Otoprodüktör serbest piyasayı sevdi

Elektrik piyasasında Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği (DUY) çerçevesinde 1 Ağustos'ta uygulanmaya başlanan dengeleme ve uzlaştırma sistemi, otoprodüktörlerin elektrik üretimini artırmalarını sağladı.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Elektrik piyasasında Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği (DUY) çerçevesinde 1 Ağustos'ta uygulanmaya başlanan dengeleme ve uzlaştırma sistemi, otoprodüktörlerin elektrik üretimini artırmalarını sağladı.
Bazı otoprodüktörlerin (Öncelikle kendi ihtiyacı için enerji üreten, fazlasını diğer sanayi kuruluşlarına satan şirket) düşük fiyata elektrik sattıkları sanayicilerle biten sözleşmelerini yenilemeyip, fiyatın arz ve talebe göre oluştuğu ve daha yüksek belirlendiği spot piyasaya dönük üretime başladıkları öğrenildi. Sözleşmesi yenilenmeyen sanayicilerin yıllık elektrik tüketimlerinin 2.5 milyar kilovat saati bulduğu belirtiliyor.
Otoprodüktörler önceki aylarda, sisteme sattıkları elektriğin fiyatı TETAŞ tarafından tek yanlı ve düşük belirlendiği için sözleşmeleri bulunan şirketler dışında ülke elektrik sistemine elektrik satmaktan kaçınıyordu. Temmuz ayında ortalama 11.02 Ykr. olan toptan elektrik fiyatı, ağustosta 12.84 yeni kuruşa yükseldi.
TEİAŞ Genel Müdürvekili Halil Alış, ilk altı ayda planladıkları elektriğin 1.5 milyar kilovat saatini (kW/h) üretmeyen otoprodüktörlerin ağustostaki üretimlerinin, geçen yılın aynı ayındaki seviyeleri aştığını belirtti. Dengeleme ve uzlaştırma sisteminin ilk ayki uygulama sonuçları bu hafta Enerji Bakanlığı Müsteşarı Sami Demirbilek başkanlığındaki toplantıda değerlendirilecek. Toplantıda, sistemin işleyişine ilişkin sorun ve aksaklıklar ele alınacak.
Alış, geçen ay ilk kez Türkiye'deki bütün elektrik üreticilerinin katılımıyla fiyatın serbest piyasa koşullarına göre belirlendiğini vurgulayarak, "Şu anda elektrikte tamamen maliyet analizli fiyatlar ortaya çıkıyor" dedi. Daha önce fiyatların tek taraflı olarak TETAŞ tarafından belirlenmesi nedeniyle, sözleşme yaptıkları sanayiciler dışında sisteme elektrik vermekten kaçınan serbest üretici ve otoprodüktörlerin üretimlerini artırmaya başladıklarını kaydeden Alış, ağustostosta sistem dengesizlik fiyatının 13 kuruş civarında oluştuğunu söyledi. Alış, geçen ay elektrik tüketiminin yüzde 9.6 arttığını, tüketimin nispeten az olduğu eylül ve ekimdeki fiyatın ağustosun altında kalmasını beklediklerini ifade etti.
Fiyatlar yükseliyor
Otoprodüktörün TETAŞ'a verdiği elektriğin fiyatı ağustostan önce tek taraflı olarak TETAŞ tarafından belirleniyordu. TETAŞ bunun için gündüz saatlerinde 11.12 kuruş, akşam 15.35 kuruş, gece de 6.58 kuruş ödüyordu. Otoprodüktörler bu fiyatları düşük bularak sözleşmeli oldukları sanayiciler dışında, ülke sistemine elektrik vermekten kaçınıyordu.
Ağustosta fiyatın arz ve talebe göre serbestçe belirlenmesiyle elektrik fiyatı gündüz 14.13 kuruş, akşam 13.26 kuruş, gece de 11.13 kuruş oldu. Eylülün ilk dört gününde ise fiyatlar sırasıyla 14.68 kuruş, 14.94 kuruş ve 12.26 kuruş düzeyinde oluştu. Diğer ifadeyle temmuzda ortalama 11.02 kuruş olan toptan elektrik fiyatı ağustosta 12.84 kuruşa çıktı. Ancak bu artış ağustosta otoprodüktörlerin sözleşmelerini yenilemediği sanayiciler dışındaki tüketicilere yansımadı ve maliyet artışını TETAŞ üstlendi. TETAŞ'ın üstlendiği rakamın milyonlarca YTL'yi bulduğu öne sürülüyor.
