Rahmi Koç üzgün: Sakıp beyin önemi anlaşıldı

Koç Holding Şeref Başkanı Rahmi Koç, iki konuda üzgün: "Sakıp Sabancı'nın vefatıyla Sabancı Holding'de belirsizlik oluştu. Sakıp beyin güçlü bir zamk olduğu anlaşıldı. Orhan Pamuk'u yargılamak iyi olmadı."

MOSKOVA - St. Petersburg ve Moskova'da Ramstore alışveriş merkezleriyle Moskova'da Edwards mağazasının açılışını gerçekleştiren Rahmi Koç, gazetecilerin sorularını da yanıtladı.
Koç, en büyük rakipleri Sabancı Holding ile ilgili bir soru üzerine de, "Sakıp beyin vefatından sonra bir belirsizliğin ortaya çıktığı doğrudur. Sakıp Bey'in ne denli güç bir zamk olduğu şimdi anlaşıldı" dedi. Rahmi Koç'a yöneltilen sorular ve yanıtları şöyle:
Tüpraş'ı yerli yatırımcı alsın deniliyordu. Siz aldınız. Bu nasıl bir etki yarattı?
İlle de yerli şirket alsın diye bir kaide yok. Özelleştirmede yerli-yabancı gibi bir ayrım olmaz. Ama Tüpraş'ı aldığımız için çok teşekkür aldık. İhale bittiği zaman telefonlar kilitlendi. Tanıyan tanımayan herkes aradı. Bazı özelleştirmeler için stratejik diyorlar. Örneğin demir çelik için öyle söylediler. Değil. Memleketin savunmasıyla ilgili yatırımlar vardır. Bunun dışındakilere ben stratejik demiyorum kesinlikle. Telekom da stratejik değil. Vodafone dünyanın en büyük cep telefonu şirketi, her ülkede var. Stratejik olsa sokarlar mı?
Sokaktaki vatandaşta iki türlü kanaat var. Birinci kesim "Helal olsun Koç'a parayı bastırdı, Tüpraş'ı aldı" diyor. Diğer kesim "Koç yıllarca yüksek kârlılıkla çalıştı. Vatandaşı kazıklayarak kazandığını bir kerede Tüpraş'ı satın alıp devlete ödedi, helal olsun" yorumunu yapıyor. Siz bu konuda ne diyorsunuz?
Kazık tarafını çıkaralım. Böyle şey yok. Bazı sektörlerde odaklanmaya karar verdik. Bunlar bankacılık, perakende ve enerji. O nedenle biz Tüpraş'ı aldık. Koç Grubu kazık attı diyorsunuz. Koç ilk otomobili, ilk buzdolabını, ilk çamaşır makinesini yaptı. Birçok ilki biz yaptık. İlk yabancı sermayeyi getirdik. Piyasa ne emrettiyse onu yaptık. Üstelik işçinin primini, vergisini, kurumlar vergimizi zamanında eksiksiz ödeyerek. Bir de memleketin her tür sorunuyla ilgilendik.
Fiyatın yüksek olduğunu düşünüyor musunuz?
Biz Tüpraş'ı varil başına 5.5 dolar rafinaj ücreti üzerinden hesap yapıp aldık. Bugün bir varil petrolün rafinaj fiyatı 14 dolar. Yani iyi iş ve hesap yapmışız. Ancak bu böyle sürmez. Rafinaj fiyatı mutlaka aşağıya doğru inecek. Ama 5.5 dolara geleceğini de zannetmiyorum. Çünkü dünyada büyük bir rafineri sıkıntısı var.
Tüpraş'a yabancı ortak alacak mısınız?
Önce Tüpraş'ı teslim alacağız. İçine gireceğiz. Bilançosu çıkacak. Ondan sonra bakacağız. Bu arada şimdiden bize bazı ortaklıklar teklif ediliyor. Hemen hemen her kıtadan, her ülkeden teklifler var. Duruma bakacağız. Ama bunları açıklamak şu anda doğru olmaz.
Tüpraş'ı aldınız. Grubunuz ciddi bir borçlanmaya gidiyor. Bu sizin için yük olacak mı?
Tabii, biz bunu hesapladık. Arkadaşlar parayı da ayarladı. Bankacılar yılbaşına bir hafta kala 'Christmas' diye genellikle çalışmaz. Eğer çalışırlarsa, mukaveleler yapılıp, tam tarihinde para yatacak. (Koç Holding bu basın toplantısından bir gün sonra yılbaşı tatili nedeniyle finansman temini konusunda gecikildiğini belirterek ödeme için 45 gün ek süre aldı). Bütün bunların ardından da bazı sektörlerden çıkmak için çalışmalar yapacağız.
Bu sözlerinizden ne anlamalıyız? Koç Holding olarak bazı şirketleri satacak mısınız? Hangi şirketler bunlar?
Bankacılık tabiriyle portföy küçülteceğiz. Biz bazı şirketlerimizi zaten sattık. Bazılarını da satacağız. Bunun çalışmasını yapıyoruz.
Bilişim de çıkacağınız sektörler arasında mı?
