Otomotivde rekabet devri

Rekabet Kurumu'ndan yeni tebliğ: Tüketiciler araçlarını yalnız üretici firmanın değil, Sanayi Bakanlığı'nın yetki verdiği herhangi bir servise götürebilecek, tamir sırasında yan sanayi ürünleri kullanılabilecek.
Haber: HANİFE ŞENYÜZ / Arşivi

ANKARA - Rekabet Kurumu, biradan sonra otomotiv sektöründe de rekabeti artıran düzenlemeyi daha uygulamaya koyacak. 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren, otomotiv sektöründe satış noktaları ve araç bakım servislerinde tüketiciye daha çok seçenek sunuyor.
Bu tebliğ yürürlüğe girdiğinde, otomobil satan bayiler birden çok markayı satış salonlarında sergileyebilecek ve satabilecek. Tüketiciler, araçlarını yalnız aracı üreten firmanın yetkili servisinde değil Sanayi Bakanlığı'ndan yetki belgesi alan tamircilere götürebilecek. Yan sanayinin ürettiği yedek parçalar tamirde kullanılabilecek ancak garanti kapsamındaki ürünler için orijinal yedek parça şart.
En büyük ikinci harcama
Rekabet Kurumu'nun 'Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği", otomotiv satış ve servis ağlarıyla ilgili kısıtlamaları tüketici lehine esnetiyor. Tebliğin gerekçesinde, motorlu araçların dağıtımı ve tamirinin tüketiciler nezdinde çok büyük bir öneme sahip olduğu vurgulanarak, "Özellikle bir otomobile sahip olmanın tüketicilerin büyük çoğunluğunun en büyük ikinci harcaması olduğu dikkate alındığında bu önem daha iyi anlaşılmaktadır" denildi.
Tebliğ ile tamir bakım servislerinin daha yaygın olarak verilmesi ve yetki belgesini alan herkesin bu alanda hizmet verebilmesinin önü açılıyor. Ayrıca, bir satış noktasında birden çok ürününün satışına da olanarak sağlanıyor.
Gerekçede, dağıtımın seçici niteliği uyarınca, yetkili satıcıların yetkisiz yeniden satıcılara yapacakları satışların yasaklanabildiğine işaret edilerek, "Dağıtımın münhasır niteliği uyarınca ise, yetkili satıcıların anlaşma bölgelerine yoğunlaşmalarının sağlanması amacıyla anlaşma bölgeleri dışına aktif satış yapmaları yasaklanabilmektedir. Sonuç olarak mevcut sistemde, yetkili satıcının karşılaştığı tek rekabetçi baskı pasif satışlar olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum, marka içi rekabeti artıracak düzenlemeleri gerekli kılmıştır" görüşüne yer verildi.
Satış sonrası rekabet
Satış noktalarında çok markalılığın sağlanması amacıyla da ayrı satış yerlerinde, ayrı bir yönetimle ve ayrı bir yasal varlık halinde olması kaydıyla yetkili satıcının başka marka motorlu araçları da satabilme hakkının bulunmasının zorunlu kılındığı, ancak bunun fiiliyata yansımadığına dikkat çekilerek, bu nedenle, hem çokmarkalı satışların teşvik edilmesi hem de yetkili satıcılar lehine sözleşmeyle sağlanan asgari koruma standartlarının güçlendirilmesine gerek duyulduğu vurgulandı.
Satış sonrası rekabete de vurgu yapılan tebliğ değişikliği gerekçesinde, bağımsız tamircilere yetkili servislerle rekabet etme şansı tanımak için, üreticilerin bağımsız tamircilere motorlu taşıtların bakım-onarımıyla ilgili teknik bilgiyi sağlama zorunluluğu getirildiği, ancak uygulamaya yansımadığı belirtildi. Gerekçede, "Bağımsız tamircilerin teknik bilgiye erişmekte çekingen davranmaları, yedek parça üreticilerinin sağlayıcıların servis ağına ulaşmakta zorluk çekmeleri ve satış sonrası servislerde yeterince rekabetin sağlanamaması bu durumların başında gelmektedir" denildi.
Düzenleme yetersiz kaldı
Mevcut tebliğin beş yılı aşkın uygulamasından elde edilen deneyimlerin, bazı düzenlemelerinin rekabetçi piyasa hedefine ulaşmada yetersiz kaldığını, bazılarının ise uygulama açısından sakıncalar doğurduğunu gösterdiği belirtilerek, bu tespitler ışığında yeni tebliğ ile şu hususlar düzenlendi:

  • Sağlayıcıya dağıtım ve servis ağı oluşturmada esneklik geliyor.
  • Satıcı ve servisin, sağlayıcıya karşı konumu güçlendiriliyor.
  • Yedek parça üreticilerinin rekabete dahil olmaları sağlanıyor.
  • Bağımsız tamircilerin bakım-onarım hizmetlerine ilişkin teknik bilgi, teçhizat ve teşhis cihazlarına erişiminin kolaylaştırılması yoluyla tüketicilere alternatif oluşturmalarının önü açılıyor.