Özel bankalar tarımı keşfediyor

Türkiye Bankalar Birliği'nin (TBB) son dört yıla ilişkin açıkladığı verilerde, tarım sektörüne özel bankalar tarafından 2001'de 10 milyon 542 bin YTL kredi kullandırıldığı görülüyor.
Haber: TUGAY SOYKAN / Arşivi

Türkiye Bankalar Birliği'nin (TBB) son dört yıla ilişkin açıkladığı verilerde, tarım sektörüne özel bankalar tarafından 2001'de 10 milyon 542 bin YTL kredi kullandırıldığı görülüyor. 2004'e gelindiğinde ise krediler bu miktarın yaklaşık 10 katı olan 108 milyon 248 bin YTL'ye ulaşıyor. Aynı yıllarda tarıma kredi açan özel bankalar da hızla artıyor. AB'ye üyelik sürecinde Türk tarımında finansman ihtiyacının artması özel bankaları tarım sektörüne yöneltiyor.
3 Ekim 2005'te başlayan Avrupa Birliği (AB) müzakereleriyle birlikte tarım ürünlerine Avrupa kapılarının açılması bekleniyor. Bu nedenle tarım sektörünün yıldızı hiç olmadığı kadar parlıyor. Bu ışığı gören büyük sermayeli şirketler de bir bir tarıma yatırım yapmaya başladılar. Doğal olarak bu şirketlerin kredi talepleri de özel bankaları tarıma çekiyor. İspanya'nın birliğe üye olmasıyla Avrupa ülkelerine senede 7 milyar dolarlık yaş meyve sebze ihracatı yapması bunun en belirgin örneği. Yapılacak müzakereler neticesinde tarım ürünlerine Avrupa kapıları açılırsa, Türkiye'nin tarım üretiminin birçok Avrupa ülkesinden yüksek olması nedeniyle ihracat rakamları görülmemiş boyutlara ulaşacak.
Çiftçinin çoğunun kartı yok
Ancak özel bankaları tarıma kredi vermeye yönelten sebepler, sadece şirket yatırımları ve ihracat beklentileriyle sınırlı değil. Tarım sektörünün baş aktörleri olan çiftçiler yıllarca sadece Ziraat Bankası'ndan kredi aldılar. Çünkü özel bankalar Türkiye'de bireysel ve genelde düzenli gelir elde eden kesime kredi veriyorlardı. Çiftçiler Türkiye'nin yüzde 33'lük bir kısmını oluşturmasına rağmen bankacılık hizmetinin en az götürüldüğü kesimdi. Dolayısıyla bankalar için de çiftçiler ciddi potansiyel oluşturuyor. Bu da çiftçi kesimini özel bankalar için bakir bir bölge haline getiriyor. Bu kişilerin birçoğunun kredi kartı yok. Traktörlerini, tarım ilaçlarını veya gübrelerini alırken kredi ihtiyaçlarını Ziraat Bankası'ndan ya da eski yöntemlerle konu komşudan veya veresiye usulüyle sağlayabiliyorlardı. Bu nedenlerden dolayı da özel bankalar çiftçilere özel ödeme şartları, vadeleri ve imkânları bulunan tarım kredi paketleri hazırladılar. Aynı zamanda çiftçilere özel kredi kartları sunuyorlar. Kimi uzmanlar bunun sebebini kredi kartı verecek işçi ve memur kalmamasına bağlıyor.
Ancak bu kredi kartlarının ödemelerinin hasat dönemlerine denk getirilmesi ve özel faiz oranları uygulanması, çiftçilere çeşitli avantajlar sunuyor. Yakında reklam filmlerinde özel çiftçi kredi kartlarını köy meydanında ya da tarlada birbirine gösteren mutlu köylüleri görürseniz şaşırmayın, çünkü bu kartlar hazır ve nazır müşterilerini bekliyor. Özel bankaların tarım sektörüne yönelik daha birçok hizmeti bulunuyor. Türkiye'de tarıma kredi açan tüm özel bankaların tarım kredilerinden sorumlu üst düzey yetkilileri, neden tarıma desteklerinin arttığını ve kredi imkanlarını anlattılar.



