Piyasadaki dalgaya telaşlı müdahale

Piyasalarda önceki gün yine hızlanan dalgalanmaya hükümetten
'telaşlı' müdahale geldi. Hükümet, "Asla geri adım yok" diye bir yıl önce ilan ederek 1 Ocak'ta uygulamaya koyduğu finansal araçlardaki adil ve eşit vergilemeyi bozma kararı aldı.

ANKARA - Piyasalarda önceki gün yine hızlanan dalgalanmaya hükümetten
'telaşlı' müdahale geldi. Hükümet, "Asla geri adım yok" diye bir yıl önce ilan ederek 1 Ocak'ta uygulamaya koyduğu finansal araçlardaki adil ve eşit vergilemeyi bozma kararı aldı.
Yüzde 15'te eşitlenen vergi, yabancıların Türkiye'de elde ettikleri gelirler için sıfıra indirildi. Yerli borsa oyuncularına ve kamu kâğıtlarına beş puanlık indirim geldi. Mevduat ve repo gelirleri üzerinden alınan vergiler ise yüzde 15 olarak korundu. Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın günler öncesinden ekonomi muhabirleriyle kahvaltılı basın toplantısında bir araya gelmesi ve toplantıya Devlet Bakanı Ali Babacan'ın da katılması planlanmıştı. Önceki gün Maliye'ye ait Yuvaköy'deki 'Dallas' olarak adlandırılan dinlenme tesislerinde yapılacak toplantının saati gece yarısı Maliye Bakanlığı'nca saat 9.00 olarak ilan edildi.
Toplantıya, Hazine Müsteşarı Halil Çanakcı, Maliye Müsteşarı Hasan Basri Aktan, Gelir İdaresi Başkanvekili Osman Arıoğlu ile diğer bürokratlar da katıldı.
Unakıtan, önceki gün borsadaki hızlı düşüş ve dövizdeki yükselişe paralel olarak bu kararda yapılan değişiklikleri, Meclis tatile girmeden önce çıkarılacağını belirtti ve dokuz maddelik revizyon paketini şöyle açıkladı:
YABANCIYA STOPAJ SIFIR: Yurtdışında yerleşik yatırımcıların vergilemesinde, AB uygulamaları çerçevesinde 'mukimlik' ilkesi esas alınmaya başlanacak. Buna göre, yurtdışı yerleşiklerin finansal araçlardan Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlara uygulanacak stopaj oranı sıfıra indirilecek. Artık yabancı yatırımcılardan stopaj kesilmeyecek ve beyanname alınmayacak.
AVROBOND YİNE KAPSAM DIŞI: Stopaj sisteminin dışında olan Avrobandlarla ilgili uygulamaya aynen devam edilecek. Ayrıca, yurtdışına yerleşik yatırımcı bakımından Avrobondun yurtiçinde yerleşik yatırımlara satılmasından sağlanan kazanç için beyanname verilmeyecek.
BORSA VE KAMU KÂĞITLARINA İNDİRİM: Yurtiçinde yerleşik yatırımcılara da borsa ve kamu kâğıtları kazançları için beş puan indirime gidilmesi kararlaştırıldı. DİBS'lerden (devlet iç borçlanma senetleri), özel sektör tarafından ihraç edilen senetlerle hisse senedi alım satımından elde edilen kazançlardan alınan stopaj yüzde 10'a indirilecek. Bu düzenleme yasayla Bakanlar Kurulu'na verilecek yetkiyle yapılacak.
YATIRIM FONLARI: Vergileme sistemi değiştiriliyor. Fon ve ortaklık bünyesinde vergileme yerine yatırımcılar tarafından yüzde 10 stopaj ödenecek.
FON KATILIM BELGELERİ: Portföyünün en az yüzde 51'i İMKB'de işlem gören hisse senetlerinden oluşan fonların katılma belgelerinde bir yıldan fazla süreyle elde tutulanlar için herhangi bir stopaj yapılmayacak.
MEVDUAT VE REPO: Stopaj yüzde 15 olarak devam edecek.
2006 ÖNCESİ İHRAÇ: Ocak 2006 öncesi ihraç edilen DİBS'te eski sistem sürecek. Yani DİBS'e sıfır stopaj uygulanacak.
