Prim borçlarına yine af

Sosyal Sigortalar Kurumu'nun (SSK) 4.6 milyar YTL, Bağ-Kur'un da 16.7 milyar YTL'yi bulan prim alacaklarına getirilecek ödeme kolaylığının detayları nihayet belirlendi.

ANKARA - Sosyal Sigortalar Kurumu'nun (SSK) 4.6 milyar YTL, Bağ-Kur'un da 16.7 milyar YTL'yi bulan prim alacaklarına getirilecek ödeme kolaylığının detayları nihayet belirlendi.
Hükümetin Uluslararası Para Fonu'yla (IMF) mutabakatıyla hazırlanan yasa tasarısı taslağı Bakanlar Kurulu'nda imzaya açıldı. Yasa çıktıktan sonra iki ay içinde başvuran borçlular, borçlarını 36 aya kadar taksitlendirerek ödeme kolaylığından yararlanabilecek. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Murat Başesgioğlu, yeniden yapılandırmaya tabi tutulacak SSK ve Bağ-Kur alacaklarının 2005 Mart ayı itibarıyla 21.3 milyar YTL'ye ulaştığını açıkladı. Sosyal güvenlik kurumlarının alacaklarının esasen, ödemelerini düzenli yapan işçi ve işverenler ile üyelerin alacağı olduğunu, bu nedenle siyasilerin bu konuda dikkatli olması gerektiğini ifade eden Bakan Başesgioğlu, bugüne kadar prim borçlarına 16 kez af getirildiğini ama bu defa yapılanın af değil, ödeme kolaylığı olduğunu savundu.
Yapılandırma nasıl?
Murat Başesgioğlu'nun verdiği bilgiye göre, SSK'nın yeniden yapılandırma kapsamındaki alacakları 1 milyon 446 bin 735 dosyada toplanıyor. Toplam borçların yüzde 59.3'lük bölümü, 50 bin YTL ve altında borcu bulunan 1 milyon 440 bin 476 kişiye ait, kalanı ise 50 bin YTL üzerinde borcu bulunan 6 bin 259 şirkete ait bulunuyor. Bağ-Kur'daki borçluların 1 milyon 400 bini ise 5 yıl ve daha uzun süredir primlerini ödemeyenlerden oluşuyor.
Bağ-Kur'da tüm borçlar, SSK'da ise borç aslı 50 bin YTL ve altında olanlar için; borç asıllarına 1998 yılı sonuna kadar gecikme cezası, 1999 yılından başvuru tarihine kadar ise üretici fiyat endeksi (ÜFE) oranı uygulanarak, ödenecek borç miktarı belirlenecek. SSK'da borç aslı 50 bin YTL'nin üzerinde olanlar için, Maliye Bakanlığı'nın mükelleflerin ödeme kabiliyetini belirlemede kullandığı likidite rasyosu esas alınarak, borçlunun ödeme gücüne göre yüzde 10 ile 30 arasında indirim yapılacak.
Ödeme nasıl olacak?
Başvuran borçlunun taksit sayısı, borcun ağırlıkla hangi yılda yoğunlaştığına bağlı olarak belirlenecek ve en fazla 36 ayda tamamlanacak şekilde belirlenecek.
Taksit sayısı 12 ay olanlar yıllık yüzde 5, 12-24 ay arasındakiler yüzde 6, 24 ayı aşanlar da yüzde 7 oranında faiz ödeyecek. Yeniden yapılandırma başvuruları, yasanın yürürlüğe girdiği tarihi izleyen ay başından itibaren iki ay içinde yapılacak. Bu süre, SSK ve Bağ-Kur Yönetim Kurullarınca bir ay daha uzatılabilecek.
Taksitlendirilmiş borcunu bir yıl içinde üç defa aksatan mükellefler veya kendisine tanınan taksitlendirme süresi içinde tahakkuk edecek güncel borcunu bir yılda iki defa aksatanlar, ödeme kolaylığından yararlanamayacaklar. Ancak, taksitini yılda iki kez veya güncel borcunu bir kez aksatan mükellefler, Hazine'nin aylık borçlanma faizlerine 1 puan ilave edilerek bileşik bazda gecikme faizi ödeyerek ödeme kolaylığından yararlanmaya devam edebilecek.
Kimler yararlanacak?
31 Mart 2005 tarihine kadar tahakkuk ettiği halde ödenmemiş Bağ-Kur primi ve sosyal güvenlik destek primi borçları ile özel sektör işverenlerinin SSK primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ve idari para cezası borçları ödeme kolaylığından yararlanabilecek. Ayrıca, SSK kapsamında 31 Mart 2005 tarihi ve öncesinde biten özel bina inşaatı ve ihale konusu işlerden doğan fark işçilik borçları da düzenlemeden yararlanacak. Düzenlemeye göre beş yıl ve daha uzun süredir prim borcu bulunan Bağ-Kurluların sigortalılık durumları, kendilerine tebliğ edilecek süre içinde borçlarını ödemedikleri takdirde durdurulacak.
Prim borcunun ait olduğu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyecek ve bu sürelere ilişkin borçlara takibat yapılmayacak. Ancak, bu kişiler sonra, bulundukları basamağın başvuru tarihindeki değeri üzerinden hesaplanacak tutarı ödedikleri takdirde, bu süreyi sigortalılık süresine ekleyebilecekler.
Yeni tedbirler gelecek
SSK ve Bağ-Kur'da yeniden prim borcu birikmesini önlemek amacıyla şu tedbirler uygulanacak:

  • SSK denetiminde, kayıt dışının yoğun olduğu sektörlere öncelik verilecek.
  • Halen ilk ayda yüzde 10 olan gecikme zammı, üç aylık sürede her ay için yüzde 3 olacak.
  • Prim borçlarını ödemeyen veya yeniden yapılandırma için başvurmayanlar üretim, yatırım, ihracat gibi faaliyetlere sağlanan devlet yardımları ile teşvik ve desteklerden yararlanamayacaklar.
  • Kamu denetim elemanları, kendi mevzuatları gereğince yapacakları denetimlerde, ilgililerin Bağ-Kur'a kayıtlı olup olmadığını da inceleyecekler.
    Örnek hesaplama
    SSK: 2001 yılı Ocak ayında 100 YTL olan borç, mevcut mevzuata göre 2005 Temmuz'unda 503 YTL olmasına karşın, yeniden yapılandırıldığında 318 YTL'ye düşecek.
    Bağ-Kur: Tescil tarihi 1 Ekim 1972 ve sigortalılık süresi 32 yıl 5 ay olan bir sigortalının mevcut uygulamaya göre 19 bin 329 YTL olan borcu, yeniden yapılandırma ile 14 bin 701 YTL'ye düşecek. Tescil tarihi 1 Ekim 2000 ve sigortalılık süresi 4 yıl 5 ay olan bir sigortalının mevcut uygulamaya göre 10 bin 861 YTL olan borcu, 7 bin 429 YTL'ye düşecek.