Orta Vadeli Program bütçe açığını uçurumun kenarından kurtardı

Orta Vadeli Program bütçe açığını uçurumun kenarından kurtardı
Orta Vadeli Program bütçe açığını uçurumun kenarından kurtardı

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan?ın eylül ayında açıkladığı Orta Vadeli Program?da, hükümetin bu yıl 203 milyar 900 milyon TL gelir hedeflediği açıklanmıştı. FOTOĞRAF: HAMZA ŞAHİN / AA

Bütçe yılın ilk dokuz ayında 40 milyar TL açık verdi. Ancak hükümet Orta Vadeli Program'da 2009 yılı başında 10 milyar TL olarak öngördüğü bütçe açığını 50.3 milyar liraya revize ettiği için 'hedefi tutturamadı' eleştirilerinden kurtuldu
Haber: SONGÜL SELVİ / Arşivi

ANKARA - Bütçe gerçekleşmelerinin imdadına makro ekonomik göstergelerin revize edildiği Orta Vadeli Program yetişti. Eylül ayında bütçe 9 milyar 475 milyon lira açık vererek, son iki yıl içinde en yüksek bütçe açığı veren ay olurken, revize edilen bütçe rakamları sayesinde gelir ve gider hedeflerinin gerçekleşmesinde virajdan dönüldü. Hükümetin Orta Vadeli Program’da 50 milyar 34 milyon lira açık vermesi hedeflenen bütçe, yılın ilk dokuz ayında hedefin yüzde 80’ini şimdiden gerçekleştirerek, 40 milyar 811 milyon lira oldu. Oysa hükümet, geçtiğimiz yıl 2009 yılında 10 milyar 398 milyon TL bütçe açığı vermeyi hedefliyordu.
Maliye Bakanlığı ocak-eylül dönemini içeren bütçe gerçekleşmelerini dün kamuoyuna açıkladı. Muhasebat Genel Müdürlüğü’nde yer alan bütçe gerçekleşmelerinden elde edilen sonuçlara göre Merkezi Yönetim Bütçesi, eylül ayında 9 milyar 475 milyon lira, ocak-eylül dönemini ise 40 milyar 811 milyon lira açık verdi. 

Yüzde 62’si tutturuldu
Hükümetin revize etmediği rakamlara göre sene sonunda 248 milyar 758 milyon 275 bin TL bütçe geliri elde etmeyi hedeflerken, ilk dokuz aylık dilimde bu hedefin yaklaşık yüzde 62’sini tutturarak 156 milyar 358 milyon 86 bin TL olarak gerçekleşti.
Ancak, hükümetin revize ettiği hedefler ile bu yıl 203 milyar 900 milyon TL gelir elde edilmesi bekleniyor. Böylece sene sonunda tutturulması imkânsız olan bütçe gelirleri, değiştirilen makro ekonomik hedefler ile gerçekleşebilecek bir seviyeye çekildi. 

Dolaylı vergiler sağ olsun!
Geçen ayın bütçe gelirleri ise 15 milyar 953 milyon lira olarak gerçekleşirken, bu gelirin 12 milyar 517 milyon lirası vergiden kaynaklandı. Ayrıca doğrudan vergi olarak bilinen gelir ve kazançtan alınan vergi geliri 2 milyar 799 milyon TL olarak gerçekleşirken, kalan yaklaşık 10 milyar liralık kısım ise Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi ve Özel İletişim Vergisi gibi vatandaşın harcamalarından elde edilen dolaylı vergilerden elde edildi. 

‘Diğer gelirler’de artış
Bütçede gelir kalemi içinde yer alan ‘Diğer çeşitli gelirler’ başlığı altındaki gelirdeki artış dikkat çekti. Bu yıl ilk sekiz aylık dönemde 1 milyar 780 milyon TL çeşitli gelir elde edilirken, sadece eylül ayında 1 milyar 108 milyon TL gelir elde edildi. 

Harcamada tam gaz
Hükümetin harcama kaleminde ise bu yıl sonunda 259 milyar 155 milyon 933 TL harcama yapması beklenirken, yılın ilk dokuz aylık diliminde harcama bütçesinin yaklaşık yüzde 76’sını yani 197 milyar 169 milyon 28 bin TL olarak gerçekleşti.
Ancak bu sene sonunda bütçe harcaması 266 milyar 800 milyon TL olarak revize edilmesi ile kamunun daha fazla kemer sıkmasına gerek kalmayacak. 

Sosyal yardım arttı
Ayrıca bütçe giderlerinde en büyük bölümlerinden birini faiz giderleri oluşturdu. Dokuz aylık dönemdeki faiz ödemeleri 45 milyar 512 milyon lira olurken, geçtiğimiz yıla oranla faiz harcamaları yüzde 10.1’lik artış göstermiş oldu.
Personel giderleri, geçen yıla göre yüzde 14.7 oranında artarak, 42 milyar 597 milyon liraya yükseldi. Ayrıca eylül ayında bütçeden sağlık, emeklilik ve sosyal yardım giderleri için geçen yıla göre yüzde 57.1 artışla 41 milyar 255 milyon aktarıldı. 

Faiz dışı hedef raydan çıktı
Türkiye’nin IMF ile anlaşma yaptığı dönemlerde özel önem atfettiği faiz dışı fazlada da açık dikkat çekici boyutta arttı. Bu yılın eylül ayında faiz dışı denge 4 milyar 488 milyon TL açık vererek, bu yılın ilk dokuz aylık diliminde en düşük seviyede performans gerçekleştirdi.
Bu sene başında 2009 yılı için 47 milyar 402 milyon TL faiz dışı fazla verilmesi hedeflenirken, ilk dokuz aylık dilimde 4 milyar 898 milyon TL olarak gerçekleşti. 2008 yılı eylül ayı sonunda ise, 36 milyar 522 milyon lira faiz dışı fazla verilmişti.