Samsun'da enerjik zirve

İtalya Başbakanı Berlusconi, Rusya Devlet Başkanı Putin ve Başbakan Erdoğan, dün Samsun'da Mavi Akım doğalgaz boru hattının açılış töreni için bir araya geldi. Erdoğan, üç ülkenin başka enerji projeleri için de işbirliği yapacağını söyledi.
Haber: SERKAN DEMİRTAŞ / Arşivi
TARIK IŞIK / Arşivi

SAMSUN - Türkiye, Rusya Federasyonu ve İtalya'nın gerçekleştirdiği üçlü enerji zirvesinde Türkiye'nin üzerinde ısrarla durduğu Samsun-Ceyhan ham petrol boru hattı konusunda umut dile getirilirken, söz verilmedi. Başbakan Tayyip Erdoğan Mavi Akım'ı gerçekleştiren üç ülkenin burada gösterdikleri dayanışmanın Samsun-Ceyhan ve Mavi Akım'ın İsrail'e uzatılması gibi projelere yol açabileceğini söyledi. Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin ise, Samsun-Ceyhan konusunda sessiz kaldı. İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi ise hem Türkiye hem de Rusya'nın AB'ye girmesini istediğini belirtirken, "Düşlerimizin gerçekleşmesini diliyorum" dedi.
2003'te fiilen devreye giren Mavi Akım'ın resmi açılış töreni üç ülke liderinin katılımıyla ve enerji projelerinin ele alınmasıyla enerji zirvesine dönüştü. Erdoğan, Putin ve Berlusconi ile ayrı ayrı temaslarda bulunarak ikili ilişkilerdeki gelişmeleri değerlendirdi. Zirve öncesinde gerçekleştirilen törende konuşma yapan liderler önemli mesajlar verdi. 1997'de anlaşması imzalanan Mavi Akım'ın bazı çevrelerce 'Mavi Düş' olarak tanımlandığını anımsatan Erdoğan, "Bazı işleri gerçekleştirebilmek için düşleyebilecek cesarete de sahip olma gerekir" dedi. Erdoğan Mavi Akım'ın üç ülkenin dayanışmasıyla, engellere rağmen gerçekleştiğini belirterek şunları söyledi:
"Mavi Akım ülkelerimiz arasındaki enerji işbirliğinin ilk aşamasıdır. Üç ülke birlikte daha çok projelere imza atacaklardır. 2010'lu yıllarda büyük hacimli Rus ve Kazak menşeli petrolün Akdeniz üzerinden Samsun-Ceyhan baypas boru hattı ile taşınması projesinin de aynı işbirliği ruhu ile inşa edilebileceğini düşünüyorum. Bu, halklarımız açısından da yararlı olacaktır. Samsun-Ceyhan, petrolün ekonomik ve güvenli bir şekilde akıtılmasının yanı sıra Türk boğazları ile İstanbul'u tehdit eden tanker trafiğinin de makul düzeyde kalmasına yol açacaktır."
Enerji koridoru
Başbakan Erdoğan, Mavi Akım'ın Ceyhan'a uzatılması ve Samsun-Ceyhan projelerinin gerçekleşmesiyle Türkiye'nin Kuzey-güney ekseninde bir enerji koridoru haline geleceğini kaydederek, "Ceyhan'ı dünyanın önemli enerji ticaret merkezlerinden birine dönüştürmeyi hedefliyoruz. 2010 sıralarında Irak, Azeri, Rus ve Kazak doğalgaz kaynaklarının İtalya'da bulunan Avrupa'nın en büyük rafinerilerinden Agusto'ya yakınlığı nedeniyle Ceyhan'a akıtılması yararlı olacaktır" diye konuştu.
4 unsur var
Erdoğan, Türkiye'nin enerji stratejisi hakkında da bilgi verdi. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a göre strateji şu dört unsurdan oluşuyor: "Türkiye'nin doğubatı ve kuzey-güney ekseninde transit ülke olması; Ceyhan'ın petrol ve doğalgaz ticaret merkezi olması; Türkiye'nin AB'nin enerji arzında dördüncü büyük arter olması; ulusal enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi."
Putin de konuşmasında Mavi Akım'ın üç ülkenin kaynaklarının birleştirilmesiyle Mavi Düş olmaktan çıktığını kaydetti. Mavi Akım'ın Türkiye'nin doğu-batı ekseninde enerji köprüsü olmasını sağladığını anlatan Putin, böylece Güneydoğu Avrupa, Balkanlar ve Avrupa'nın geri kalanına gaz sevkıyatının kolaylaştığını bildirdi. Rus lider, Mavi Akım'ın Ceyhan'a uzatılması durumunda bu hattan yılda 30 milyar metreküplük bir potansiyelin akıtılabileceğini anlatırken, "Rus şirketleri Türk pazarıyla sadece gaz sevkıyatında değil, gaz dağıtım şebekeleri ve diğer araştırma konularıyla da ilgilidir" dedi. Putin bu konuda şunları söyledi:
"Mavi Akım üçüncü ülkelere transfer için de yeni imkânlar yaratıyor. Karadeniz'in dibine bir başka boru hattıyla İtalya, Güney Avrupa ve İsrail'e uzatılabilir."
'Rusya da AB'de olmalı'
İtalya Başbakanı Berlusconi de 3 Ekim başarısından sonra ilk kez Erdoğan'la buluştuğunu belirtirken, Türkiye'nin yanı sıra Rusya'yı da AB'de görmek istediğini söyledi. Berlusconi, "Bu bir düşse de kısa sürede gerçekleşeceğine inanıyorum" diye konuştu. Dünyada güvenlik ve refahın gerçekleşmesi için demokratikleşmeye hız verilmesi, demokratik ülkelerin bir araya gelerek demokrasiden uzak ülkelere yardım etmesi gerektiğini anlatan Başbakan Berlusconi, konuşmasının sonunda Putin ve Erdoğan'a dönerek, "Yüreğinizde taşıdığınız tüm düşler ve tasarıların gerçekleşmesini diliyorum" dedi.
Gecikmeli tören
Üç liderin katıldığı tören, yaklaşık üç yıl gecikmeli gerçekleşti. 1997'de imzalanan anlaşmayla ilk adımları atılan Mavi Akım doğalgaz boru hattı projesi, 25 yıllık bir alım anlaşmasını içeriyor. Anlaşma gereği Türkiye, Rusya'dan yılda maksimum 16 milyar metreküp doğalgaz alacak. 2002 sonunda açılması gereken hat 2003 başında devreye girmişti.
Üç liderin buluşmasından notlar

