Merkez böyle dedi: Enflasyon bu yıl yüzde 10.5

Merkez Bankası hükümete mektup yazdı: "2006 enflasyonu yüzde 70 olasılıkla yüzde 9.1 ile yüzde 10.5 arasında bekleniyor. 2007'deki yüzde 4 için de bir miktar sıkılaştırma gerekebilir." IMF: "Merkez, en sonunda asıl hedeflerine geri döner."
Haber: HANİFE ŞENYÜZ / Arşivi

ANKARA - Merkez Bankası, açık enflasyon hedeflemesine geçtiği ilk yılda uluslararası piyasalardaki dalgalanmanın etkisiyle hedef dışına çıkarken, hükümete ilk mektubunu da gönderdi. Merkez Bankası, 2006 enflasyonunun yüzde 70 olasılıkla yüzde 9.1 ile yüzde 10.5 arasında beklendiğini açıkladı. Uluslararası Para Fonu (IMF) yetkilileri ise "Merkez Bankası hedeflerden sapıldıkça hükümete daha üç-dört mektup gönderir, ama gecikmeyle de olsa hedefler sonunda tutturulur" yorumunu yapıyor.
Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz ve Başkan Yardımcısı Erdem Başçı imzasıyla Devlet Bakanı Ali Babacan'a gönderilen mektupta, enflasyon hedefindeki sapmanın nedenleri anlatılırken, beklentiler sıralandı. Mektupta, 2006 enflasyon hedefi belirlendiği ve üçer aylık patika oluşturulduğu ve artı-eksi iki puan aralık belirlendiği hatırlatılarak, şöyle denildi:
"Haziran 2006 itibarıyla hedefle uyumlu rakam yüzde 6.5 olup, hesap verebilirlik mekanizmasının devreye gireceği üst sınır yüzde 8.5 olmuştur. Haziran 2006 itibarıyla yıllık enflasyon ise yüzde 10.12'dir. Merkez Bankası Kanunu uyarınca, TCMB'nin belirsizlik aralığının üst sınırının aşılma nedenlerini ve enflasyonun önceden belirlenmiş hedeflere yeniden yakınsamasını sağlamak için alınması gereken tedbirleri/politika kararlarını hükümete ve kamuoyuna bildirmesi gerekmektedir. Bu açık mektup söz konusu amaca yönelik hazırlanmıştır. Mektup program şartlılığı çerçevesinde IMF'ye de iletilecektir."
Hedefler neden aşıldı?
Mektupta, 'Hedefin Aşılmasının Altında Yatan Nedenler' başlığı altında temel nedenin 'aynı anda farklı arz şoklarının ortaya çıkması' olarak vurgulanarak şöyle denildi: "Yükselen ham petrol fiyatları, tütündeki fiyat artışları, işlenmemiş gıda fiyatlarındaki artışlar ve altın fiyatlarındaki hızlı yükselişler ilk dört aydaki enflasyon gelişmeleri üzerinde belirleyici olmuştur.
Bununla beraber, mayıs ayında küresel likidite koşullarının gelişmiş ülkeler lehine değişmesiyle birlikte risk algılamaları da farklılaşmaya başlamıştır. Küresel piyasalarda riskten kaçınma eğiliminin artması, sermayenin Türkiye, Macaristan ve Güney Afrika Cumhuriyeti gibi gelişmekte olan ülkelerden çıkışını tetiklemiştir. Enflasyon raporunda dile getirilen risk unsurlarından biri gerçekleşmiştir. YTL ABD Doları karşısında yüzde 20 değer kaybetmiştir (döviz kurunun fiyatlara yansımalarına dikkat çekilldi).
Beklentiler bozuldu
Gelişmeler sonrasında beklentilerin bozulduğuna işaret edilen mektupta, "Mayıs ve haziran aylarında 12 ay sonrasına yönelik enflasyon beklentisi iki, 24 ay sonrasına yönelik enflasyon beklentisi bir puan yükselmiştir" denildi. Faiz ve likiditeyle ilgili alınan tedbirlere dikkat çekilen mektupta, "Alınan bu tedbirler, TCMB'nin orta vadeli taahhütlerinin arkasında durduğunu net bir şekilde göstermiştir" denildi.
