Rusya 'Tahıl ihracatı yıl sonuna kadar yasak' dedi, buğday fiyatları coştu

Rusya 'Tahıl ihracatı yıl sonuna kadar yasak' dedi, buğday fiyatları coştu
Rusya 'Tahıl ihracatı yıl sonuna kadar yasak' dedi, buğday fiyatları coştu

Rusya nın açıklamasıyla, Avrupa borsalarında gıda ve bira üreticilerinin hisseleri değer kaybetmeye başladı. Yüzde 4.7 düşüşle en çok Carlsberg hisseleri etkilendi. FOTOĞRAF: AFP

Rusya Başbakanı Putin'in kuraklık nedeniyle tahıl ihracatını yıl sonuna kadar yasakladığını açıklamasıyla dünyada buğday fiyatları coşarken, son iki aylık artış yüzde 70'e dayandı. Buğdaydaki fiyat krizinin rekolte düşük olduğu için Türkiye'yi de etkilemesi ve un fiyatlarını artırması bekleniyor

İSTANBUL - Rusya Başbakanı Vladimir Putin’in, kuraklık ve yangınlar nedeniyle rekoltenin düşmesi üzerine ülkesinin tarım ürünleri ihracatını 15 Ağustos’tan yıl sonuna kadar yasakladığını açıklamasının ardından karışan dünya piyasalarında buğday fiyatları tırmanışa geçerken, iç piyasada da buğday ve un fiyatlarında artış beklentisi başladı. Yasak kararının açıklanmasının ardındandan ilk gün Chicago Emtea Borsası’nda vadeli buğdayın kilo (27.5 kilo) fiyatı yüzde 5 artarak 23 ayın en yüksek düzeyine ulaştı. Dünyada buğday fiyatlarındaki son iki aylık artış ise yüzde 70’e ulaştı.
İstanbul’un önde gelen un sanayicilerinden İTO Yönetim Kurulu Üyesi ve Unsan Ekmek Sanayi Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Demir, Rusya’nın yasağının kısa sürede Türkiye ’de de fiyatları artırmaya başlayacağını belirterek, şunları söyledi:

‘Tüccarla köylünün elinde’
“Temmuzda Trakya’da rekoltenin düşük olduğu görüldü. Çünkü son yağmurlar rekolteyi olumsuz etkiledi. Türkiye’nin üretiminin önemli bölümü de Trakya’da gerçeleştiriliyor. Temmuzda ne bize, ne ofise köylerden ciddi mal geldi. Buğday şimdi tüccarla köylünün elinde. Az da olsa bir miktar da Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) elinde bulunuyor.
 Normalde Trakya’daki hasat nedeniyle piyasaya buğday geleceği için fiyatın düşmesi gerekirdi. Ancak bu sene öyle olmadı. Mal gelmeyince buğdayın dolayısıyla da unun fiyatı arttı. Bir çuval (50 kilo) ekmeklik unun fiyatı 40 liradan 42 liraya çıktı. Düşük rekoltenin yaratacağı açığı Türkiye’nin ithalatla kapatması şart. Rusya da mal alınan büyük bir tarımsal ürün ihracatçısı. Rusya eğer söylediği gibi yasağı devam ettirirse ekmeklik unun çuvalının fiyatı eylülde 50 lirayı bulur. Şu anda Konya’da 50 liraya da un var ama o pastalık. Eğer Rusya açıkladığı gibi yasağı uygularsa  ekmeklik buğdayın halen 65 kuruş olan kilo fiyatı eylülde 80 kuruşa yükselir. Yani yüzde 20 civarında bir artış söz konusu olabilir.”

Aralık sonrası daha riskli
Demir, eylül gibi  buğdayın piyasadan iyice çekileceğini belirterek yasağın devam durumunda aralıktan sonra keskin ve ciddi fiyat artışları olabileceğini söyledi. Aralık-mayıs arasında Türkiye’de buğday üretimi olmadığını belirten Demir, “Mayısta Adana buğdayı geliyor. Ancak o da 1.5-2 milyon ton yani toplam üretimin yüzde 10’u gibi. Yani buğdaysız bir döneme riskli bir döneme gireceğiz. Türkiye bu nedenle Rusya alternatif tedarikçi ülkeler bulmalı” dedi.