  • Törenler, BOTAŞ'ın Durusu'daki pompa istasyonunda kurulan çadırlarda gerçekleştirildi. Liderler tesisi ziyaret ettiler ve arkalarında pompa istasyonu görülecek şekilde fotoğraf çektirdiler. Üç lider sembolik meşaleyi de yaktı.
  • Erdoğan ve Putin konuşmalarında Samsun'un tarihi önemine de dikkat çekti. Erdoğan, liderlere seslenirken, "Sizi tarihimizde özel bir yeri olan bu kentte ağırlamakan memnuniyet duyarım" derken, Putin de Mustafa Kemel Atatürk'ün ulusal hareketi bu kentten başlattığını ve Rusya'nın da bu süreçte Türkiye'ye destek verdiğini hatırlattı.
  • Törenler için 210 gazeteci akredite edildi.
  • Putin'in koruma müdürleri alınan güvenlik önlemlerini yeterli görmedi. Bu nedenle programda önemli değişiklikler yapıldı. Olası bir Çeçen eylemine karşı Samsun'da otelde gerçekleştirilmesi planlanan görüşmeler BOTAŞ tesislerinde yapıldı.
  • Devlet Başkanı Putin'in öğle yemeğini de beraberinde getirdiği kaydedildi. Erdoğan ve Berlusconi'nin ise deniz mahsulü yedikleri öğrenildi.