Öncü gösterge sanayi üretimi sürpriz yaptı, krizde ilk kez arttı

Öncü gösterge sanayi üretimi sürpriz yaptı, krizde ilk kez arttı
Öncü gösterge sanayi üretimi sürpriz yaptı, krizde ilk kez arttı
Büyümenin öncü göstergesi sanayi üretimi ekim ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6.5 oranında yükseldi. Böylece kriz döneminde üretimde ilk kez artış yaşandı Ekim ayı sanayi üretimi geçen aya göre de yüzde 13.7 oranında yükselme kaydetti. Sanayi üretiminde ihracattaki artışa paralel bir yükseliş yüzleri güldürdü

ANKARA - Küresel piyasalarda yaşanan krizin ardından düşüş trendine geçen sanayi rakamları bu yılın ekim ayında ilk kez yükselişe geçti. Sanayi üretimi 2009 yılı Ekim ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6.5, bir önceki aya göre ise yüzde 13.7 oranında artış gösterdi. TÜİK, dün ekim ayı sanayi üretim rakamlarını açıkladı.
Buna göre, bu yılın başında yüzde 20 oranında daralma gösteren sanayi üretimi ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6.5 oranında artış gösterdi.

Yüzleri güldürdü
Ayrıca bu yıl ekim ayında eylül ayına göre yüzde 13.7 oranında artış göstererek, yüzleri güldürdü. Bu artışta, gıda, temizlik malzemesi ve kıyafet gibi dayanıksız tüketim malı imalatındaki artışın etkisi gözlendi.
TÜİK’ten yetkililer sanayi üretim rakamlarının yüksek çıkmasında mevsimsel etkiye dikkat çekerken, gıda da geçtiğimiz aya göre yüzde 56 oranındaki artışı şeker üretiminin artmasına bağladı. Sanayi üretimi küresel piyasalarda yaşanan krizin Türkiye’ye etkisinin net olarak gözlendiği geçen yılın ağustos ayından itibaren hep negatif yönlü bir seyir izliyordu. Sanayi üretimi bu yılın başında geçen yılın aynı dönemine göre ocak ayında 21.3, şubattta yüzde 23.8 martta yüzde 20.8, nisanda 18.5, mayısta 17.3, haziranda yüzde 10.3, temmuzda yüzde 9, ağustosta yüzde 6.3, eylülde 8 oranında düşüş göstermişti. 

Sermaye malı hız kesti
Ana sanayi grupları bazında, bu yılın ocak ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 45 daralan sermaye malı imalatında daralma vites küçülttü. Sermaye malı imalatı bu yılın ekim ayında da ana sanayi grupları içinde en fazla düşüş gösteren kalem olurken, ekimde de bir önceki yılın aynı ayına göre sermaye malı imalatı yüzde 3 geriledi.
Toplam sanayi üretimi içinde ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre aramalı malı imalatı yüzde 11, dayanıklı tüketim malı imalatı yüzde 7,dayanıksız tüketim malı imalatı yüzde 8.1 ve enerji yüzde 1.9 oranında artış gösterdi. 



Dayanıksız zirvede
Gıda ürünleri, temizlik malzemeleri ve kıyafet gibi dayanıksız tüketim malı imalatında ekim ayında eylül ayına göre yüzde 25.4 oranında artış dikkat çekti. Dayanıksız tüketim malı imalatındaki bu yükseliş son üç yıl içinde hiç gözlenmemişti. Toplam sanayi üretiminde ara malı imalatı bu yıl ekim ayında eylül ayına göre aramalı imalatı yüzde 14 oranında artış gösterdi. Ayrıca geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre ekim ayında aramalı imalatı yüzde 11 oranında arttı.
Buzdolabı, çamaşır makinesi gibi dayanıklı tüketim malı imalatı ise geçtiğimiz aya göre daha düşük oranlı yükseldi. 

Teşvikin izleri siliniyor
Dayanıklı tüketim malı bu yıl ekim ayında geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 7 oranında artış gösterirken, geçtiğimiz ay bu oran geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10.3 olarak gerçekleşmişti. Sanayi üretimi içinde dayanıklı tüketim malındaki artıştaki vites küçültmede beyaz eşya ve mobilyaya hükümetin kısa süreli vermiş olduğu vergi teşviğinin sonlandırılmasının etkisi yansıdı. Söz konusu dayanıklı tüketim malı imalatı ocak ayında yüzde 25,7, şubatta 25.5, martta yüzde 27.9, nisanda yüzde 15.4, mayısta yüzde 4.1 oranında gerilerken, vergi teşviğinin verildiği haziranda yüzde 7.3, temmuzda yüzde 3.5, ağustosta 11.5, eylülde 10.3 oranında artış göstermişti.
Ayrıca imalat sanayi bu yılın ekim ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6.6 oranında arttı. İmalat sanayinde artışın en önemli etkisi gıda sektöründe gözlendi. 