Ziraat Bankası: Özel bankalar daha işin başında
Kuruluş amacı tarıma kredi sağlamak olan Ziraat Bankası Tarım Kredileri Dairesi yetkilileri, son günlerde özel bankaların tarıma sağladığı desteklerin 10 kat artmasına rağmen miktar bazında kendileriyle boy ölçüşemeyeceğini dile getiriyor. Ziraat Bankası yetkililerinin özel bankaların verdiği tarım kredileriyle ilgili düşünceleri şöyle: "Bu bankaların kullandırdıkları kredilerin toplamı Ziraat'ın bir yılda verdiği tarım kredilerinin beşte biri değil. Özel bankalar Türkiye'de bireysel ve genelde düzenli gelir elde eden kesime kredi veriyorlardı. Oysa çiftçiler Türkiye'nin yüzde 33'lük bir kısmını oluşturmasına rağmen bankacılık hizmetinin en az götürüldüğü kesim. Dolayısıyla bankalar için çiftçi ciddi potansiyel. Onlar da böyle görüyorlar ki tarıma yöneldiler."


Anadolubank ihracata yönelik tarıma finansman sağlıyor
Anadolubank'ın temelde ihracata yönelik tarıma aktif olarak finansman sağladığını dile getiren Kurumsal Pazarlama Bölüm Müdür Yardımcısı Hakan Atitürk tarım ihracatını geniş yelpaze içinde değerlendirdiklerini ve bunun içine yaş sebze-meyve, fındık, kuru bakliyat gibi geleneksel tarımsal ürünlere finansmanda bulunduklarını belirterek şunları söylüyor: "2004 itibarıyla aktifimizin yüzde 45'i ticaret finansmanı üzerinde yapılanıyor. Cari yılda bu payı yüzde 50'nin üzerine taşımayı hedefliyoruz. Toplam ihracatın sektörel dağılımındaki tüm sektörler ilgi alanımızda. Ancak tarımdaki temel sorun bilimsel tarım anlayışının gelişmemiş olması. Bu yüzden rekabetçi verim alınamıyor. Müzakerelerin başladığı bugünlerde, tarım ve hayvancılıkta modern anlayışın devreye girmesi kaçınılmaz. Tasarrufların verimli alanlara kaydırılmasını sağlayacak her gelişme, bankaların ilgi alanına giriyor. Anadolubank'ın tarım ürünleri ihracatına kredileri artarak sürecek."


'Zirai ve traktör kredilerinde 10 bin çiftçiye ulaştık'
1953 yılındaki kuruluşundan beri tarım sektörü ile çalışan Şekerbank'ın İşletme Bankacılığı Krediler Birim Müdürü Şükrü Taçalan, Şekerbank'ın zirai kredilerin içindeki payının yüzde 20'ye yakın olduğunu belirtiyor.
Taçalan, "Tarım sektörünün modernizasyonu, sektöre yönelik hizmetin hızlanmasını sağlıyor. Sağlıklı bir kredilendirme politikasıyla bu pazardan hem tarım kesimi hem de bankaların en üst düzeyde faydalanması gerekiyor. Gerek zirai kredilerde, gerekse traktör kredilerinde yaklaşık 10 bin kişiye ulaşan, oldukça önemli bir zirai kredi portföyümüz var. Bankamızın, zirai ve küçük işletme kredilerinde dünyanın en önde gelen bankalarından biri olan Rabobank ile birlikteliği ise, stratejik hedef olarak tarım ve gıda sektörüne daha da fazla ağırlık verilmesini sağlıyor" diyor. Şekerbank'ın tarım kredileri şöyle: 36 aya kadar vadeli traktör kredileri, tohum, gübre, fide, zirai ilaç, sulama, zirai alet, yem gibi her türlü tarımsal girdinin finansmanı.


