Sanayici ikinci yarıya iyimser bakıp, 'Olumlu rüzgârı kaçırmayalım' diyor

Sanayici ikinci yarıya iyimser bakıp, 'Olumlu rüzgârı kaçırmayalım' diyor
Sanayici ikinci yarıya iyimser bakıp, 'Olumlu rüzgârı kaçırmayalım' diyor

İSO?nun anketini açıklayan Başkan Tanıl Küçük, ?ÖTV ve KDV?de indirim devam etsin diyoruz, çünkü burada temel bir felsefe var. Üretim ve ticaret olmazsa vergi geliri de olmaz? dedi. FOTOĞRAF: ERHAN ELALDI / AA

İSO'nun Ekonomik Durum Tespit Anketi'ne göre, 2001'den sonra en olumsuz dönem bu yılın ilk yarısı çıktı. Ancak sanayiciler ikinci altı aydan umutlu. İSO, 'KDV ve ÖTV indirimi sürsün, rüzgâra biz yön verelim' diyor

İSTANBUL - İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) Ekonomik Durum Tespit Anketi, çalışmanın başlangıç yılı olan 1998’den bu yana en olumsuz dönemin, 2001 ilk yarı hariç, bu yılın ilk yarısı olduğunu gösterdi. 2009 ilk yarı anketi kapsamında istihdam hariç diğer tüm göstergelerde olumsuzluk bildiren işletmelerin oranı yüzde 55 ve üzerinde kaldı. Ancak ankete katılan işletmeler, 2009’un ikinci yarısı için, üretim, iç satış, dış satış, yeni siparişler ve istihdam başta olmak üzere beş temel göstergede ilk yarı verilerine göre daha iyimser çıktı. 

‘Fırsat kaçmasın’ uyarısı
Özel sektör imalat sanayinin içinde bulunduğu koşulları, sorunları, beklenti ve öngörülerini tespit edebilmek, çözüm önerileri geliştirebilmek amacıyla İSO üyeleri arasında gerçekleştirilen anketin 2009 yılı ilk altı ayını kapsayan sonuçları ile 2009 beklentileri, İSO Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük tarafından basın toplantısıyla açıklandı.
Ankette, 2008 ikinci yarıya ait anketten farklı olarak, 2009’un ikinci yarısına yönelik beklentilerin oldukça iyimser olduğu görüldü. Ankete göre, 2009 yılı ikinci yarısının, 2009 ilk yarıya göre tüm göstergelerde daha olumlu geçmesi bekleniyor. 

10 yılın en düşüğü
Ancak bu iyimser beklentiye rağmen beklenti, son 10 yılın en düşük seviyesinde. Dünyada olumlu bir rüzgâr olduğunu belirten İSO Başkanı Tanıl Küçük, bu olumlu beklenti fırsatını kullanarak Türkiye’nin rüzgâra kendinin yön vermesi gerektiğini söyledi. Anket sonuçlarından çıkan bazı sonuçlar şöyle:
4.6 küçülme bekliyorlar: 2009 ikinci yarıda işletmelerin yüzde 19.4’ü üretimlerinde, yüzde 20.1’i iç satışlarında, yüzde 22.3’ü dış satışlarında, yüzde 21.8’i de yeni siparişlerinde azalma beklerken, istihdamlarında azalma bekleyen işletmelerin oranı yüzde 18.5 oldu. Anket, işletmelerin, ekonomideki küçülmenin 2009 yılı ikinci yarısında yavaşlayacağı beklentisinde olduğunu ortaya koydu. 2009’un ilk çeyreğinde ekonominin yüzde 13.8 oranında küçülmesine rağmen, işletmelerin yıl genelindeki küçülme beklentisi yüzde 4.6 düzeyinde bulunuyor.
Anket kapsamında istihdam hariç diğer tüm göstergelerde olumsuzluk bildiren işletmelerin oranı yüzde 55’in üzerinde kaldı. 2008 yılı ikinci yarıyı kapsayan ankette işletmelerin yüzde 47.6’sı üretimlerinin bir önceki döneme göre azaldığını belirtirken, bu oran, 2009 yılının ilk yarısında yüzde 59.6’ya çıktı.
Üretimde durum vahim: Ankette, 2008 ikinci yarıda 80.8 olan üretim endeksi, 2009 ilk yarıda büyük bir düşüşle 61.5’e geriledi. Raporda, “Bu oran 2001 ilk yarı hariç, 1998’den bu yana karşılaştığımız en düşük değerdir” denildi. 2009 ilk yarıda üretim endeksi küçüklerde 52.5, ortalarda 70.2, büyük işletmelerde 67.7’lik oranla, 2008 ikinci yarı değerlerinin oldukça altında seyretti.
İşletmelerin ikinci yarı için üretim beklentisi endeksi 121.7 çıkan ankette, “İşletmelerin büyük bir bölümü, 2009 ikinci yarıda üretimde daha az sorun yaşamayı beklediklerini göstermektedir” ifadelerine yer verildi. Buna göre 2009 ikinci yarıda işletmelerin üretim beklentisi endeksi küçüklerde yüzde 114.2, ortalarda yüzde 124 ve büyüklerde yüzde 137.5 ile ilk yarının çok üzerinde çıktı.
2001’den beri en kötüsü: İç satışlar endeksi 78.5’den, yüzde 61.1’e gerildi. Ankette, “Üretim endeksinde olduğu gibi iç satışlar endeksinde de 2009 ilk yarı endeksi değeri, 2001 ilk yarısından sonraki en düşük değerdir” denildi. İşletmelerin iç satış beklentisi endeksi ikinci yarıda, küçüklerde 112.8, ortalarda 123.2, büyüklerde 125.8 oldu. Dış satış beklentisinde endeks, ikinci yarıda olumlu çıktı.
Büyükler daha iyimser: 2008 ikinci yarıda 65.7 olan yeni siparişler endeksi, 2009 ilk yarıda 58.3’e geriledi. Bu değer, 2001 ilk yarı sonrasındaki en olumsuz değer olarak nitelendirildi. Yeni sipariş beklentisi ikinci yarıda yüzde 118.7 olurken, ölçekler bazında incelendiğinde küçüklerde 109.7, ortalarda 125.7, büyüklerde 128.2 sonucu çıktı. Ankette, “Bu değerlerde, büyük ölçekli işletmelerin, küçük ve orta ölçekli işletmelere göre daha iyimser olduklarını ortaya koyuyor” değerlendirmesinde bulunuldu.
İstihdamda daralma sürecek: Beş temel göstergeden biri olan istihdam için ikinci yarıda da daralmanın devam etmesi bekleniyor. 2008 ikinci yarısında 76.7 olan istihdam endeksi, 2009 ilk yarısında yüzde 66.6ya geriledi. Öte yandan 2009 ilk yarısında en yüksek ihracat ciro oranına sahip sektör yüzde 68.9 oranı ile giyim sanayi oldu. En düşük sektör ise yüzde 8.3 ile orman ürünleri sanayinin olduğu ortaya çıktı.
Dörtte biri zarar etti: Kârlılık oranlarının geçen yılın aynı dönemine göre düştüğünü belirten işletmelerin oranı 2008 ikinci yarıda yüzde 45.1 olurken, 2009 ilk yarıda yüzde 45 oldu. Zarar ettiğini belirten işletmelerin oranı 2008 ikinci yarıda yüzde 23.8, 2009 ilk yarıda yüzde 23.7’lik oranla fazla değişim göstermediğine dikkat çekilen ankette, “2008 ikinci yarıda ve 2009 ilk yarıda her dört işletmeden biri zarar etmiştir” denildi.
Yüzde 73’ü darboğazda: Anket kapsamında karşılıksız çek ve protestolu senetle karşılaşılan işletme oranının, yüzde 61.7’den yüzde 71’e yükseldiği ortaya çıktı. Finansman darboğazında olan işletmelerin oranı ise yüzde 73 olarak belirlendi. Ankete göre küçük işletmelerde sorun daha büyük.
Dolar tahmini 1.63 TL: İşletmelerin dolar kuru tahmini ortalaması 1.63 TL, avro tahmini ise 2.21 TL oldu. 