Gıda yüzde 56.4 arttı
Gıda ürünleri ve içecek imalatı bu yılın ekim ayında geçen aya göre yüzde 56.4 oranında arttı. Madencilik ve taş ocakçılığı bu yılın ekim ayında geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 5.2 oranında arttı. Bu artışta metal cevherler madenciliğinde ve diğer madencilik ve taş ocakçılığı sektörlerin üretimindeki artışın yansıması gözlendi.
Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretim ve dağıtımında bu yılın 10 aylık diliminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6.4 oranında artış oldu. İmalat sanayinde sektörel bazda ise yılın ilk 10 aylık diliminde bir önceki yılın aynı ayına göre en büyük artış yüzde 38.3 ile tıbbi hassas ve optik aletler ile saat imalatında gerçekleşti. 

Tıbbi cihaz üretimi artışta
En fazla daralma ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 31.5 gerileme ile büro makineleri ve bilgisayar imalatında gerçekleşti. Oysa geçtiğimiz ay büro makineleri ve bilgisayar imalatı yüzde 23.3 oranında artış göstermişti. Hükümetin vergi teşviği verdiği mobilya imalatında geçtiğimiz ay gözlenen kıpırdanma bu ay düşük seviyede gerçekleşti. Mobilya imalatı ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre bu yılın en yüksek oranına geçerek yüzde 2.9 artış gösterdi. Eylülde mobilya sektöründe yüzde 12.9 oranında artış yaşanmıştı. 

Şeker bereketi 
Sanayi üretimindeki bu artışı TÜİK yetkilileri gazetemize şöyle yorumladı: “Gıda ile ilgili artışta şekerin etkisi var. Bunu da mevsimsellik diye yorumlayabiliriz. Büyük oranda pancara dayalı olan şekerin üretim bandına bu mevsimde girmesinden kaynaklandı. Ayrıca sanayi üretim rakamları uzun bir süredir eksideydi. Bir çok sektörde toparlanma var. Ayrıca yazın getirdiği bir rehavet vardı. Fabrikalar tam kapasite ile çalışmıyordu. İzinler, tatiller bu dönemde çok oluyor. Bir diğer etkende ihracat. İhracatta 3.9 artış oldu. Elektrik üretimindeki artış da tetikledi.”

Kasım beklentisi zayıf
Garanti Bankası Ekonomik Araştırmalar Bölümü sanayi üretim rakamında takvim etkisinin önemli rol oynadığına dikkat çekti:
* Çalışma gün sayısının geçen seneye göre daha fazla olması nedeniyle, eylülde yüzde 8.9 daralan sanayi üretimi ekimde 14 ay aradan sonra ilk kez artış kaydetti.
* Ekimde üretimin artmasında AB’ye yapılan ihracattaki iyileşmenin etkili olduğu gözleniyor.
* Kurban Bayramı tatili nedeniyle olumsuz takvim etkisinin de devreye girecek olması, kasım ayı üretim beklentilerini zayıf kılıyor.
* Son çeyrekte ekonominin yüzde 1 büyüyeceğini, 2009 genelinde ise yüzde 5.9 daralacağını tahmin ediyoruz.

Betam: Takvim ve mevsime göre hesapla artış yüzde 2.9
Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi betam tarafından yapılan açıklamada ise sanayi üretimindeki yüzde 6.5 oranındaki artışın takip edilmesi gerektiği vurgulanırken, şöyle denildi: “Bu artışta kriz etkisiyle geçen yıl ekim ayında sanayi üretiminde görülen büyük gerilemenin payı, diğer bir ifadeyle baz etkisi unutulmamalıdır. Takvim ve mevsim etkilerinden arındırılarak tekrar tahmin edildiğinde, Sanayi Üretim Endeksi eylülden ekime aylık bazda yüzde 2.9 artarak 104.9’dan 108 seviyesine yükseldi. Bu artış, sanayide Nisan 2009’da başlayan canlanmadan bu yana görülen en yüksek aylık büyümedir. Ekimde, sanayideki öncü göstergelerden biri olan kapasite kullanım oranında gözlemlenen aylık bazda 2.8 puanlık dikkate değer artışın sanayi üretiminde etkili bir canlanmanın habercisi olabileceğini geçen ay yayınladığımız araştırma notunda belirtmiştik. Bugün açıklanan Sanayi Üretim Endeksi rakamları bu öngörüyü doğruladı. Yarın açıklanacak Kasım İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı rakamları, sanayide ekimde görülen güçlü canlanmanın devam edip etmediğine dair ilk ipucunu vereceğinden önemle takip edilmelidir.”