Bilmiyorum. Arkadaşlar bize liste getirecekler. Onlar yapıyor çalışmayı biz de oturup bakacağız. Büyük ortak ve aile olarak hangi sektörlerden çıkıp hangi şirketleri satacağımıza karar vereceğiz. Mesela hayvancılığa (Şanlıurfa'daki Koç-Ata-Sancak Çiftliği) arkadaşlar pek sıcak bakmadı ve bu sektörden çıkma kararı verdi.
Koç Grubu ne zaman Yapı Kredi, Tüpraş ve Tansaş'ı hazmedip, yeni satın almalar noktasına kadar gelecek? Belli bir süre var mı kafanızda?
Şahsi görüşüm iki seneden önce bu konuda herhangi bir şey yapamayız, yeni şirket satın almayı düşünmeyiz. Ancak hiçbir şey satın almasak bile tüm şirketlerimize yılda 1 milyar avroya yakın yatırım yapıyoruz. Bu standart yatırıma devam edeceğiz.
Türkiye'de gazeteciler arasında Koç-Sabancı karşılaştırması çok yaygındır. Son bir yılda baktığımız zaman Koç Grubu'nun satın almalarla büyüdüğünü görüyoruz. Sabancı Grubu'nda ise bir durgunluk var. Siz bu konuda ne ler düşünüyorsunuz?
Tabii onların içişlerini bilmiyorum. Ama dışarıdan bakıldığı zaman, Sakıp beyin vefatından sonra orada ciddi bir belirsizlik oldu. Aile fertlerinden Sabancı Holding'i bırakanlar olduğunu gördük. Bunlar zaten kamuoyuna yansıdı. Sakıp beyin bu kadar sene aileyi nasıl zamk gibi bir arada tuttuğunu daha iyi gördük. Onun değeri, nasıl güçlü bir zamk olduğu şimdi daha iyi anlaşılıyor. Onların stratejisi büyük şirketlerle yarı yarıya ortaklık kurmak şeklindeydi. Bu istikamette gittiler. Ancak işleri bu büyük şirketler idare ediyor. Oysa bizim farkımız şu: Biz kendi idare etmediğimiz işlere girmiyoruz. Bizde de yarı yarıya ya da hisselerin eşit olduğu ortaklıklar vardır. Ancak biz yönetimin bizde olmasını tercih ediyoruz. Onlar büyük şirketlere yönetimi daha ağırlıklı veriyorlar gibi geliyor bana. Ama bu da yanlış bir sistem değil.
Sakıp Bey sağlığında yüzde 50-50 ortaklık modeline çok iyi diyordu. Fakat maalesef orada yürümedi bu iş. Sizde işler şu anda gayet iyi yürüyor. Nasıl başarıyorsunuz?
Yüzde 50-50 de olsanız, yüzde 49-51 de olsanız işbirliği yapmadan ortağınızla işi yürütmek mümkün değil. Başlangıçtaki anlaşmaları çok sağlam yapmak, felsefeyi ortaya koymak ve ondan sonra da işe başlamak lazım. Çünkü bu büyük şirketlerde idareciler çok çabuk değişiyor. Kâğıtta ne varsa o kalıyor. O bakımdan işi başta sıkı tutmakta fayda var. Ufak tefek pürüzler olmuyor mu? Oluyor tabi ama hallediyoruz.
Koç Holding'de Sabancı gibi bir dağılma nasıl olmuyor. Sizin yapıştırıcı özelliğinizden mi kaynaklanıyor?
Büyük babamızın bakkal dükkânını katarsanız biz dördüncü jenerasyonuz. Avrupa'da üçüncü jenerasyona gelen aile şirketlerinin oranı yüzde 28. Bu oran Amerika'da yüzde 15. Bizim bu işi bu kadar uzun süre götürebilmemizin sebebi aile geleneği tabii. Bu da babam Vehbi Koç'un koyduğu bazı katı prensipler var, işte bunlardan kaynaklanıyor. Bu felsefenin bugün bizi bir arada tuttuğunu düşünüyorum.
Siz profesyonelleştiniz de.
Zaten en büyük hata kendim idare edeceğim demekte. Bırakın başkaları idare etsin. Yürümezse değiştirirsiniz. Ama kendi kendinizi değiştiremezsiniz.
Türk Telekom ihalesine girmediniz. Bulgar Telecom'u almak istediniz gerçekleşmedi. Keşke bu sektörde olsaydık, telekomda fırsatı kaçırdık dediğiniz oldu mu hiç?
Telekom'da fırsatı ilk başında kaçırdık biz. Telsim kurulurken bize de geldiler. Ama o zaman ilgili yasaya konulmuş bir madde vardı; 'Cep telefonu lisansları devredildiği zaman 500 milyon dolar yatırılacak' diye. O nedenle bu işten vazgeçtik. Çünkü Vehbi Bey, 'Bu parayı bizden hemen lırlar. Başkaları belki idare edezbilir, bekletebilir, ama biz yapamayız, bizden alırlar' dedi. Nitekim dedikleri doğru çıktı. İki GSM şirketi de geç ödedi bu parayı. Ama biz Koç Holding olarak yapamazdık öyle. Örneğin Uzanlar o parayı 4 yıl sonra ödedi.
