Kuzey Irak'tan ilk petrol ihracatı başladı

Kuzey Irak'tan ilk petrol ihracatı başladı
Kuzey Irak'tan ilk petrol ihracatı başladı

Irak?ın kuzeyindeki Erbil kentindeki törende vanayı Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani ile Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Cumhurbaşkanı Mesut Barzani (sağda) açtı. FOTOĞRAF: MURAT ÖZTEK

Kuzey Irak, elde ettiği petrolü, dün törenle ihraç etmeye başladı. İlk etapta günde 100 bin varil olarak planlanan ihracat, dünya pazarlarına Kerkük-Ceyhan Hattı aracılığıyla Türkiye üzerinden yapılacak
Haber: RİFAT BAŞARAN / Arşivi

ERBİL - Çukurova Holding bünyesinde yer alan Genel Enerji’nin ortağı olduğu TTOPCO (Taq Taq Operating Company Limited), Kuzey Irak’tan ilk petrolü ihraç etti. Kuzey Irak yönetiminde ilk ihracatın mutluluğu yaşanırken, merkezi yönetimle aralarında gelir paylaşımı ve yetki tartışmaları da derinleşti. Irak Başbakanı Nuri Maliki’nin katılmadığı törende Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani, “Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin petrol şirketleriyle yaptığı anlaşmalar Irak Anayasasına uygundur. Merkezi Bağdat yönetiminin başındaki Maliki ve Kürt Hükümeti kendi aralarında siyasi bir uzlaşma oluşturmalıdır” dedi.

Türkiye üzerinden
Kuzey Irak’ta Taq Taq sahasından elde edilen petrol, dün düzenlenen törenle ihraç edilmeye başlandı. İlk etapta günde 100 bin varil olarak planlanan ihracat, dünya pazarlarına Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı aracılığıyla  Türkiye üzerinden yapılacak. Irak ve Türkiye ekonomisi için önemli dönüm noktası olduğu belirtilen proje Erbil’de düzenlenen uluslararası basın toplantısı ve törenle dünyaya tanıtıldı. Törene Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Cumhurbaşkanı Mesut Barzani, Kuzey Irak Başbakanı Neçirvan Barzani, Tabii Kaynaklar Bakanı Dr. Ashti Hawrami ve Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Bakanlar Kurulu Danışmanı Dr. Halid Salih ve Taq Taq petrollerini arama ve üretim yetkisine sahip Genel Enerji şirketinin temsilcilerinin katılımı ile gerçekleşti. Törene Türkiye’den resmi katılım olmazken, Irak Başbakanı Nuri Al Maliki’nin katılmaması da dikkat çekti. 

Petrol refah unsuru
Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Başbakanı Neçirvan  Barzani törende yaptığı konuşmada, Kuzey Irak petrollerinin ihraç edilmeye başlanmasının dünya ve bölgeleri açısından tarihi önemini vurgulayarak, “Bu politikalar ile, bu ülkeyi çok uzun süre etkilemiş olan şiddet kısır döngüsünü kırmak istiyoruz.
Irak dahilinde ve sınırlarının ötesinde ekonomik işbirliği, daha parlak bir geleceğin temellerini atacaktır”dedi. Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Tabii Kaynaklar Bakanı Dr. Ashti Hawrami ise, “Tarihte ilk kez Kuzey Irak halkı kendi doğal kaynakları hakkında karar verebiliyor. Bugün yapılan duyuru ve sağladığımız başarılarla petrolün lanetini arkamızda bırakacağız. Artık petrol bizim için bir refah ve denge unsurudur” ifadesini kullandı. Hawrami, Bugünle başlamak üzere Irak’ın aylık petrol ihracatı günlük 100 bin varil artacaktır. Bu miktar Tawke ve Tak Tak petrol sahalarından gelecektir. Bir yıl içinde bu iki sahadan yapılacak petrol ihracatı günlük 250 bin varile çıkacaktır” açıklamasında bulundu. 

