Maliye Bakanlığı'na 'daha saydam ol' çağrısı

Ekonomi Politikaları Araştırma Enstitüsü (TEPAV/EPRİ), Maliye'yi daha fazla saydamlığa, Hazine'yi de dört aydır yayımlanmayan kamu finansmanı nakit dengesi detaylarını açıklamaya çağırdı.

ANKARA - Ekonomi Politikaları Araştırma Enstitüsü (TEPAV/EPRİ), Maliye'yi daha fazla saydamlığa, Hazine'yi de dört aydır yayımlanmayan kamu finansmanı nakit dengesi detaylarını açıklamaya çağırdı. TEPAV'ın, 2006 Mart ayı bütçe sonuçları ön değerlendirmesinin yapıldığı Mali İzleme Raporu'nda, bütçenin mart ayında 560 milyon YTL düzeyinde açık verdiği üç aylık kümülatif bütçe açığının 1.59 milyar YTL olduğuna işaret edilirken, mahalli idarelerin paylarının ilgili ayda değil bir sonraki ayda gösterilmesinin bütçe dengesi ve faiz dışı fazla rakamlarının farklı gözükmesine yol açtığı hatırlatıldı. Bu verilerde düzeltmenin üç aylık dönemde 1.05 milyar YTL olarak gözüken bütçe açığını 3.15 milyar YTL'ye yükselttiği, faiz dışı fazlayı 8.13, program tanımlı faiz dışı fazlayı da ve 7.64 milyar YTL'ye çektiği vurgulandı.
Faiz dışı harcamalarda ise önceki aya göre 1.65 milyar YTL'lik artış olduğuna dikkat çekilen raporda, bu artışa Emekli Sandığı'na yapılan transferlerin büyük payı olduğu kaydedildi. TEPAV'ın hazırladığı raporda konu ile ilgili olarak şu görüşlere yer verildi: "Açığa sebep olan en önemli kalemlerin başında sosyal güvenlik kuruluşlarına yapılan transferler geliyor. Mahalli idarelere yapılan transferler de açığı körüklüyor. Ödeneklerin yüzde 22'si ilk üç ayda kullanıldı. Geçen yıl bu oran yüzde 20 olarak gerçekleşmişti. Ödeneklerin kullanım hızındaki artış dikkat çekici. Özellikle yeşil kartta ödeneğin neredeyse yarıdan fazlası ilk üç ayda kullanılmıştır."
Maliye detayları açıklamalı
TEPAV, bütçe raporlama sistemindeki eksikliğe dikkati çekerek, şu çağrıyı yaptı: "Maliye Bakanlığı bütçe uygulama sonuçlarını sadece istatistiksel olarak yayımlamakta, ancak rakamlar ile ilgili gelişme ve politika uygulamalarına ilişkin açıklama metni vermemektedir. Maliye Bakanlığının en azından üçer aylık dönemler itibarıyla önemli bütçe kalemlerindeki değişmelerin gerekçelerini kamuoyuna izah edeceği açıklayıcı metinler de raporlama sistemine eklenmeli."
Bütçe nakit açığı ve bunun nasıl finanse edildiğinin 2005 sonundan bu yana Hazine tarafından yayımlandığına işaret edilen raporda, "Dört ay geçmesine karşın Hazine'nin finanse ettiği merkezi yönetim nakit dengesinin ve buna göre emanet ve avans rakamlarının yayımlanmamasının nedenini anlamak güç. Zira sisteme yeni katılan birimlerin finansmanı da sonuçta Hazine'den yapılıyor" görüşü yer aldı.
Hazine nakit dengesinin martta fazla verdiği dile getirilen raporda, Merkezi yönetim bütçesinin ise az da olsa açık verdiğine işaret edilerek, açığın eldeki nakit rezervlerle karşılandığı ve ilk kez iç borçlanmada net ödeyici olunduğu ifade edildi. IMF'nin marttaki üçüncü Mali Saydamlık Raporu'na ilişkin 'yumuşak değerlendirme yapılmış' denilen raporda, "Biz henüz IMF kadar iyimser değiliz" denildi. IMF değerlendirmesinin Kamu Mali Yönetim Kontrol Kanunu değişikliği öncesinde yazıldığına da atıfta bulunulan TEPAV raporunda, bu ve başka kanunlarda yapılan düzenlemelerle bütçe dışı işlem yaratılmasının kamuda borç-alacak ilişkisinin bütçe dışında netleştirilmesine yol açıldığına da dikkat çekildi.
'IMF endişe ediyor'
Raporda şunlar dile getirildi: "TEPAV eğer KMYKK tam anlamı ile uygulanabilirse mali saydamlık endeksinde 15 puana yakın artış olabileceğini dile getiriyor. Ama son uygulamalar mali saydamlıkdaki endişelerin TEPAV gibi 'bütçe takipçilerinde' değil daha yumuşak ifade etseler de IMF gibi kuruluşlarda da oluştuğunu ortaya koyuyor."