İSO: Hava iyimser ama rehavete kapılmayalım
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük, yılın ikinci çeyreğinde ekonomide nispi bir toparlanmanın, dipten yukarı çıkışın sinyallerinin gelmeye başladığını belirterek, “İşletmelerin, yılın ikinci yarısına yönelik iyimserliklerinde bu sinyallerin etkili olduğunu düşünüyoruz” dedi.

‘Rakamlar morali yükseltiyor’
Ekonomik Durum Tespiti Anket Çalışması’nı açıklayan Küçük, “Sanayi üretiminde hâlâ sıfırın altında olduğumuz unutulmamalıdır. Fakat, bu söylediklerimiz, dipten çıkışın başlamasını önemsiz bulduğumuz şekilde anlaşılmamalıdır. En kötünün geride bırakıldığı yönündeki kanaatin yaygınlık kazanması önemlidir. Rakamlar moralleri yükseltiyor. Moral ve beklentinin yükselmesi, istikrarlı ve kalıcı iyileşmeye geçiş için olumlu zemin yaratıyor” diye konuştu.
Ekonomide moral ve beklentilerin etkisi düşünüldüğünde, bu olumlu zeminin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizen Küçük, “Sanayi üretimindeki nispi iyileşmenin devamını getirecek en kısa zamanda önce sıfıra, sonra sıfırın üzerinde değerlere ulaşmamızı sağlayacak, iyileşme eğilimini destekleyecek tedbirler süratle alınmalıdır” ifadesini kullandı.

‘Tüm sektörlere uygulanmalı’
Sanayinin, üretim ve istihdam kapasitesinin, bir kez daha, savunmasız bir şekilde dışarıdan esen rüzgarlara teslim edilmeyeceğini ümit ettiklerini belirten Küçük, şunları söyledi: “Türkiye ekonomisi geride bıraktığımız çok olumsuz döneme göre, olumlu sinyaller vermektedir. Bu olumlu zemini kalıcı kazanımlara dönüştürmek için Türkiye, iyileşmelerin avantajını kullanmalı ama bu rüzgarların rehavetine kapılmamalıdır. KDV ve ÖTV indirimi tüm sektörlerde uygulanmalı. Önlem paketlerine ara vermeden devam edilmelidir.”
Küçük, vergi indirimi istemelerinde temel bir felsefe olduğunu, üretim ve ticaret olmazsa vergi geliri de kazanılamayacağını vurguladı. Bu olumlu havanın iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizen Küçük, geçmişte alınan tedbirlerin olumlu sonuç verdiğini belirterek, “Bütün bunlar bize, hükümetin atması gereken adımları, kararlılıkla atması yönünde bir mesaj veriyor” dedi.
(Radikal)