'Mısır ithalatı incelenmeli'

Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu (DDK), Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) üç yılık işlemlerini incelediği raporda, oğlu Abdullah Unakıtan'ın mısır ithalatı ile gündeme gelen Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'a gönderme yapıldı.

ANKARA - Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu (DDK), Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) üç yılık işlemlerini incelediği raporda, oğlu Abdullah Unakıtan'ın mısır ithalatı ile gündeme gelen Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'a gönderme yapıldı.
Vergi oranlarındaki kısa sürelerde yaşanan değişimin haksız kazanca neden olduğu belirtilen raporda, Ofis'in ihtiyacın üzerinde ithalat yaptığı ve depolarda bekletilerek kurumun maliyetinin yükseldiği ifade edildi. DDK, TMO alımlarının Başbakanlık'ça incelenmesini, gerekirse soruşturulmasını istedi. Ofis'in 2002-2003-2004 işlemlerini denetleyen DDK, ağırlıkla ithalat üzerindeki vergilerdeki değişim ve alım miktarları üzerinde durdu.
İndirimin ucu kaçtı
Hazırlanan raporda, Ofis'in Dış Ticaret Müsteşarlığına gönderdiği 12 Mayıs 2004 tarihli yazıyla stoklarda 50 bin ton mısır kaldığı, yeni ürün çıkıncaya kadar piyasanın 900 bin ton mısıra gereksinim duyduğu, yürürlükteki yüzde 80 gümrük vergisinin sanayici ve yem sektörünü olumsuz etkilememesi için yüzde 35'e indirilmesini istediği belirtildi.
Bu talebe karşın 17 Mayıs 2004 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla 31 Ağustos 2004'e kadar 900 bin ton mısır alımı için gümrük oranının yüzde 25'e düşürüldüğüne dikkat çekilerek, Ofis'in bu oranı iç piyasada spekülasyon olmaması için yüzde 35'e indirilmesinde ısrar ettiği vurgulandı. Bu isteğe karşın müsteşarlığın, Ofis'çe kullanılmak üzere yüzde 25 vergiyle ek 400 bin ton tarife kontenjanı çıkarılmasına dair Bakanlar Kurulu Kararı taslağı hazırladığı, 23 Haziran 2004'te kararname çıkartıldığı belirtilerek, "Ancak gereksinim olmaksızın verilen bu dışalım hakkı Ofis'çe kullanılmamıştır" denildi.
'Artırın'ı da dinlemediler
DDK raporunda, TMO'nun 28 Kasım 2004 tarihli yazısında mısır stoklarının yükseldiği, bu kez gümrük vergisinin yüzde 160'a çıkarılması istemine de yer verilirken, 31 Aralık 2004 tarihli ithalat rejimi kararıyla verginin yüzde 100'e yükseltildiğine dikkat çekildi. Ofis'in bu düzenlemeyle ithalatın cazibesini kaybetmediğini ve 4 Şubat 2005'te verginin yüzde 130'a yükseltilmesinde ısrar ettiği vurgulandı.
Raporda, vergilerin düşük tutulmasıyla gereksiniminin üzerinde dışalım yapıldığı belirtilerek şöyle denildi: "Vergilerde kısa süreli düşüş ve yükselişler haksız kazanca neden olmaktadır. Vergi oranları özellikle 2003'te sık sık değiştirilmiş, 2003 başında yüzde 35 olan gümrük vergisi, Bakanlar Kurulu kararıyla 17 Nisan'da yüzde 20'ye indirilmiş, 8 Ağustos'ta yüzde 45'e, 25 Eylül 2003'te de yüzde 70'e yükseltilmiş, 2004 İthalat Rejimi kararıyla da 31 Aralık 2003'ten itibaren yüzde 80 olarak belirlenmiştir. 2003'te 1 milyon 816 bin 918 ton ile o tarihe kadar yapılmış en büyük mısır dışalımı gerçekleştirilmiştir. 2004 rekoltesi yüksek beklendiği yazışmalarda belirtilmesine ve 17 bin ton kurum stoku bulunmasına, yıl içi alımların da başlamış olmasına rağmen 900 bin tonluk mısır dışalımı için gümrük vergisinin 55 puan düşürülerek alım yapılması, 2005'te depolarda aşırı mısır stoku oluşmasına, dolayısıyla stoklar için yüksek harcamalar yapılmasına yol açılmıştır."
Raporda, TMO yönetimine, teşebbüsün faaliyet alanıyla ilgili konularda uzmanlaşmış kişilerin atanması gereğine dikkat çekilirken, "Aşırı mısır stokları oluşmasına neden olan, 2003 ve 2004 yılları mısır dışalımlarının Başbakanlık'ça incelenmesi, gerekirse soruşturulması" istendi.
Tavuklara indirimli mısır
Mısır ithalatındaki vergi oranları değişirken, Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın oğlu Abdullah Unakıtan'ın yüksek miktarda mısır ithal etmesi tartışma yaratmıştı. Abdullah Unakıtan, sahibi olduğu AB Gıda A.Ş. kanalıyla 2003 yılında, mısırda gümrük vergisinin yüzde 80'den yüzde 20'ye indirilmesinin ardından 4 bin ton, 2004 yılında da 582 ton mısır ithal etmişti. Unakıtan da suçlamalar ve tartışmalar karşısında, "Herkes gibi benim oğlumun da işi var. Yüz binlerce tavuğu var. Mısırı içeriden de alır dışarıdan da alır" demişti.