500 sanayici şaşkın
Ülke elektrik sistemine yüksek fiyatla elektrik satmanın daha kârlı olduğunu gören bazı otoprodüktörlerin, daha önce elektrik sattıkları sanayicilerle sözleşmelerini yenilememe yoluna gittikleri öğrenildi. Otoprodüktörlerin ağustosta 100, eylülde 400 dolayında sanayiciyle sözleşmeyi yenilemediği bildirildi. Sözleşmesi yenilenmeyen sanayicilerin yıllık tüketimleri 2.5 milyar kilovat saat. Bu, otoprodüktörlerin geçen yılki toplam üretimlerinin yaklaşık yüzde 25'ine karşılık geliyor.
Otoprodüktörlerden elektrik alamadıkları için daha yüksek fiyatla TEDAŞ'a başvuran sanayicilerin, buradan olumsuz yanıt aldıkları öğrenildi. Sanayiciler sıkıntılarını Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na iletti. Sanayicilerin başvurusu kurulun gündemine girdi. Diğer taraftan Müsteşar Demirbilek'in başkanlığında bakanlıkta yapılacak toplantılarda da soruna çözüm aranacak.
TEİAŞ Genel Müdürvekili Alış, otoprodüktörlerle sanayiciler arasında elektrik satış sözleşmelerinin bir aylık yapıldığını, dolayısıyla, sözleşme iptali değil ama sözleşmelerin yenilenmemesi durumu yaşandığını ifade etti.
Üretimi artırdılar
Alış, DUY sisteminde spot piyasa fiyatının daha yüksek seyri nedeniyle bazı otoprodüktörlerin sanayiciler yerine spot piyasaya yönelmesinin normal olduğunu, ancak sistem oturdukça üreticiler ile sanayiciler arasında bir yıl ve daha uzun süreli sözleşmelerin gündeme geleceğini tahmin ettiklerini söyledi. Alış, sanayicinin elektriksiz kalmasının söz konusu olmadığını, ancak otoprodüktörlere göre TEDAŞ'tan 0.5 kuruş ile 1 kuruş fazla fiyatla almak zorunda kalacaklarını ifade etti.
Geçen yılın ilk yedi ayında 10 milyar kW/saat elektrik üreten otoprodüktörlerin bu yılın aynı döneminde 9.4 milyar kW/saatte kaldığını ifade eden Alış, ağustostaki üretimlerinin normale döndüğünü, hatta geçen yılın aynı ayının üzerine çıktığını belirtti. Alış, "Otoprodüktörler eskiden sadece sözleşmeli müşterilerine satacak kadar üretiyorlardı, şimdi daha fazla üretiyorlar" dedi.



Akaryakıt cezasına af hazırlığı başladı
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), lisans alma yükümlülüklerini yerine getirmeyen akaryakıt bayileriyle bu bayilere akaryakıt veren dağıtım şirketlerine verdiği 1.7 milyar YTL civarındaki para cezalarının uygulanmaması konusunda çalışma başlatıldı. EPDK'dan ilk cezayı alan akaryakıt bayileri geçen yıl aralıktan beri gruplar halinde AKP milletvekilleri ve Enerji Bakanlığı'na başvurarak, cezaların uygulanmamasını istiyor. Bayiler soruna çözüm beklerken, dağıtım şirketlerine gelen cezalar, çözümü daha da acil hale getirdi.
Ancak, konunun çözümü için yasa değişikliği gerekiyor. Bunun için de ya yasa teklifi ya da TBMM'deki bir yasaya geçici bir madde eklenmesi yoluna gidilecek. AKP milletvekili Mahmut Göksu da Meclis tatile girmeden önce yasa teklifi vererek, EPDK'nın önce uyarıda bulunmasını, buna rağmen durum düzelmezse para cezasına başvurulmasını önerdi. Kurumun verdiği para cezalarının uygulanmamasına ilişkin düzenleme, Göksu'nun yasa teklifine geçici madde eklenerek de yapılabilecek.