Talep yavaşlar: Mektupta, yakın dönemde piyasalarda oluşan oynaklık ve buna verilen para politikası tepkisinin ilerde yurtiçi talep genişlemesini yavaşlatacağı, YTL'nin değer kaybına bağlı net dış talebin güçlü seyredeceğinin öngörüldüğü vurgulandı. Banka talebin net etkisinin enflasyonu düşürücü yönde olacağını ifade etti.
3.5 puanlık kur etkisi: Kur hareketlerinin yıllık enflasyon üzerinde 2006 yılı boyunca yaklaşık 3.5 puanlık bir etki oluşturacağı belirtilen mektupta, kur artışının etkisinin 18 aylık bir süreye yayılacağı vurgulandı. Kurun 2007 enflasyonu üstünde oluşturabileceği ikincil etkileri sınırlanacağı ancak yine de atalet unsuruna bağlı olarak, 2007 yılında yıllık enflasyon üzerinde bir puana yakın bir etki oluşmasının ihtimal dahilinde olduğuna dikkat çekildi.
9.1-10.5 aralığı: Mektupta, 2006 yılı enflasyon gerçekleşmesi için de "yapılan saptamalar altında ve mevcut politika duruşunun korunacağı varsayımı temel alınarak yapılan tahminlere göre 2006 yıl sonu enflasyonunun yüzde 70 olasılıkla yüzde 9.1 ile yüzde 10.5 arasında olması beklenmektedir" değerlendirmesi yapıldı.
1.5-2 yıllık kayıp, sıkılıştırma gerekir: 2007 için "Tahminlere göre, yıllık enflasyon ilk çeyrekte düşmeye başlayacak ve enflasyondaki düşüş yılın ikinci yarısında daha belirgin hale gelecektir. Enflasyonun yeniden hedefe yakınsaması ise 1.5 ile iki yıllık bir zaman zarfına yayılacaktır. 2007 yıl sonu için yüzde 70 olasılıkla öngörülen enflasyon rakamı yüzde 3.5 ile yüzde 7 arasındadır" vurgusu yapılırken, "Yüzde 4 hedefine ulaşılabilmesi için bir miktar daha sıkılaştırma gerekebileceği ifade edilebilir" değerlendirmesi yapıldı.
Mektupta, tahminlerin 10 Temmuz itibarıyla üretildiği, 28 Temmuz'da yayımlanacak enflasyon raporundaki tahminlerin veri akışına bağlı farklılaşabileceğine de dikkat çekildi. Mektupta, "Enflasyonun yüzde 70 olasılıkla taralı alan içinde kalacağı öngörülüyor" görüşüne yer verildi.
Dış risklere dikkat çekildi
Banka, büyük dışsal şokların enflasyonu tahmin aralığının üzerine çıkabileceğini belirtirken, ham petrol fiyatlarındaki artışları örnek verdi. Petrol fiyatlarındaki olası gelişmelerin orta vadeli enflasyon beklentilerini olumsuz etkilemesi halinde, gerekli politika tepkisinin verileceği vurgulandı.
Mektupta "Enflasyonun geçici süre yükselmesine tepki verilmeyecek, ancak son dönemde olduğu gibi orta vadeli enflasyon beklentileri yakından izlenecektir" görüşü aktarıldı. Ayrıca, finansal piyasalardaki dalgalanmaların artabileceği bu tür durumlarda, piyasalardaki likidite fazlası dikkatli bir şekilde yönetilerek aşırı oynaklığa izin verilmeyeceği taahhüdünde bulunuldu.
Merkez Bankası'nın mektubu şöyle noktalandı: "Temkinli bir parasal duruş altında orta vadeli hedefler erişilebilir durumdadır. 2007 ve 2008 yıl sonu enflasyon hedefleri yüzde 4 olarak korunmaktadır."