönündeki inançtır. Vergi sisteminden kaynaklanan unsurlar ise, sık yapılan vergi afları, yasaların sık sık değiştirilmesi, istisna ve muafiyetler 'devlet gücünün yettiğinden vergi alıyor' inancı doğuruyor. Sigorta primlerini de AB ve OECD seviyesine getirmemiz lazım.
ÇÜRÜK ELMALARI ATMA ZAMANI: Türkiye artık eski Türkiye değil. Kayıtlıların kayıt dışı olana tahammülü yok. Çürük elmaları sepetten atma zamanı geldi. Kayıt dışını bildirin. Yaptığımız çalışmalar sonucunda sektörlerin hiçbirinde kayıt dışı çalışmanın gerekçesi kalmadı.
ŞİMDİDEN KENDİLERİNE GELSİNLER: Kayıt dışı çalışmaya devam eden herkesin üzerine gideceğiz. Şimdiden kendilerine gelsinler. Artık Maliye radarının altındasınız. Ama biz radarı gizlemeyeceğiz, burada radar var diyerek denetleyeceğiz.
12 sektör mercek altına alındı
Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomi ile mücadele kapsamında önceliklerini belirledi. Mercek altına alınacak bu sektörler şöyle:

  • İmalatçılar
  • İnşaatçılar
  • Özel okullar, dershaneler, sürücü kursları
  • Avukatlar
  • Turizm işletmeleri
  • Akaryakıt istasyonları
  • Yayın kuruluşları(korsan yayıncılar)
  • Doktorlar
  • Servis taşıyıcıları
  • Gayrimenkul alım-satımı yapanlar
  • Tarım ürünü üreten ve işleyenler
    30 bin YTL'ye çapraz takip
    Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, vergi mükelleflerinin 30 milyar lirayı aşan mal ve hizmet alımlarının da çapraz kontrole alındığını duyurdu. Gelir idaresi, mükelleflerin faturalarını karşılıklı olarak incelemeye aldı. Unakıtan, mükellef isimleri gizlenerek yapılan bir incelemenin sonucunu da basına gösterdi. Bir mükellefin 'sattı' gözüken malı, bir diğer mükellefte 'aldı' olarak kayda girdiği, bazı mükelleflerin bu işlemleri kayıt dışı tuttukları gözlendi.
    Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, cross-chekk (çapraz kontrol) ile naylon faturanın ayna gibi ortaya çıkacağını belirterek, "Herkes ayağını denk alsın" dedi.
    Şarap stokları inceleniyor
    Şarap firmalarının tamamının stoklarının incelemeye alındığını belirten Maliye Bakanı Unakıtan, 'Şarap üretiminde kayıtlı çalışanlar, kayıt dışı çalışanlardan fevkalade rahatsızlık duyuyorlar' dedi

    Maliye Bakanı Unakıtan, şarap üretiminde kayıtlı çalışanların kayıt dışı olanlardan 'fevkalade rahatsız' olduklarına dikkati çekerek, şarap firmalarının tamamının fiili stok incelemesine alındığını açıkladı.
    Belli bir miktarın üzerindeki hesapların da gözlem altına alındığı haberlerine değinen Unakıtan, "Böyle bir şey yok. Biz kimsenin parasının arkasında dolanmıyoruz. Ama kayıt dışı çalışanların üç kuruş da parası olsa takip ediyoruz" dedi
    Unakıtan, 2004 ve 2005 yılı ekim sonu denetim sonuçlarını da açıkladı. Buna göre;
  • 94 bin mükellef izlendi. 27 milyar YTL matrah incelendi, 28 milyar fark bulundu. 2004'te ise 128 bin mükellef incelendi.
    22.4 milyar YTL matrah incelenirken, 19 milyar matrah farkı saptandı.
  • Gelir vergisinde 1.2 milyar YTL matrah incelendi, 600 milyon YTL fark bulundu. 2004'ün tamamında 2.4 milyar matraha karşılık 6.5 milyarlık matrahın gizlendiği saptandı.
  • Kurumlar vergisinde 4.8 milyar YTL matrah incelendi, 2.5 milyar fark tespit edildi. 2004 yılında 2.9 milyar matrah incelendi, 4.3 milyar matrah farkı bulundu.
  • KDV'de 13.7 milyar YTL'lik matraha karşın 2.5 milyar YTL eksik bildirim belirlendi. 2004'te 15.2 milyarlık matraha karşın 4.1 milyar YTL fark tespit edildi.
  • BSMV'de 5.6 milyarlık matrah bildirimine karşın 20.2 milyar fark bulundu. 2004'te ise 96 milyon TLY matrah incelenmiş 105 milyon YTL fark bulunmuştu.
  • Devlet iç borçlanma senetleri gelirlerinin de 78 milyon YTL'si gizlendi
  • Performans derecelendirme yoluyla 95 milyon YTL matrah farkı bulundu.
  • Bu yıl kaydı bulunmayan 35 bin mükellef kayda alındı. Turizm sektöründe 164 bin mükellef incelendi. 2 bin 760 mükellef kayda alındı.
  • Otagazda 3 bin 200 mükellef nezdinde 65 milyon YTL matrah farkı bulundu.
  • Çalışanların vergi iadesi incelemelerinde 294 bin sahte, 43 milyon geçersiz belge saptandı. Haksız alınan vergi iadesi tutarı 25 milyon YTL olarak belirlendi.
  • Kredi kartı bilgileriyle yapılan denetimler sonrasında 140 milyon YTL fark bulundu, 60 milyon vergi ve ceza salındı.
    Taksi şoföründen fişini aldı
    Maliye Bakanı Kemal Unakıtan makam aracı trafik nedeniyle geç kalınca toplantıya taksiyle geldi. Unakıtan'ın Birlik Mahallesi Zirvekent sitesindeki evinden bakanlığa kadar süren yolculuğunun faturası 9 YTL idi. Unakıtan şoföre 10 YTL verdi. Fişini ve para üstü olarak da 1 YTL'yi aldı. Böylelikle kayıt dışıyla mücadele stratejisini anlatacağı toplantıya kayıt dışına prim vermeden ulaşmış oldu.