Kurumlar vergisi Meclis'te

Hükümet, yabancı sermayeyi çekmek konusunda gelişmekte olan ülkeler arasında yaşanan vergi yarışından kopmamak için kurumlar vergisi oranını yüzde 30'dan yüzde 20'ye indiriyor.

ANKARA - Hükümet, yabancı sermayeyi çekmek konusunda gelişmekte olan ülkeler arasında yaşanan vergi yarışından kopmamak için kurumlar vergisi oranını yüzde 30'dan yüzde 20'ye indiriyor. Amaç, yabancı yatırım açısından Türkiye'yi 'çevre ülke' durumundan çıkarıp, 'merkez ülke' konumuna getirmek olarak belirlendi. Kurumlar Vergisi Kanunu'u baştan sona değiştiren yasa tasarısı TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Tasarı, 35 geçici ve 48 asli madde olmak üzere toplam 83 maddeden oluşan mevcut kanunun yerine, biri geçici madde olmak üzere 39 maddelik daha sade bir kurumlar vergisi (KV) düzenlemesi öngörüyor.
Tasarıya göre, halen yüzde 30 olan kurum kazancından alınan vergi oranı 1 Ocak 2006'dan geçerli olmak üzere yüzde 20'ye inecek. Türkiye'de işyeri veya daimi temsilcisi bulunmayan yabancı şirketlerden alınan kurumlar vergisi oranı ise yüzde 25'ten yüzde 15'e çekilecek. Ancak, Türkiye'de işyeri veya daimi temsilcisi bulunan yabancı şirketler, yerli şirketler gibi yüzde 20 oranında vergi ödeyecek.
Yabancı ulaştırma şirketlerinin vergiye tabi kazançları, hasılata ortalama emsal oranları uygulanarak hesaplanacak. Buna göre, ortalama emsal oranı kara taşımacılığında hasılatın yüzde 12'si, deniz taşımacılığında yüzde 15'i, hava taşımacılığında ise yüzde 5'i olacak. Mükellefler, cari vergilendirme döneminin KV'sine mahsup edilmek üzere vergiye tabi kazançlarının yüzde 20'si oranında geçici vergi ödeyecekler. Bakanlar Kurulu bu oranı beş puana kadar indirebilecek veya yeniden yüzde 20'ye çıkarabilecek. KV için şirketin hesap döneminin kapanmasını izleyen dördüncü ayın birinci ve 25'inci günleri arasında beyanname verilecek. Hesap dönemi takvim yılı olan şirketler açısından bu tarih her yılın 1-25 Nisan tarihleri olacak.
Vergi cennetine yaptırım
Tasarıda, yabancı yatırım çekme konusunda haksız rekabet yaratan Virgin, Cayman gibi ada ülkelerine karşı önlem olarak, merkezi bu ülkelerde olan veya faaliyet gösteren şirketlere nakden veya hesaben yapılan her türlü ödemeden yüzde 30 oranında KV alınacak. Yaptırım uygulanacak ülkelerin listesini Bakanlar Kurulu belirleyecek. Ancak, bu tür şirketlerin emsaline uygun fiyatlarla satın aldıkları mal ve iştirak hisseleri için yapılan ödemelerle, kredi anapara ve kâr payı ödemeleri üzerinden bu çerçevede bir vergi alınmayacak.
Yatırım indirimine son
Tasarıyla, yatırımları teşvik etmek amacıyla yatırım tutarının vergi matrahından indirilmesini düzenleyen yatırım indirimi istisnası da kaldırılıyor. Yasa yürürlüğe girmeden önce bu konuda kazanılmış haklara ise geçici madde ile koruma sağlandı. Tasarıya daha önce konulan, yatırım indirimi istisnasından yararlanmak isteyenlerin yüzde 20 yerine yüzde 30 kurumlar vergisi ödemesine ilişkin hüküm ise Meclis'e sunulan tasarı metninden çıkarıldı.
İş çevrelerinin karşı çıkmasına rağmen yatırım indirimi istisnası kaldırılırken, spor kulüplerine sponsorluk harcamalarına vergi muafiyeti aynen korundu. Kamu kurumlarına bağışlanan okul, sağlık tesisi ve yurtlara ilişkin harcamaların tamamı vergi matrahından indirilecek. Mükelleflerin işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdiği yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamalarının ise yüzde 40'ı matrahtan indirilecek.
Örtülü kazanca önlem
Mevcut yasadan farklı olarak tasarıda örtülü sermaye ve örtülü kazanç aktarımına ilişkin düzenlemelere de yer verildi. Buna göre, şirketlerin ortaklarından veya ortaklarla ilişkili kişilerden doğrudan veya dolaylı temin ettikleri borçların kurumun öz sermayesinin iki katını aşan kısmı 'örtülü sermaye' kabul edilecek. Örtülü sermaye üzerinden faiz, kur farkı gibi ödemeler veya hesaplanan tutarlar 'dağıtılmış kâr payı' sayılarak vergilendirilecek.
Şirketlerin, ortaklarına, emsallere uygun olmayan fiyattan yaptığı mal ya da hizmet alım-satımları da 'örtülü kazanç aktarımı' değerlendirilecek. Örtülü kazanç aktarımları, dağıtılmış kâr payı sayılarak vergiye tabi tutulacak. İlgili hükümler 1 Temmuz'da yürürlüğe girecek.