Ergün: Son çeyrek büyüme pozitif olur
Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün, sanayi üretimindeki artışın, ekonomideki toparlanmayı teyit eder nitelikte olduğunu belirterek, “Sanayi üretim endeksindeki yükseliş, aynı zamanda son çeyrek büyüme rakamlarının da pozitife döneceğinin işaretini veriyor” dedi.
Ergün, “Ekim ayı kapasite kullanım oranlarında eylül ayına göre 1.7 puanlık bir yükseliş olması, ekim ayı içerisinde çalışılan gün sayısının bir önceki aya ve geçen yılın aynı ayına göre normale dönmesi, ekim ayındaki yüksek ihracat performansı ve baz etkisi gibi nedenlerle, ekim ayı sanayi üretim endeksi hem bir önceki aya hem de geçen yılın aynı ayına göre yükseliş göstermiştir” diye konuştu
Bakan Nihat Ergün, “Bu bağlamda, dış talep konusunda gelişmekte olan ülkelere olan ihracatımız büyük önem kazanıyor. Özellikle Orta Doğu, Afrika, Rusya ve Türk Cumhuriyetleri, önümüzdeki dönemde bizim için yeni fırsatlar doğuracak pazarlar olacaktır.”

İSO: Aşırı iyimser havaya yol açmasın
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Tanıl Küçük, “Sanayide artıya geçiş, son çeyrek büyümesini de olumlu etkileyecektir. Ancak, moralleri düzelten bu gelişme, aşırı bir iyimserliğe ve rehavete yol açmamalıdır” dedi. Küçük, yaptığı yazılı açıklamada, ekim ayı sanayi üretim endeksi verilerini değerlendirdi.
İSO Başkanı Küçük, üretimde artıya geçişin beklenenden önce ve oldukça yüksek bir oranda gerçekleşmesinin, şaşırtıcı ancak Türkiye’nin sanayisi ve ekonomisi adına olumlu ve ümit verici bir gelişme olduğunu kaydetti. Sanayi üretiminde, 2008 Ağustosu’nda başlayan ve 14 ay aralıksız devam eden küçülme sürecinin nihayet sona erdiğini dile getiren Küçük, sanayide artıya geçişin, son çeyrek büyümesini de olumlu etkileyeceğini belirtti.
İSO Başkanı Tanıl Küçük, şunları ifade etti: “Sanayi üretimi henüz istikrar kazanmamıştır.  Önümüzdeki mesele, artışın bundan sonraki aylarda da istikrarlı bir şekilde devam etmesini sağlayabilmektir.” 

TİM: En kötü bitti iyileşme başladı
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mehmet Büyükekşi, Türkiye’nin en kötüyü geride bıraktığını ve bir iyileşme yaşandığını belirterek, önümüzdeki dönemde de ihracatın, sanayi üretiminin, istihdamın ve büyümenin artacağını öngördüklerini bildirdi.
Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanı Mehmet Büyükekşi, Sanayi Üretim Endeksi ile TİM’in açıkladığı aylık ihracat arasında doğrudan bir ilişkinin olduğunu belirtti. Ekim ayında ilk defa ihracat artışı sağlandığına dikkati çeken Büyükekşi, bir önceki yılın ekim ayına göre yüzde 4.6 ve bir önceki aya göre yüzde 18.6’lık ihracat artışını, ‘kriz sonrasında bir dönüm noktası’ olarak değerlendirdiklerini hatırlattı. Sanayi üretim artışını sürekli ve istikrarlı kılmanın en önemli unsurunun ve aracının ihracat artışı olduğu bir kez daha ortaya çıktı. Türkiye sanayi üretiminde artışını ve büyümesini yine ihracat artışı ile sağlayacaktır.”

Çağlayan: İhracat artışına paralel
Devlet Bakanı Zafer Çağlayan, sanayi üretimindeki artışın ihracatta sağlanan artışa paralel gerçekleştiğini belirtti.
Bakan Çağlayan, sanayi üretimindeki artışla ilgili şunları ifade etti: “Bu yükselişin işaretleri aslında ekim ayı ihracat rakamlarında da görülüyordu. Üstelik daha önce ara malı ithalatıyla ihracata yönelik üretim gerçekleştirilirken, ekim ayı sanayi üretim endeksinin detaylarında görüldüğü gibi ara malı üretiminin Türkiye’de gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor. Türkiye’de sanayi üretim endeksinde, Eylül 2009’a, Ekim 2008’e ve kriz öncesi Ocak 2008’e göre pozitif bir rakama ulaşılırken, ekim sonu itibarıyla İngiltere’de 2008 Ekim ayına göre yüzde 8.4’lük gerileme, ABD’de yüzde 7.1 oranındaki gerileme ve Japonya’da da yüzde 14 oranındaki gerileme vardır. Geçen yılın eylül ayına göre, en son Eylül 2009 verileri bulunan Almanya’da yüzde 12.8’lik, Fransa’da yüzde 10.4’lük ve Kanada’da yüzde 13.1’lik gerileme gündemdedir.”