Sayıştay, iktidarın güdümüne giriyor

Acil Eylem Planı'nda Sayıştay'ın denetim yetkisinin kapsamını genişletmeyi hedefleyen AKP, Avrupa Birliği'nin askeri harcamaların da denetlenmesi önerisini karşılamak amacıyla hazırladığı yasa teklifinde...
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Acil Eylem Planı'nda Sayıştay'ın denetim yetkisinin kapsamını genişletmeyi hedefleyen AKP, Avrupa Birliği'nin askeri harcamaların da denetlenmesi önerisini karşılamak amacıyla hazırladığı yasa teklifinde Sayıştay'ı tümüyle kontrolü altına alacak düzenlemeler getiriyor. AKP grup başkanvekillerinin imzasıyla TBMM'ye getirilen ve AB'ye uyum paketine alınan yasa teklifinde, Sayıştay Genel Kurulu'nun boşalan üyelikler için aday belirleme yetkisi elinden alınıyor. Böylece Meclis'te çoğunluğu bulunan parti, Sayıştay Genel Kurulu üyeliklerine istediği isimleri rahatlıkla seçebilecek.
Yetki devirleri
AKP seçim bildirgesinde kamuda denetimi bağımsızlaştırma ve kapsamını genişletmeyi taahhüt etmiş, Acil Eylem Planı'nda da TBMM adına denetim yapan Sayıştay'ın denetim yetkisinin kapsamını, Cumhurbaşkanlığı, TBMM ve üst kurullar dahil olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşların hesaplarını içine alacak şekilde genişletmeyi hedeflemişti. Hazırlanan yasa teklifinde Yüksek Denetleme Kurulu'nun (YDK) KİT'leri denetleme yetkisinin Sayıştay'a devredilmesi öngörülüyor. Ancak KİT denetiminde uzmanlaşmış bulunan YDK üye ve denetçileri ise Sayıştay kadrosuna alınmak yerine personel havuzuna gönderiliyor.
Yürürlükteki 832 Sayılı Sayıştay Kanunu'na göre, Sayıştay Genel Kurulu'nda boşalan her bir üyelik için Sayıştay Genel Kurulu'nca dört aday belirlenerek TBMM'ye gönderiliyor. TBMM Plan Bütçe Komisyonu aday sayısını ikiye indiriyor. TBMM Genel Kurulu da bu iki aday arasından bir kişiyi üye seçiyor. Sayıştay Genel Kurulu, denetim raporlarını onaylama mercii olduğu için büyük önem taşıyor. Denetim sonucunda bir yolsuzluk tespit edildiğinde Genel Kurul denetim raporunu kabul etmediği takdirde, sorumlular aklanmış oluyor.
Altı üyelik boş
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda yapılan değişikliklere paralel olarak hazırlanan bir kanun taslağı Sayıştay Genel Kurulu tarafından kabul edilerek, Sayıştay'ın görüşü haline getirildi. Bu taslağı yaklaşık iki yıl bekleten hükümet Sayıştay'ın görüşlerini içeren metni bir kenara bırakarak, ayrı bir kanun taslağı hazırladı. Bu taslak da AKP grup başkanvekillerinin imzasıyla TBMM'ye kanun teklifi olarak sunuldu.
AB'ye uyum paketi içerisine alınan AKP'lilerin yasa teklifinde Sayıştay üyelikleriyle ilgili hükümler tümüyle değiştiriliyor. Öncelikle, boşalan üyelikler için Sayıştay Genel Kurulu'nun aday belirleme yetkisi elinden alınıyor. Teklife göre, boşalan her bir üyelik için Sayıştay Genel Kurulu yerine Plan Bütçe Komisyonu üç aday belirleyecek. TBMM Genel Kurulu da bu üç aday arasından bir kişiyi seçecek. Sayıştay'da 2003'te boşalan sekiz üyelik için Sayıştay Genel Kurulu 32 aday belirledi. Adaylar arasında istediği hiçbir ismi göremeyen AKP, iki yıl boyunca Meclis'te seçim yapmamakta direndi. Sayıştay'da şu anda altı üyelik boşta.
Mevcut üyelikler düşecek
Mevcut Sayıştay Kanunu'nda, yargıç statüsündeki Sayıştay başkan ve üyelerinin hiçbir etki altında kalmadan çalışabilmeleri için azledilemeyecekleri ve kendi istekleri dışında 65 yaşından önce emekli edilemeyecekleri hükmü yer alıyor. AKP'lilerin hazırladığı yasa teklifinde ise Sayıştay üyelerinin görev süresini 12 yılla sınırlıyor ve bu süre sonunda daha alt bir statü olan denetçilik görevine dönmelerini öngörüyor.