GSM için 500 milyon dolar ödemeye değmez miydi?
Bu günkü durumda değerdi. Ama bize o zaman verdikleri rakamlara göre, bir de hemen ertesi gün isteyebilirlerdi. Para kazanmadan 500 milyon doları yatırmak o günkü şartlarda büyük olaydı. O para büyük paraydı.
Sabancı Grubu ile ortak telekom işine girmeyi denediniz ama olmadı.
Sabancı Grubu, Sakıp beyden sonra ciddi olarak düşündü ve sonunda da girmemeye karar verdi. Bu, tek başına gireceğimiz bir iş değildi. Telekom da o kadar büyük bir rekabet yaşanacak ki, kâr marjı çok ya olacak ya da olmayacak. Ama bu rekabet tüketicilere çok yararlı olacak.
Koç'un Edwards mağazası Rusya'da
Koç Holding Şeref Başkanı Rahmi M. Koç'un Edwards mağazası, yurtdışındaki ilk mağazasını Rahmi Koç-Hasan Arat ortaklığı ile Moskova'da açtı.
Yeni yatırım, Moskova'da Marina Rosha Ramstore Alışveriş Merkezi içinde törenle hizmete girdi. Bu arada, 2006 yılında Moskova ve St. Petersburg kentlerinde yeni Edwards mağazalarının açılmasının planlandığı belirtiliyor.
Mustafa ve Ali Fenerli oldu, Ömer'i kurtardım
Beşiktaş'ın maçlarına geliyor musunuz?
Beşiktaş'ın Galatasaray ve Fenerbahçe maçlarına gidiyorum, diğerlerini evde seyrediyorum. Fener-Beşiktaş maçlarında Fenerliler bana, "Uğursuz geliyorsun, sen geldin mi kaybediyoruz" diyor. Beşiktaş şapkası ve fuları takarım, onu da bana çıkarttırırlar Şükrü Saracoğlu stadına girerken. "Başımıza iş açma" diyorlar. Ama locada tekrar takıyorum.
Çocuklarınız neden Fenerbahçeli?
Bizim garson vardı futbolu çok seven. Her pazar, "Beyefendi çocuklar maça gitmek istiyor" diye gelir, alıp maça götürürdü. Mustafa ve Ali'yi Fenerli yaptı. Ömer'i ben kurtardım. Zorla götürüp Beşiktaş'a yazdırdım.
Mürettebat yoruldu, dünya turu erken bitiyor
Rahmi Koç, tekneyle çıktığı dünya turunda her günün yarısını anılarını yazmaya ayırdığını belirterekr şöyle konuştu:
"Her gün yarım günümüzü bu iş için ayırıyoruz. Bu güne kadar 22 bin 500 mil yaptık. Ama artık dönmeye karar verdik. Çünkü mürettebat yoruldu. Aslında Afrika'nın Güney'inden Brezilya'ya gidip, oradan Karayipler'e geçecek ve oradan gelecektik ama sonra karar değiştirdik. Tekne şimdi Tayland'da Puket adasında. Oradan Srilanka, daha sonra da Hindistan'ın Batısı'na geçeceğiz. Hindistan'ı gezdikten sonra Maldivler'e uğrayıp, Kızıldeniz'den Türkiye'ye döneceğiz
'Pamuk'u yargılamak Türkiye için iyi olmadı'
Rahmi Koç "Türklüğü aşağıladığı' iddiasıyla yargılanan yazar Orhan Pamuk konusunda da "Keşke bu dava hiç açılmasaydı" dedi. Gelişmelere hayret ettiğini ifade eden Koç şunları söyledi:
"Ben hayret ediyorum bu gelişmelere. Bir defa insan hakları vardır. Bir defa fikir hürriyeti vardır. Orhan beyi tanımam. Kitaplarını da hiç okumadım. Gelişmeleri dünya basınından takip ediyorum. Ancak bu durum bizim çok fazla aleyhimize oldu. Yani Türkiye için hiç iyi olmadı. Şimdi adamı mahkeme etmekten vazgeçerlerse daha da kötü bir durum olacak. Yani kendimizi öyle köşeye sıkıştırdık ki; hiç başlamamak lazımdı. Yanlış oldu."
'Kıçını kaldır buraya gel'
Koç "1 milyon Ermeni, 30 bin Kürt öldürüldü' lafı bu kadar rahat telaffuz edilir mi sizce?" sorusuna da şu yanıtı verdi:
"New Orleans'ı su bastı, belediye başkanı televizyona çıkıp Amerikan Başkanı George W. Bush'a, "Hemen kıçını kaldır, buraya gel bize bak, bizle ilgilen" dedi. Televizyonda söyledi bunu. Tüm dünya gördü. Kimse bir şey yapmadı. Bir adam çıkıp kendini ilah ilan ediyor. Gülüp geçiyorlar."
Koç Holding Şeref Başkanı Rahmi Koç altkimlik- üstkimlik tartışması konusundaki soruya ise "Ben hiç anlamam o işlerden. Ama Atatürk ne güzel söylemiş. Ne mutlu Türküm diyene diye" dedi.