Rusya'dan beklerken darbe İran'dan geldi

Türkiye, Ukrayna krizi ve aşırı soğuklar nedeniyle Rusya'dan doğalgaz kesintisi beklerken, İran nedeniyle sıkıntıya düştü.
İran'ın yaptığı günlük 20 milyon metreküplük doğalgaz kesintisi, Botaş'ın Türkiye'nin günlük ihtiyacını karşılayamamasına neden oldu.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - Türkiye, Ukrayna krizi ve aşırı soğuklar nedeniyle Rusya'dan doğalgaz kesintisi beklerken, İran nedeniyle sıkıntıya düştü.
İran'ın yaptığı günlük 20 milyon metreküplük doğalgaz kesintisi, Botaş'ın Türkiye'nin günlük ihtiyacını karşılayamamasına neden oldu. Bunun üzerine kesintili abonelerin doğalgazı kesildi. Rusya'da da soğukların uzun sürmesi halinde Türkiye'ye gelen gazın miktarının daha da düşmesi, konutlara da yansıyabilir.
Türkiye'nin doğalgaz tüketimi günlük 100 milyon metreküpün üstünde. İstanbul, İzmir, Bursa, Eskişehir ve Ankara doğalgazı konut tüketiminde de kullanıyor. Bu illerde ısınma vb. ihtiyaçların önemli bölümü doğalgaz ile karşılanıyor. Botaş'ın 205'i sanayici, 62'si otoprodüktör, 17'si dağıtım kuruluşu olmak üzere 330 müşterisi var. Gübre ve elektrik üretiminde de kullanılan doğalgaz halihazırda 11 elektrik santralında yakıt olarak kullanılıyor.
Doğalgazın yüzde 60'ı dördü yap-işlet, dördü yap-işlet-devret ve üçü de devlete ait doğalgaz çevrim santrallarında kullanılıyor. Santrallarla Botaş arasında imzalanan sözleşmelerde mucbir sebepler dışında doğalgaz sağlama garantisi var. Konutlar ve sanayi geri kalan miktarı tüketiyor.
Türkiye'ye gün içinde gelen doğalgaz miktarı geçen hafta ortalarından itibaren 100 milyon metreküpün altına düştü. Miktar önceki gün 93, dün de 87 milyon metreküpe geriledi. Düşüş nedeniyle Botaş dün 'kesintili' müşterilerine doğalgaz veremez hale geldi. Ucuz fiyatlı olduğu için Botaş'ın zorunlu hallerde doğalgazı kesebileceği hükmünü içeren 'kesintili' sözleşmeler, birçok fabrikanın doğalgazının kesilmesine neden oldu. Kesinti miktarı 20 milyon metreküpü buldu. Durumun devamı halinde deposu bulunmayan sanayi kuruluşlarında şalterler inebilir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yetkililerinin verdiği bilgiye göre İran'dan günlük 27 milyon metreküp akması gereken fakat soğuk hava koşulları nedeniyle günlük 5-6 milyon metreküpe kadar gerileyen doğalgaz miktarı, konut tüketiminin arttığı bugün 10 milyon metreküpe çıkarılacak. Ancak İran'ın bu rakama ulaşması pek mümkün görünmüyor.
Rus gazında azalma olmaması konutlarda kesintiyi engelliyor. Ancak, aşırı soğuklar nedeniyle Avrupa'ya gönderdiği doğalgazı azaltan Gazprom, bu hafta Türkiye'ye gönderdiği doğalgazı da azaltma sinyalleri verdi. İran doğalgazındaki kesintiyi 'kesintili' sözleşmelilerden keserek atlatan Botaş'ın Rus doğalgazında yapılacak kesintileri tüketicilere yansıtmaktan başka şansı kalmayacak.
Erdoğan ne dedi?
Botaş'ın Türkiye'deki doğalgaz çevrim santrallarına gaz verme zorunluluğu bulunduğundan yapılacak kesintiler de dağıtım şebekelerinde gerçekleştirilecek. Devlete ait doğalgaz çevrim santrallarının da kesinti halinde vanaları kapatılacak.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan dün KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ile İstanbul'da yaptığı görüşmenin ardından düzenlediği ortak basın toplantısında, bir gazetecinin "Yaşanan gaz krizinde İran hükümetinin tutumunun keyfi olup olmadığına" ilişkin sorusunu "bunun keyfi uygulamayla alakası bulunmuyor" diye yanıtladı. Erdoğan, "Doğalgazda aranan bir kalite vardır. Bunun seviyesinde düşüklük olduğu zaman anlaşmaya ters düşer. Olay bununla alakalıdır. Bu süreç de aylardır devam ediyor. Temennimiz bunun süratle düzeltilmesidir. Öyle zannediyorum ki düzelecektir" dedi.
TOBB: İzliyoruz
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu kendilerine dün akşam saatleri itibarıyla sanayi kuruluşlarından doğalgazla ilgili bir şikâyet gelmediğini söyledi. Başkan Hisarcıklıoğlu şöyle konuştu:
"Ancak gerçek durum tabii ki hafta başında ortaya çıkacak. Çünkü bazı sanayi kuruluşlarının depoları var. Birkaç gün idare edebilirler. Hafta sonunda bir aksama olmayabilir. Eğer son gelişme üretim aksamasına neden olursa TOBB olarak hemen devreye gireriz. Hükümetle ve ilgililerle temasa geçeriz."