Cavcav: Devlet boş bırakmaz
Ancak Ankara ’nın önde gelen un sanayicilerinden İlhan Cavcav’a göre ise iç piyasada fiyatlar artış eğilimine girse bile devlet ortalığı boş bırakmaz ve ithalatı başlatır. “Özel sektörün de ithalat yetkisi var” diyen Cavcav şunları söyledi: “Amerikan buğdayını tonunu 313 dolardan getirebiliriz. Ancak bir o kadar da vergisi var. Devlet un fiyatının artmasını istemiyorsa, bu gümrük ergisini düşürmeli. Eğer gümrük vergisini düyürmüyorsa buğdayı getirip maliyet fiyatına un sanayicisine vermeli.”

Kontratlar iptal ediliyor
Vladimir Putin’in yasağın daha önce imzalanmış kontratlar için de geçerli olduğunu açıklaması nedeniyle dün Karadeniz limanlarından Bengladeş’e gönderilmesine başlanacak 65 bin ton buğdayın taşınması yapılamadı. Uluslararası tahıl ticareti yapan şirketler bu gelişme nedeniyle ‘acil durum’ ilan edip yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde ödeyecekleri cezadan kurtulmayı planlıyor. İthalatçı ülkeler, yeni durum nedeniyle yeni tedarikçi ülkelerin peşine düştü.  Ancak dünya buğday stoklarının benzer fiyat hareketlerinin yaşandığı 2007’e göre çok daha üst düzeylerde olması piyasada şimdilik bir panik havasını engellemiş görünüyor.

Rakipler memnun
Rusya Hububat Birliği, ihracat yasaklama kararının öncesinde yaptığı açıklamada, geçen yıl 21.4 milyon ton olan ihracatın bu yıl 15 milyon tona düşmesini beklediklerini duyurmuştu. Dünya buğday üretiminin yüzde 8’ini gerçekleştiren Rusya’da üretimin 77 milyon tonu iç pazarda tüketiliyor. Ülkede bu yıl buğday rekoltesinin 70-75 milyon tona düşmesi bekleniyor. Bu arada Rusya’nın tahıl ihraç pazarından çıktığını açıklaması, yeterli stoka sahip olduğunu belirten rakip ihracatçı ülkeleri sevindiriyor. Beklenti bu ülkelerin pazardan daha fazla pay kapmak ve daha yüksek fiyatlardan anlaşmalar yapmak için kolları sıvayacakları yönünde. 
Ortadoğu ’daki açığı AB’deki ihracatçıların doldurması bekleniyor. ABD’nin de bu pazar için iddiaları olmakla birlikte yüksek taşıma maliyetlerinin şansını azalttığı ifade ediliyor. Bu yıl Rusya ile benzer sorunları bulunan Ukrayna ve Kazakistan’ın büyük ihracatçı olarak sahneye çıkamayacakları tahmin ediliyor. Asyalı alıcıların ABD ile Avustralya’nın kapısını çalması gerekecek. 

Gıda ve biracıları vurdu
Rusya’nın kararının ardından Avrupa borsalarında gıda ve bira üreticilerinin hisseleri değer kaybetmeye başladı. Kararın ardından hububat fiyatlarındaki artışın hızlanacağı beklentisi, Avrupa borsalarında Danimarkalı bira üreticisi Carlsberg’in hisselerinin yüzde 4.7, Hollandalı Heineken’in yüzde 3.4, Belçikalı InBev’in yüzde 3.2, İngiliz SABMiller’in ise yüzde 1.81 değer kaybetmesine neden oldu. İsviçreli Nestle ve Fransız Danone’nin hisseleri yüzde 1.27, Unilever’in ise yüzde 1.79 geriledi. 

İhracat yasağı revize edilebilir
Öte yandan Rusya Başbakan Birinci Yardımcısı İgor Şuvalov, akşam saatlerinde yaptığı açıklamayla ekinlerin toplanmasından sonra ortaya çıkacak verilere göre tahıl ihracat yasağını revize edebileceklerini söyledi. Şuvalov, bu yıl ekinlerin toplanmasının ardından hasılata göre tahıl ihracat yasağını gözden geçirebileceklerini kaydetti. (Radikal)