Petrol fiyatındaki düşüş ekonomiye yarayacak

Varili 60 dolarların altına gerileyen petrol fiyatlarındaki düşüş sürerken, fiyatlardaki azalma, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını indirecek, cari işlemler açığını azaltacak.

LONDRA/ANKARA - Varili 60 dolarların altına gerileyen petrol fiyatlarındaki düşüş sürerken, fiyatlardaki azalma, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını indirecek, cari işlemler açığını azaltacak. Edinilen bilgiye göre, petrol fiyatlarındaki ortalama 10 dolarlık bir düşüş, Türkiye'nin toplam enerji ithalatını 4.2 milyar dolar, cari açığı da 3.5 milyar dolar azaltacak.
Ham petrolün ortalama varil fiyatının 74-75 dolar düzeylerinden, 60 doların altına gerilemesi, 2005 yılında 8.6 milyar dolar tutarında ham petrol ithal eden Türkiye'nin ithal petrol faturasında yarıya yakın azalma sağlayacak. Petrol fiyatlarındaki düşüş, 21 milyar dolara ulaşan cari açığında da yaklaşık 3.5 milyar dolarlık bir azalma imkânı sağlayacak. Ham petrol fiyatlarındaki düşüş, enflasyonu da indirici yönde bir etkide bulunacak.
Bu arada, uluslararası yatırım bankası Morgan Stanley'in hesaplamalarına göre, Türkiye'nin cari işlemler açığının artmasında yüzde 70'den fazla olumsuz etkiye sahip olan toplam enerji ithalatı (ham petrol, petrol ürünleri, doğal gaz, kömür vb.), petrol fiyatlarındaki düşüş çerçevesinde gerileyecek. Bu yılki toplam enerji ithalatı ise 28.3 milyar dolar bekleniyor.
Morgan Stanley'in hesabına göre, petrol fiyatlarında ortalama 10 dolarlık bir düşüş, bu yıl gayri safi yurtiçi hasıla temelinde (GSYH) yüzde 7.4 olarak tahmin edilen cari işlemler açığının, yüzde 3.7'ye gerilemesine katkıda bulunacak.
Faturası yüksek
Geçen yıl başında 40 dolar olarak tahmin edilen petrol fiyatları, 2005'i ortalama fiyatlarla 52 dolarla tamamladı, bu artış, Türkiye ekonomisinde 7-8 milyar dolara varan bir ek yük yarattı. Bu yılın ocak-haziran dönemleri itibarıyla petrol ithalatının getirdiği ek yük ise 4.4 milyar dolara ulaştı.
Türkiye'de 2005 yılı ham petrol ithalatı yüzde 5.5 artarak 23.5 milyon ton olarak gerçekleşmişti. 2005 yılında 8.6 milyar dolar tutarında ham petrol ithal eden Türkiye'nin ödediği fatura, 2004 yılına göre yüzde 41.9 arttı.
Ayrıca bu yılki ortalama petrol varil fiyatının 64 dolar düzeylerinde olacağı tahmin edilirken, 50-55 dolar düzeyinin altına inmesi ise pek mümkün görünmüyor.
Petrol fiyatlarında, yılın başından itibaren hızlı artışlar oldu ve ham petrol fiyatları varil başına 78 dolara kadar tırmandı. Uluslararası ham petrol fiyatının ekonomik olmaktan çok siyasi nedenlerle arttığına dikkati çeken uzmanlar, İran, Nijerya, Venezüella ve Ortadoğu'daki gelişmelere bağlı petrol fiyatlarında varil başına 15-20 dolarlık 'siyasi belirsizlik' maliyeti bulunduğunu, bunun ortadan kalkması halinde, petrolün varil fiyatının 60 doların biraz altında kalabileceğini vurguluyor.
Ham petrolün varil fiyatlarında düşüşün önündeki engeller olarak ise, "Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü OPEC'in fiyatlardaki gerilemeye karşı direnç göstermesi, Çin'in ve Hindistan'ın hızlı büyümesi nedeniyle artan petrol talebi ile ABD ve Japonya ile Almanya'nın aşırı petrol stoklaması" olarak sıralanıyor.