YENİ UYGULAMA: Ocak 2006 sonrası ihraç edilenlerle bu tarihten sonra iktisap edilen diğer menkul kıymetler için yeni vergi, yasanın yayımı sonrası sağlanan kazanca uygulanacak.
VADELİ İŞLEM-OPSİYON SÖZLEŞMESİ: Gerçek kişi dışından vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesinden sağlanan, 2006 yılında stopaj dışı tutulacak kazançlar için istisna sürekli kılınıyor. Yapısal reformları gerçekleştirmeyi sürdüreceklerinin altını çizen Unakıtan, "Kazanımların korunması ve istikrarlı tablonun sürmesi için her tedbiri almaya kararlıyız" dedi. Unakıtan, yüzde 6.5 faiz dışı fazlayı tutturacaklarını, sosyal güvenlik açığının gayrisafi milli hasılaya oranının da yüzde 4.5'i aşmayacağını vurguladı. Unakıtan, kısa vadeli sapmalar görülse de 2007 ve 2008 yıllarında yüzde 4 olan enflasyon hedefine ulaşılmasına ilişkin ne gerekiyorsa yapılacağının Merkez Bankası'nca ilan edildiğini, hükümetin de Merkez Bankası'na sağladığı desteği sürdüreceğini söyledi.
DB'den 1 milyar dolar
Devlet Bakanı Ali Babacan da, Dünya Bankası ile 2004'ün ortalarında başlayan 3. Program Amaçlı Mali ve Kamu Sektörü Yapısal Uyum Reformu'nun dün gece (önceki gece) itibarıyla tamamlandığını, buna pakete ilişkin 500 milyon dolarlık ikinci ve son kredi diliminin ise bugün (dün) kullanıma açıldığını açıkladı. Babacan, yine Dünya Bankası ile yürütülmekte olan Kamu Sektörünün Kalkınma Politikası isimli yeni yapısal reform paketine başladıklarını, bu çerçevede de, 500 milyon dolar ilk kredi diliminin temmuzda serbest bırakılmasını beklediklerini söyledi. Babacan, Türkiye'de pek çok mikro reform gerektiğini, işgücü piyasalarıyla ilgili paket üzerinde çalıştıklarını da sözlerine ekledi.
'Ekonomi bunu icap ettiriyor'
Maliye Bakanı Unakıtan, stopaj düzenlemesinin gelir hedeflerinde sıkıntı yaratmayacağını, zarar edenden vergi almalarının zaten söz konusu olamayacağını vurgularken, bu düzenlemeden ekonominin artı olarak istifade edeceğini söyledi.
Stopaj kararının geri adım olup olmadığı sorusuna ise Unakıtan, "Ekonomi böyle bir şey icap ettirirken, 'biz yapmayacağız' demenin alemi yok. Gereken tedbirleri alıyoruz. Sermayenin kolay giriş-çıkışını her memleket sağlarken bizim bu adımı atmamızın yadırganmaması icap ediyor. Herkes gider Mersin'e biz gideriz tersine olmaz. Global ekonominin gereğini yerine getiriyoruz."
Devlet kağıtlarındaki indirimin, bankaları kamu kağıdına yöneltme amacı taşımadığını belirten Unakıtan, "Bizim borç almada öyle bir sıkıntımız yok. Bizim, 'paranızı (mevduattan) alın, devlete verin" diye bir düşüncemiz" diye konuştu. "Yerli borsa oyuncularına, 'Ben yapacağımı bilirim' sözlerine işaret yapacağınız vergi indirimi miydi?" sorusu üzerine de Unakıtan, "Yapacağımı bilirim dediğimi yaptım manasında değil. Beni izlemeye devam edin. Bu, rant ekonomisine teşvik verdik demek de değil" dedi. Babacan ise, "Her uygulamada olduğu gibi kağıt üzerinde, teorik çalışmalar ayrı, uygulama sonrası karşı karşıya kalınan durum farklı. Altı ay az bir süreç değil. İyi bir test süreci geçirmiş olduk" ifadesini kullandı.
