Nükleer kriz sürdükçe İran'a Nabucco'da yer yok

İran'ın dünya ile yaşadığı nükleer krizin sürmesi halinde, pazartesi günü anlaşması imzalanacak Nabucco projesine dahil edilmeyeceği açıklandı
Haber: HİLAL KÖYLÜ / Arşivi

ANKARA - İran’ın, ABD ve Avrupa Birliği başta olmak üzere bütün dünya ile yaşadığı nükleer krizin sürmesi halinde Türkiye’nin ev sahipliğinde pazartesi günü anlaşması imzalanacak Nabucco doğalgaz boru hattı projesine dahil edilmeyeceği bildirildi.
Hazar gazının Türkiye-Bulgaristan-Romanya-Macaristan ve Avusturya üzerinden Avrupa’ya taşınmasını öngören Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi’ne ilişkin hükümetlerarası anlaşma, pazartesi günü Başbakan  Erdoğan’ın evsahipliğinde Ankara’da imzalanacak.  Törene ABD, Katar, Gürcistan, Avrupa Birliği, Azerbaycan, Suriye, Mısır ve Türkmenistan’dan da üst düzey katılımcılar Ankara’da olacak. 

İran istenmiyor
Törene, ABD ve AB başta olmak üzere bütün dünya ile nükleer kriz yaşayan İran davet edilmedi. Diplomatik yetkililer, bu durumu açıklarken, “İran daha önceki Nabucco zirve toplantılarına da katılmadı. İran’la işbirliğini reddetmiyoruz ama yaşanan nükleer krizden ötürü dünya İran’la işbirliğine yanaşmıyor” dediler. ABD de Türkiye’ye ve Avrupalı müttefiklerine “Nükleer krizi tırmandıran İran’ı Nabucco’da istemiyoz” baskısı yapıyor.
Toplam 3300 kilometre uzunluğunda olacak, 2 bin kilometresi Türkiye’den geçip Avusturya’ya uzanacak Nabucco boru hattı, toplam altı ülke topraklarına inşa edilecek. Nabucco’ya taraf hükümetlerin birbirlerine karşı taahhütlerinin yanı sıra enerji güvenliğine ilişkin detayları da belirleyecek hükümetlerarası anlaşmaya, Başbakan Erdoğan’ın yanı sıra Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Avusturya’nın başbakanları imza koyacak. Törene ABD’li kongre üyesi Richard Logar ile Obama’nın enerji konusundaki özel temsilcisi Büyükelçi Richard Morningstar’ın yanısıra, AB Komisyonu Başkanı Barosso, Gürcistan Cumhurbaşkanı Saakaşvili de katılacak. Rusya’nın törende ne düzeyde temsil edileceği ya da törene katılıp katılmayacağı bilinmiyor. Nabucco’ya gaz sağlayacak ülkelerden biri olarak görülen Irak da, törene davetli ancak katılıp katılmayacağı henüz bilinmiyor. 

Vergi geliri Türkiye’ye
* Hattın inşaatına 2010’da başlanması ve 2014’te tamamlanması bekleniyor. İnşaat sırasında Türkiye’de 15 bin kişiye iş imkânı yaratacak proje, inşaat sonrasında da 500 kişiye aynı olanağı sağlayacak.  
* Proje sonrasında Türkiye, ciddi oranda vergi geliri elde edecek. İmzalanacak hükümetlerarası anlaşmaya göre, boru hattının topraklarından geçen ülkeler herhangi bir geçiş ücreti almayacaklar. Ancak vergi gelirlerini paylaşacaklar. Bu paylaşma da, boru hattının ülke topraklarındaki uzunluğu ile doğru orantılı olacak. Nabucco’nun yaklaşık yüzde 60’ı Türkiye topraklarından geçtiğinden, vergi gelirlerinin yüzde 60’ını da Türkiye alacak. Bunun parasal karşılığı: 450 milyon avro. 
* Türkiye, Nabucco’dan geçecek yıllık 37 milyar metreküp doğalgazın belli bir bölümünün Türkiye’ye satılması için garanti verilmesini istiyordu. Bu garanti miktarı için yüzde 15 oranı üzerinden pazarlıklar yapılmıştı. Ancak, Türkiye’nin yüzde 15 önerisi kabul görmedi. Bu öneri yerine Caspian Development Cooperation (Hazar Kalkınma İşbirliği) adlı bir örgütlenmeye gidilmesi kararlaştırıldı. Bu örgütlenmenin, gazı satın alacak ülkelerin şirketleri tarafından oluşturulması düşünülüyor. Bu şirketlerin, gaz tedarikçisi ülkelerin karşısına birlik olarak çıkmaları, toplu pazarlık yoluyla da, gazı daha ucuza almaları öngörülüyor. 
* Nabucco sadece doğudan batıya doğru gaz akışını değil, batıdan doğuya doğru akışa da olanak verecek. Bu da Türkiye’nin gerektiğinde Avrupa’daki ortaklarından gaz alabilmesini sağlayacak.
* Türkiye, yaklaşık 8 milyar dolarlık bu proje ile AB’ye doğrudan entegre olabilecek.
* Nabucco’ya gazı sağlayacak ülkeler ise henüz netleşmiş değil. 

Finansmanında ilerleme var
8 milyar avroluk Nabucco projesinin finansmanınnda da büyük ilerleme var. Avrupa Yatırım Bankası projenin dörtte birini, yani yaklaşık 2 milyar doları finanse etmeyi garantiledi. Londra merkezli yatırım bankası da projeye
finansal desteğini ilan etmiş durumda. Hükümetlerarası anlaşma imzalandıktan sonra, sıra ‘proje destek anlaşmalarına’ gelecek. Nabucco hattının yapımını üstlenen altı ortaklı konsorsiyum, bu süreçte ilgili ülkelerle teker teker masaya oturup, proje destek anlaşmaları imzalamaya çalışacak. Bu anlaşmalarda çevre konularından, sigortaya, mülkiyet haklarından, döviz transferlerine kadar hattın inşasına
ilişkin ayrıntılar olacak.
Anlaşmaların altı ay içinde tamamlanması bekleniyor.