Ölü yatırımda zirve

İhale tamamlandı
Özelleştirme İdaresi, Tekel'in ikiz kulelerinin ihalesini dün tamamladı.
En yüksek teklifi ilk turda 98 milyon dolar ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verdi. Birlik, teklifini görüşmelerle 100 milyon dolara (yaklaşık 135 milyon YTL) yükseltti.
'Başbakanlık' olacaktı
Yatırım planına 1988'de alınan kulelerin inşasını Ceylan İnşaat üstlendi. Çiller döneminde yerin Başbakanlık hizmet binası yapılması düşünüldü ve inşaat alanı büyüdü. Kamunun binadan gördüğü zarar 150 milyon doların (202.5 milyon YTL) üzerinde.

ANKARA - Türkiye'deki ölü yatırım zihniyetini yansıtan sembollerden Tekel'in ikiz kuleleri, maliyetinin neredeyse üçte biri fiyatına, 100 milyon dolara Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne (TOBB) satıldı.
Binaların inşaatı sürerken maliyeti artıran adımlarda cesur davranan devlet, dün binaya 98 milyon dolar fiyat verdiğinde rakipsiz kalan TOBB'dan 2 milyon doları ancak çekingen bir şekilde, 'yuvarlak olsun' diyerek koparabildi. 'Gaza geldikleri' için yüksek fiyat verdiklerini iddia eden TOBB Başkan Yardımcısı Zafer Çağlayan, kulelerden birini genel merkez, diğerini de teknopark olarak kullanacaklarını açıkladı.
Tekel'e ait ikiz kulelerin yılan hikâyesine dönen satış hikâyesi 'mutlu son' ile bitti. Ankara Bilkent'teki ikiz kulelerin satışına ilişkin ihalenin nihai görüşmeleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nda yapıldı.
Vicdan rahatlama artırımı
Özelleştirme İdaresi Başkan Yardımcısı Kazım Çalışkan başkanlığındaki komisyonun yönettiği pazarlıkta, TOBB ve diğer teklifi veren Yenigün İnşaat A.Ş. temsilcileri yer aldı. Yazılı turun ve birinci tur pazarlıkların tamamlanmasının ardından nihai pazarlık 97 milyon dolar ile açıldı. TOBB fiyatı 1 milyon dolar artırıp 98 milyon dolar teklif edince Yenigün İnşaat ihaleden çekildiğini açıkladı. İhale Komisyonu Başkanı Kazım Çalışkan kendi değerlendirmelerine göre bu fiyatın yeterli olmadığını düşündüklerini ifade ederek TOBB'un teklifini yeniden değerlendirmesini istedi. Çalışkan TOBB'dan kamuoyunun vicdanını rahatlatacak ve yapılan işin verimini ortaya koyabilecek bir fiyat beklediklerini dile getirdi. Bunun üzerine TOBB teklifi önce 99 milyon dolara çekti.
'Yuvarlak' yaptılar
Çalışkan, 99 milyon dolara çıkılınca "100 yapalım bitirelim" dedi. Bu isteğin TOBB temsilcisi tarafından kabul edilmesiyle ikiz kuleler 100 milyon dolara TOBB'un oldu. İhale bedeli peşin olarak veya yüzde 40'ı peşin, geri kalanı vade farkıyla birlikte 12 ayda bir ödemeli 36 ay vade ile ödenebilecek. Vadeli seçenek tercih edilirse yıllık dolar üzerinden yüzde 7 faiz uygulanacak. İhale bedelini nasıl ödeyeceklerine ilişkin soruyu yanıtlayan TOBB Başkan Yardımcısı Zafer Çağlayan, vadeli mi, yoksa peşin mi ödeneceği konusunda henüz bir kararları olmadığını söyledi. Fiyatın 100 milyon doları bulması, bir gazetecinin "100'ü buldular" diye espri yapması üzerine Çağlayan, esprili bir şekilde "Allah'tan astar istemediler" dedi.
Böylece satış konusundaki teknik süreç sona ermiş oldu. Bu aşamadan sonra komisyon teklifi değerlendirerek Başbakan Tayyip Erdoğan ve ilgili bakanlardan oluşan Özelleştirme Yüksek Kurulu'na bildirecek. Kurul'un olumlu kararı ve onayı sonrasında TOBB'un ihaleyi kazandığı kesinleşirse sözleşme yapılacak.