Asla geri adım atılmayacaktı
Unakıtan ve Babacan, IMF'ye taahhütler çerçevesinde, bir yıl önce Meclis'te, hisse senedi, kamu kağıdı, mevduat faizi, repo gibi finansal
araçlardaki farklı vergi oranlarının Ocak 2006'dan itibaren yüzde 15'te eşitleneceğini, asla geri adım atılmayacağını, bu kararla vergide eşitlik sağlanacağını açıklamıştı. Piyasalardaki dalgalanma sonrası yaptığı açıklamada da Unakıtan, borsada yerli oyuncuların yabancıların kafasını karıştırdığını belirterek, "Onlara yapacağımı bilirim" demişti.
Meclis'te jet muamele
Maliye ve Hazine tarafından hazırlanan yasa taslağı, basın toplantısının ardından AKP'li vekillerin teklifi olarak Meclis'e sunuldu. Unakıtan, muhalefetin desteği için Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerine brifing verirken, teklifin akşam yeniden toplanacak komisyonda görüşülmesi kararlaştırıldı. Unakıtan, IMF'den görüş alınıp alınmadığının sorulması üzerine, düzenlemeleri Hazine ve Maliye olarak önceki akşam hazırladıklarını, görüş almadıklarını, IMF ile sorun yaşanacağını düşünmediğini belirtti. CHP'li Akif Hamzaçebi ise önlemlerin krizi gidermeye yetmeyeceğini savundu.
Unakıtan'ın Zapsu dosyasına tepkisi: Ben sumeni gösteririm
Kemal Unakıtan, "BM'nin terörü finanse eden kişiler listesindeki Yasin Elkadı ile Başbakan Danışmanı Cüneyd Zapsu arasındaki para trafiğine ilişkin Maliye raporunu sizin sumenaltı ettiğiniz iddiası var" sözleri üzerine, o konuda Mali Suçları Araştırma Kurumu'nca (MASAK) yürütülen inceleme bulunduğuna işaret ederek şu tepkiyi verdi: "Gerekli raporlar hazırlanmıştır. Öyle sumenaltı yapılmaz. Bunlar gayet çirkin şeyler. Gelsinler benim sumeni bir göstereyim bakayım, bir de altına baksınlar var mı öyle şey, yok. Öyle şey olur mu canım, sumenaltı edilmiş de... Rapor, zamanında hazırlanmıştır ve Cumhuriyet Savcılığı'na da intikal ettirildi."
Bu arada, İstanbul'da Anadolu Ajansı'nın sorularını yanıtlayan Zapsu da, 'Yasin Elkadı ile arasındaki para trafiği'ne ilişkin iddialarla ilgili şunları söyledi: "Yasin Elkadı'yı tabii ki tanıyorum. Hata ediyorsunuz, çok bayat haber. Araştırması yapılmış ve bitirilmiş bir konudur. Gizli saklı değil. Dokunulmazlığım olmadığına göre herhalde bir şey çıkmamıştır. Bunun dışında zaten özel konudur... PKK, CIA, Mossad v.s. idim, şimdi El Kaide oldum. İyidir. Sumenaltı diyen arkadaş, yaptırsın araştırmayı, gereken de yapılır herhalde" dedi. MASAK Başkanvekili Genç Osman Yaraşlı da, savcılığa gönderilen dosyada, karapara aklanma tespitinin yer almadığını, konuyu savcılığın değerlendireceğini söyledi. Unakıtan, TMSF Başkanı Ahmet Ertürk'ün Cem Uzan'ın uzlaşma başvurusunu değerlendirmek için Maliye'den yasa değişikliği talep ettikleri sözleri üzerine kendilerine resmi olarak ulaşmış bir şey olmadığını söylemekle yetindi.
Unakıtan, Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Toprak Mahsuleri Ofisi (TMO) incelemesinde mısır ithalatının soruşturulması istemiyle ilgili soruya ise şu yanıtı verdi: "Mısır deyince aklınıza hemen bizi getiriyorsunuz. Bunlar çok yanlış, objektif olmayan değerlendirmelerdir. Ofisle ilgili konu, ofisin alımları, politikalarıyla ilgili."