İlk ihracat Türk ortaklıdan
Kuzey Irak’a en büyük yatırımı yapan aynı zamanda bölgesel petrol üreten ilk yabancı şirket unvanına sahip Çukurova Holding bünyesindeki Genel Enerji, 2005’te Tak Tak petrol sahasında arama ve geliştirme çalışmaları için Kanadalı Addax Petroleum’la ortaklık anlaşması imzalayarak TTOPCO’yu kurdu. Irak işgalinin ardından çalışmalara başlayan şirket, bugüne kadar sekiz kuyu açtı. İlk etapta günde 40 bin varil petrol üretecek olan şirket, Kerkük Ceyhan Boru Hattı bağlantısı tamamlanana kadar petrolü hatta tankerlerle nakledecek.
Genel Enerji CEO’su Mehmet Sepil, “Yurtdışında bu büyüklükte bir petrol rezervuarını arayan ve üreten ilk Türk özel sektör şirketiyiz. TTOPCO ile bölgede 350 milyon dolar yatırım yaptık. Günlük 60 bin varil kapasiteli bir rafineri inşaasına başladık. Bu rafineri, 2010 sonunda faaliyete başlayacak” dedi.

Hükümetle pay ve yetki kavgası
Kuzey Irak’tan ihraç edilen ilk petrol, Kürt yönetim ile Bağdat yönetimi arasındaki gelir paylaşımı ve anlaşma yapma yetkisine dair tartışmaları da derinleştirdi. Kürt bölgesi petrol gelirinin yüzde 17’sini alacak. Ancak gelir paylaşımı konusunda hâlâ netlik söz konusu değil. Çünkü, yüzde 17 gelir dağılımını sağlayan uygulama henüz yasal güvenceye bağlanmadı. Öte yandan, merkezi yönetim bölgesel yönetimin, Irak Anayasasına gore petrol anlaşması yapamayacağını öne sürüyor. Bu tartışmalar Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani ve Irak Kuzey Irak Bölgesel Yönetim Başkanı Mesut Barzani’nin tören konuşmalarına da yansıdı. 

Talabani Maliki’yi eleştirdi
Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani törendeki konuşmasında, Irak petrolünün hiç bir etnik grubun siyasi ve ekonomik çıkarı için değil, tüm Irak için kullanılacağını belirterek, “Irak’ın zenginliklerini paylaşmayı herkes öğrenmeli. Paralmento’da demokrasiyi, insan haklarını ve ticaret alanlarındaki özgürlükleri geliştirmek için altyapı oluşturmaya çalışıyoruz. Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin petrol şirketleriyle yaptığı anlaşmalar Irak anayasasına uygundur. Merkezi Bağdat yönetiminin başındaki Maliki ve Kürt Hükümeti aralarında siyasi bir uzlaşma oluşturmalıdır. Maliki de burada olmalı ve Kürtlerle birlikte bu heyecanı paylaşmalıydı. Bugün bu ihracatın başlaması, Kuzey Irak petrolü hakkındaki haksız suçlamaları da ortadan kaldırıyor. Bütün bunları söyleyebilmek için yaşayabilmek bile çok önemli. Burada yaşayan halk bunu görmek için çok fazla kan ve gözyaşı döktü” dedi.

Anlaşmalar anayasaya uygun 
Mesut Barzani ise şunları söyledi: “Bugün Kürt ulusu için en önemli gün bir milat. Bu miladın altına imza atan Kürt yönetimini büyük bir minnettarlıkla kutluyorum. Çok iyi bilinmelidir ki, Kürt yönetiminin imzaladığı petrol anlaşmaları, Irak anayasasına uygundur. Irak’ın petrolü tüm tüm Iraklılar’ındır. Bağdat yönetimi görecektir ki, Kürtler herkesten daha adil olacak. İnşallah, Kürt Hükümeti Irak’ın geleceği için çok daha büyük anlaşmalara imza atacaktır.” Tören sonunda soruları yanıtlayan, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Doğal Kaynaklar Bakanı Asthi Hawrami, “Daha fazla Türk firmasının gelmesi ve Türkiye ile ilişkilerin gelişmesi için bugün bir dönüm noktası. Biz herkese davetimizi yaptık ama onlar gelmedi. Ayrıca, burası onların da ülkesi davete gerek yok” dedi. Türk ortaklı şirketin çıkardığı petrolün, Kerkük Ceyhan
Boru Hattına pompalanacak olması, Bölgesel yönetimin Türkiye ile diplomatik ilişki kurma umudunu
artırdı. Basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Bakanlar
Kurulu Danışmanı Dr. Khaled Salih, “Bir Türk konsolosluğu açılacak olursa çok iyi olur tabi” dedi.