İş Bankası traktör kredisi veriyor
Tarım sektörünün genel ekonomideki öneminin artması ve sektörün yeni teknolojiler sayesinde verimli ve yatırım harcamalarını geri ödeyebilecek seviyeye gelmesiyle İş Bankası'nın gelen kredi talebine cevap vermeye başladığını dile getiren İş Bankası Kurumsal Pazarlama Müdürü Aydın Süha Önder, "İş Bankası genel olarak reel sektörü desteklemekte. Ancak enflasyondaki düşüş ve ekonomide yaşanan olumlu hava ile birlikte Ziraat Bankası ile ilgili yeni düzenlemeler, özel sektör bankalarını da tarıma yöneltmeye başladı" diyor. Önder, "İş Bankası olarak, tarım sektörünün gelişmesini ve ülke ekonomisinde daha etkin hale getirilmesini desteklemek yönündeki çalışmalarımız artarak devam edecek" diye konuştu. Tarım sektörüne yönelik çalışmaları 2004 başında 'traktör kredisi' ile başlayan İş Bankası'nın Ziraat Odaları Birliği ile yapılan işbirliği çerçevesinde traktör kredisi uygulaması devam ediyor. Bu kredi, çiftçilere traktörün anahtar teslim bedelinin yüzde 75'ini geçmeyecek şekilde azami 60 bin YTL'ye kadar kullandırılıyor.


Denizbank'tan 'Üretici Kart'
Kuruluş amacı Türkiye'deki tarım sektörünü desteklemek olan Ziraat Bankası'nı bir kenara koyduğumuzda, bankalar içerisinde tarım sektörüne ciddi bir biçimde yönelen özel sermayeli bankaların başında Denizbank'ın olduğunu görülüyor. Denizbank, 2004'te 50 milyon 673 bin YTL ile tarıma en fazla kredi veren özel banka konumunda. Denizbank Tarımsal Bankacılık Bölüm Müdürü Tuncay Arısoy, bunun nedenini söyle açıklıyor: "Tarım sektörü şimdiye kadar bankaların elini atmadığı bir alan, bu nedenle de işlenmeye oldukça müsait. Ayrıca bu sektör son dönemde yoğun şekilde sermaye çekiyor. Bu nedenle de bankalar için bir çekim merkezi oluşturuyor. Denizbank da bu sektör içersinde yer alma çabasında. Bunun ilk işaretini 2002'de Tarişbank'ı alarak göstermiştik. Şimdi bu misyonumuzu iyice pekiştirmek istiyoruz. Bu nedenle kredilerimizi artırma ve çeşitlendirme yoluna gidiyoruz. Tarımsal bankacılık hizmetlerimiz çiftçilerin yanı sıra tarım sektöründe faaliyet gösteren ana firma ve işyerlerini de kapsıyor."
Denizbank'ın kullandırdığı krediler kısa vadeli, uzun vadeli ve işletme kredileri olarak üçe ayrılıyor. Bitkisel ve ağaca dayalı ürünler, süt hayvancılığı ve sera kredileri 12-18 aya kadar vadeliyken 48 aya kadar vadeli traktör ve tarımsal ekipman, sera yapım kredileri, hayvancılık yatırım kredisi, meyve tesis kredisi ve arazi alım kredisi de kullandırılıyor. 'Üretici Kart' uygulaması da çiftçilere özel bir kredi kartı. Üretici Kart, kredi kartına benzemekle birlikte kredi kartından ayrılan bazı özellikleri var. Bunlardan en önemlisi Üretici Kart'ın yılda bir kez ödemeli olması. Bu ödeme vadesi de tamamen çiftçinin hasadına göre belirleniyor.


Finansbank da atağa kalktı
Finansbank da tarım konusunda atağa kalkmış durumda. Banka, 'Tarım Destek Paketi'ni Ocak 2005'ten itibaren çiftçilere ve işletme sahiplerinin kullanımına sunmuş.
Tarım sigortasının yürürlüğe girme sebeplerini, AB üyeliği ile tarım sektörünün önem kazanması, devletin tarım desteklerini artırması ve teknolojik gelişmelerle verimliliğin yükselmesi olarak sıralayan Finansbank İşletme Bankacılığı Pazarlama Grup Yöneticisi Atilla Yavaşal, şunları söylüyor: "Üreticilerin finansal sorunlarına uygun çözüm bulamamaları KOBİ'lere hizmet veren Finansbank İşletme Bankacılığı olarak bizim için sektörü cazip hale getiriyor. Amacımız tarımda teknoloji kullanımının artırılmasına destek vermek. Yıl sonuna doğru çıkarmayı planladığımız modern hayvancılık desteği alanında da araştırmalarımız sürüyor. Devlet yardımlarına ek olarak 'Tarım Destek Paketi'ni çıkardı. Başlıca üç ana alanda geniş bir ürün ve hizmet yelpazesi ile çiftçilere destek olmaya çalışıyoruz. Tarım Destek Paketi kapsamında organik tarım ve sera modernizasyon kredisi, tarım makinesi kredisi ve mahsul kredisi hizmetleri sunuyoruz."


