'Kur'un yanında enflasyon yandı

'Kur'un yanında enflasyon yandı
'Kur'un yanında enflasyon yandı
Dolardaki artışın etkisiyle 3 yıl aradan sonra çift haneye yükselen enflasyon, önümüzdeki 4 ay bu seviyede kalmaya devam edecek.
Haber: ŞEBNEM TURHAN - sebnem.turhan@radikal.com.tr / Arşivi

İSTANBUL - Enflasyon üç yılın ardından yeniden çift haneye çıktı. 2011 başında hedeflenen yüzde 5’lik enflasyon hedefi iki katını aştı ve yüzde 10,45’e fırladı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre 2011 Aralık ayında enflasyon yüzde 0,58 arttı. Enflasyonun yükselmesinde başrolleri döviz kuru, gıda enflasyonu ve hükümetin vergi zamları oynadı. Enflasyonun ilk dört ay yine yüksek olması, mayıstan itibaren ise gerilemeye başlaması bekleniyor.
Aralık ayında enflasyona en fazla etki yüzde 1,97 artan gıdadan geldi. 2011’e de yüzde 12,2 artan gıda enflasyonu damgasını vurdu. Yıllık yüzde 10,45’lik enflasyonun 3.2 puanı sadece gıdadan geldi. Bunda ise yine birincil etki kurun değer kazanması oldu. Son iki aydır enflasyonu arttırıcı etki yapan içki ve tütün grubu aralıkta etkisiz kaldı. Ancak bu gruptaki yıllık yüzde 18,5’lik artış 2011’in en yüksek enflasyonu olarak öne çıktı. Ekim ve kasımda içki ve sigaraya gelen zamlarla yıllık enflasyonun 1 puanı bu gruptan kaynaklandı. 

Giyimdeki düşüş yetmedi
Giyim ve ayakkabı grubunda fiyatlar aralık ayında yüzde 2,17 düştü ve aylık enflasyonu düşürücü tek etki 0.16 puan ile bu gruptan geldi. Ama yıl boyunca fiyatlardaki artış yüzde 7,97’ye ulaştı. Yıllık artışta ise hazırgiyim ve tekstilde arttırılan gümrük vergileri etkili oldu. 2010’a göre su yüzde 5,6, elektrik ve doğalgaz ise yüzde 11,8 zam gördü. Kur, benzin ve mazottaki artışta da kendini gösterdi. Ulaştırmada yıllık enflasyon yüzde 12,22’ye tırmandı. Geçen yıla göre yüzde 40 artış gösteren altın fiyatları çeşitli mal ve hizmetler kaleminin enflasyona etkisini arttırdı. Yüzde 17,14 yıllık enflasyona ulaşan bu grubun yıllık enflasyona etkisi 0.62 puan oldu.
Üretici fiyatları da kur nedeniyle yüksek seyrediyor. Aralıkta yüzde 1 artan üretici enflasyonu yıllıkta yüzde 13,3’e yükseldi.
Merkez Bankası’nın para politikası için takip ettiği çekirdek enflasyon ivme kaybetti. Enerji, gıda, içki, tütün ve altın fiyatlarındaki değişimi göz ardı ederek hesaplanan çekirdek enflasyon olan I endeksi aralıkta yüzde 0,06 geriledi ve yıllık I enflasyonu yüzde 8,12’ye düştü.

Enflasyon ne zaman düşecek
Enflasyonda kırılmaların mayıs ve ekim aylarında gözlenmesi bekleniyor. Merkez Bankası sunumlarında da yer aldığı gibi ilk düşüşün mayısta görülmesi bekleniyor. Daha sonra da ekim ayında ciddi bir düşüş olması öngörülüyor. Mayısa kadar yüksek bir enflasyon görülüyor baz yılı etkisinden dolayı. Yılın sonunda doğru yüzde 5’lik hedefe yaklaşması bekleniyor. Ancak ekonomistler yüzde 8 civarında yıl sonu enflasyonu öngörüyor.

Canavarı geri getiren 3 neden
1- Gıda fİyatlarında artış
Sebze üretiminin beşte birinin gerçekleştiği Antalya’daki sel felaketinin yanı sıra girdi maliyetlerinin artması gıdadaki artışı körükledi. Gıda enflasyonu bir yılda yüzde 12’yi aştı. Gübre fiyatları yüzde 50, nakliye ücreti yüzde 20 yükseldi. Bunlarda en önemli etki yine kurun artması oldu.

2- TL’de değer kaybı
TL’deki değer kaybı enflasyonu etkileyen diğer faktör oldu. Merkez Bankası’na göre enflasyonun 4.5 puanı kurdan kaynaklanıyor. Hem ithal ürünlerde fiyat artışları yaşandı hem de içeride üretim maliyetleri yüzde 50’yi aşan oranda arttı. Kur bir yılda yüzde 25 değer kazandı.

3- Vergİ zamları
Hükümetin ekim sonunda yaptığı Özel Tüketim Vergisi artışları enflasyonu 2 puan arttırdı. Sigara ve içkideki zamlarla 2010’a göre fiyatlar yüzde 20 civarında yükseldi. Özellikle ekim ve kasım enflasyon rakamlarında vergi artışlarının etkisi büyük. Doğalgaz ve elektrik de yüzde 12 seviyesinde zamlandı.

Ak Yatırım Ekonomisti Hakan Aklar
Maliyet enflasyonu
Son çeyrekte enflasyonun ciddi miktarda arttığını görüyoruz. Bunun da nedenleri vergi artışları, kurdaki hareketler, enerji fiyatlarındaki artışlar. Enflasyonun sebebinin biraz maliyet enflasyonu olduğunu söyleyebiliriz. Diğer taraftan enflasyon daha da artarsa hizmet sektörünü de etkilemeye başlayabilir.

INF Bank Eko. Muhammed Mercan
Etki henüz görülmedi
Merkez Bankası’nın beklentilerdeki bozulmayı sınırlamak ve TL’nin değer kaybının fiyatlama davranışlarındaki etkilerini önlemek için ekimde uygulamaya koyduğu ve son günlerde daha da sıkılaştırdığı politika duruşunun net bir şekilde ortaya çıkacağı önümüzdeki aylardan itibaren fiyatlarda artış dengelenecek.

Garanti Yatırım Eko. Gİzem Öztok Altınsaç
Ocakta zirve yapacak
Enflasyonun bu denli yüksek gerçekleşmesinin iki temel sebebi var; bir, TL’deki değer kaybı ve emtialardan gelen 5 puana yakın geçişkenlik; iki, tütüne ve diğer mallara yapılan zamlar. Enflasyondaki en yüksek rakamı ocak-şubat aylarında göreceğiz. Bono faizinin de en yüksek seviyesini göreceğini düşünüyoruz.

BGC Partners Başeko. Özgür Altuğ
Yıl sonu da yüksek
Enflasyondaki yükselişin ikincil etkileri beklentilerden güçlü olacakmış izlenimi verirken, TCMB’nin yürüttüğü politika bileşiminin etkinliği konusunda hâlâ soru işaretleri bulunuyor. TCMB’nin yüzde 5 olan hedefine karşılık 2012 sonunda yıllık enflasyonun yüzde 8,4 olacağını düşünüyoruz.

bigPara.com