Samsun-Ceyhan pazarlığı kızışıyor

Türkiye ile Rusya arasındaki Samsun-Ceyhan boru hattı pazarlığı kızışıyor.
Haber: SERKAN DEMİRTAŞ / Arşivi

ANKARA - Türkiye ile Rusya arasındaki Samsun-Ceyhan boru hattı pazarlığı kızışıyor. Yaptırımı olmamasına rağmen siyasi tercihini Burgaz-Dedeağaç boru hattından yana yapan Rusya'ya karşı yaklaşık 3 milyar dolarlık rafineri ve ulusal dağıtım ihaleleri kozunu oynayan Türkiye, bir Rus şirketi olmasına karşın hisselerinin yüzde 80'i Amerikan firmalarında olan Lukoil'le yakınlaşmayı tercih etti.
Başbakan Tayyip Erdoğan'ın Ağustostaki görüşmede Lukoil Başkanı Vagit Alekperov'a Zonguldak'ta rafineri sözü verdiği ancak karşılığında Samsun-Ceyhan konusunda destek istediği öğrenildi.
Türkiye, enerji koridoru olma yolunda Samsun-Ceyhan hattının yapılmasını istiyor. Türkiye, Lokoil'in hattı tercih etmesi için Zonguldak'ta rafineri yapması ve Samsun-Ceyhan hattından taşınacak petrolün bir kısmını burada işlemesi formülü üzerinde duruyor.
'Vanayı bırakamayız'
Doğu-Batı enerji koridoru olup Ceyhan'ı da uluslararası bir terminal haline getirmeye çalışan Türkiye, boğazları ağır tanker trafiğinden de kurtaracak olan baypas boru hattı için Rusya'yla pazarlıklarını sürdürüyor. Mavi Akım gibi büyük bir projeyi gerçekleştirerek hayata geçiren Türkiye ve Rusya, Samsun-Ceyhan konusunda benzer düşüncede değiller.
Yılda 50 milyon ton petrolü Ceyhan'a akıtacak projeye 'hem ekonomik hem de stratejik açıdan' bakan Rus yönetimi, "Petrol vanamızı Türkiye'nin eline bırakamayız. Bugünkü yönetimle ilişkilerimiz iyi ama ileride ne olacağını kimse bilemez" yaklaşımında. Bu nedenle siyasi tercihini Bulgaristan'ın Burgaz ile Yunanistan'ın Dedeağaç arasına kurulacak petrol boru hattından yana kullanan Rusya, inşaata gelecek yıl başlanmasını istiyor. Ancak Rus yönetiminin bu konuda yaptırımı bulunmuyor.
Başbakan Erdoğan'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin nezdindeki kulis faaliyetlerine karşın Samsun-Ceyhan konusunda somut bir adım atılamaması üzerine Türkiye, elindeki diğer kozlarını oynamaya başladı. Bunlardan en önemlisi Türkiye pazarına rafineri inşa edip, petrol ürünleriyle girmek ve buradan dünyaya satış yapmak isteyen Lukoil oldu. Rus şirketi olmasına karşın hisselerinin yüzde 80'i Amerikan firmalarında olan Lukoil'le yakınlaşan Türkiye, ağustos ayında davet ettiği Lukoil Başkanı Vagit Alekperov'la pazarlık masasına oturdu.
Edinilen bilgilere göre Erdoğan, bu görüşme sırasında Alekperov'a Zonguldak'a 10 milyon ton kapasiteli, yaklaşık 3 milyar dolar maliyetli rafineri konusunda 'söz' verdi ancak karşılığında Lukoil'den Samsun konusunda destek istedi. Erdoğan'ın verdiği söz önemli, çünkü Türkiye, İzmit'te bulunan Tüpraş rafinerisinin zarar görmemesi için yeni rafinerinin Samsun ya da Ceyhan'da inşa edilmesini istiyordu. Başbakan, bu taviz karşılığında Rus ve Kazak petrolünü Novorosisk'e akıtan Lukoil'in petrolünün bir bölümünü Samsun-Ceyhan üzerinden akıtmasını istedi. Enerji Piyasası Düzeneleme Kurulu'nun rafineri için vereceği lisansın da Samsun-Ceyhan konusundaki gelişmeyle bağlantılı olacağı kaydediliyor.
Türkiye'nin Çalık ile İtalya'nın Eni şirketlerinin ardından uluslararası Shell'in de konsorsiyumda yer alacak olmasından umutlanan Ankara, boru hattı konusundaki nihai anlaşmanın yıl sonundan önce imzalanmasını hedefliyor. Türk yetkililer, kapasitesinin 50 milyon ton olması beklenen Samsun-Ceyhan'la ilgili olarak "Boru hattı yapıldıktan sonra akıtılacak petrol bulunur" görüşünde.
Rusya: Yeterli petrol yok
Rus yetkililer ise şu görüşü savunuyorlar: "Burgaz-Dedeağaç hattı da yapılırsa Samsun-Ceyhan'a akıtılacak yeterli petrol olmayacak. Bakü-Tiflis-Ceyhan bile tam kapasiteyle çalışmıyor. Kazakistan, petrolünü BTC üzerinden mi akıtacak Samsun-Ceyhan üzerinden mi? BTC ile Samsun-Ceyhan birbirine rakip iki proje. Rusya, Ceyhan projesine girse bile konsorsiyumdaki hissesi yüzde 30'un üzerine geçemeyecek. Transtrakya hattının ise yüzde 51'i Rusya'nın olacak."