Üç yılda 12 bin üreticiye kredi
Geçmiş yıllarda tarım sektörünün öneminin özel bankalarca bilinmesine rağmen, sektördeki yetersiz arz ve talep nedeniyle ürün çeşitliliği konusunda bankacılıkta eksiklik yaşandığını, ancak günümüzde birçok özel bankanın tarıma yönelik paketler geliştirdiğini belirten Garanti Bankası KOBİ Pazarlama Birimi Koordinatörü Erhan Adalı, Garanti Bankası'nın tarım sektörüne yönelik kredileryle ilgili şunları söylüyor: "Son 15 yıla baktığımızda tarıma dayalı sanayi işletmeleri, tüccar firma ve işletmelerle sürdürdüğümüz çalışmalarımıza, 2003'ten bu yana doğrudan üreticileri kredilendirdiğimiz 'Temlikli Zirai Krediler' ve traktör kredilerini ekliyoruz. 2003'ten bu yana yaklaşık 12 bin üreticiye 25 milyon YTL kredi sağladık. Temlikli Zirai Kredi modeli uygulaması işe şöyle: Ana firmaların sözleşmeli olarak üretim gerçekleştirdikleri üreticilere üretim öncesinde ve/veya esnasında gerçekleştirdikleri avans ödemeleri ya da ön ödemelerin banka tarafından finanse edilmesini içeriyor.
Söz konusu krediden yararlanacak üreticilerin, sözleşmeli üretim gerçekleştirmeleri önkoşul sayılıyor. Temlikli Zirai Kredi modelinin yanı sıra, üreticinin çeşitli teminatlar karşılığında doğrudan kredilendirilmesine yönelik bir yapı oluşturulması konusunda da Garanti Bankası'nın çalışmaları sürüyor." Ayrıca banka, yeni ürünleri 'Sera Kredisi' uygulamasıyla da hizmet vermeye hazırlanıyor.


'Rekabet için tarımı destekliyoruz'
Çiftçilere finansman sağlayan özel ve kamu bankalarının kullandırdıkları kredilerin, toplam kredilerin yüzde 4.6'sını oluşturduğunu ve bu oranın tarım sektörü için oldukça düşük olduğu belirten Akbank Şirket Bankacılığı Pazarlama Müdürü Gökhan Ertürk, "Kamu finansmanının da ihtiyacı karşılamaktan uzak olması sebebiyle üretim faaliyetlerinin sürdürülebilmesi ve dünyadaki üreticilerle rekabet edebilecek standartların yakalanabilmesi için sektörü uygun koşul ve vadelerdeki tarımsal kredilerle destekliyoruz. Dolayısıyla uygun koşul ve vadelerde sağlanan, bölgesel yapı ve ürün özelliklerine göre belirlenen kredilerimizle sektörün yanında olmaya çalışıyoruz" diyor.
Akbank'ın 2004 yılında hazırladığı Çiftçi Destek Paketi'nden Çiftçilik, Besicilik ve Sığır Yetiştiriciliği Belgesi'ne sahip çiftçi, besici ve seracılar yararlanabiliyor. Bu pakette tarım kredisi, fatura ödemeleri, dolu sigortası ve hayat sigortası gibi hizmetler bulunuyor. Bu kredilerin vadesi ve türleri belirlenirken çiftçilerin ödeme şartları göz önünde bulundurularak, spot ve vade sonunda anapara ve faiz tahsilatı yapılıyor.