Genel merkez olacak
Gazetecilerin sorularını yanıtlayan TOBB Başkan Yardımcısı Zafer Çağlayan, kulelerden birini TOBB Genel Merkezi, diğerinin de Teknopark olarak değerlendirmeyi düşündüklerini belirtti. Zafer Çağlayan, "Benim bildiğim bir malı değerinden ucuza almakla peşkeş çekilir, bir malı değerinden fazla almanın peşkeş olduğunu ilk defa gördüm" diye konuştu.
Zafer Çağlayan, ihale ile ilgili Başbakan Tayyip Erdoğan'ın TOBB yönetimine ricası olup olmadığı yönündeki bir soruya karşılık da "Hayır böyle bir şey yoktur" yanıtını verdi. TOBB olarak ihaleye gelirken, 100 milyon dolarlık bir teklif vermek için gelmediklerini söyleyen Zafer Çağlayan, "Ama ihale ortamında ister istemez bir ara gazı, bir manevi gaz oluyor. Biraz da gazın etkisi ile teklif yükseldi. Yani burada sadece Başbakan değil gazın da etkisi var. Sizler (Basın mensupları) olmasaydınız daha ucuza alabilirdik" yanıtını verdi.
Yılan hikâyesi
İnşaatı ve satışı yılan hikâyesine dönen ikiz kulelerin projesi, 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal Döneminde yatırım planına alınmış ve yapımına 1988'de başlanmış ve inşaatı Ceylan İnşaat üstlenmişti. Tekel'in kendi birimleri için planlanan ve önce tek blok olarak projelendirilen binaya 1995 yılında, Tansu Çiller'in Başbakanlığı döneminde Başbakanlık talip olmuş, projeye ikinci blok da eklenmiş, Yüksek Planlama Teşkilatı'nca ek ödenek ayrılmıştı. Bu kapsamda 35 bin metrekarelik bina inşaatı alanı 4 katına çıkmış, keşif bedeli artırılmıştı.
38 katlı iki kule
1997 yılında Necmettin Erbakan hükümeti döneminde Tekel Yönetim Kurulu yapım ve ihale işlerinin yürütülmesi için kuruluşun mevzuatının uygulanmasına olanak kalmadığını belirterek işin Başbakanlık Müsteşarvekili başkanlığındaki komisyonca yürütülmesi gerektiğini kararlaştırdı. 38 katlı iki kuleden oluşan binanın bugüne kadar toplam maliyetinin 2004 itibarıyla 343 milyon YTL (yaklaşık 250 milyon dolar) olduğu ifade ediliyor. TOBB'un 100 milyon dolar vererek binayı satın almasıyla devlet 150 milyon dolar zarar etmiş oldu.
Danıştay da istemişti
İkiz kuleler için çıkılan ilk ihalelerde teklif verilmemesi üzerine binanın bir kamu kuruluşuna devredilmesi gündeme gelmişti. Başbakan'ın eski Başbakanlık'ta tadilat yaptırması, yeni Başbakanlık binasının da daha etkin kullanılması nedeniyle ikiz kulelere Başbakanlık dışındaki kurumlar da ilgi göstermeye başlamıştı. Son olarak Danıştay ikiz kulelere talip olmuştu.
Dün gerçekleşen satışla Danıştay amacına ulaşamazken, en kârlı Avrupa Birliği (AB) Genel Sekreterliği çıktı. AB projelerine desteği ile bilinen TOBB, ikiz kulelerin yönetim binası olarak tasarlanan üç katlı bölümün satıştan çıkartılmasına itiraz etmedi.
144 trilyonluk maliyet artışı
TBMM Yolsuzlukları Araştırma Komisyonu'nun raporunda, Türkiye'nin 'ikiz kuleleri' olarak bilinen Tekel'in Ankara'daki binalarının 15 yıllık serüvenine de yer verilmişti. Turgut Özal'ın başbakanlığında başlayan ve Yıldırım Akbulut, Mesut Yılmaz, Tansu Çiller, Necmettin Erbakan ve Bülent Ecevit hükümetleri boyunca süren inşaat için raporun hazırlandığı 2003 yılına kadar 220 trilyon lira ödeme yapıldığı, binanın tamamlanabilmesi için 60 trilyon liraya daha ihtiyaç bulunduğu ifade edilmişti. Sık sık karar değiştirilmesi nedeniyle maliyet artışının devlet kasasına raporun hazırlandığı tarih itibarıyla en az 144 trilyon lira olduğu belirtilmişti. Radikal gazetesi, Araştırma Komisyonu'nun bu konudaki raporunu 6 Ağustos 2003 tarihinde 'Memleketi batıran ikiz kule' başlığı ile manşetinden duyurmuştu.